Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						76                   .                                                      ÁRBÓK  FORNLEIFAFÉLAGSINS

béret nefndust,40 og mjög voru í tízku bæði með konum og körlum í

Evrópu undir lok fimmtándu aldar, en þó einkum á sextándu öld. Voru

þetta kringlótt, fremur flöt höfu'ðföt, ýmist með börðum eða barða-

laus, og skreytt á margvíslegan hátt með fjöðrum, leggingum og alls

konar skartgripum. Húfur mjög áþekkar íslenzkum skildahúfum, að

því er virðist bæði að lögun og skreytingu, en settar á sjálft höfuðið,

sjástá altaristöflu frá um 1483 í Jóhannesarkirkju í Liineburg í Norð-

ur-Þýzkalandi,41 svo að dæmi sé nefnt.

TILVITNANIR

1    Sigfús Blöndal og Sigurður Sigtryggsson, Mynclir úr menningarsögu Islancls á

liönum öldum (Rvk., 1929), bls. 9.

2    a. Matthías Þórðarson nefnir húfuna skilthúfu, en ekki skildahúfu. Mun þar

gæta áhrifa frá orðinu skilthue, en svo var húfan nefnd á dönsku, sbr. t. d. Sig-

fús Blöndal og Sigurður Sigtryggsson, Gammel islanclsk kultur i billeder (Kbh.,

1929), 58. mynd og bls. 10. — b. í grein sinni, „Islandsk kunstindustri", Tidsskrift

for kunstindustri (Særtryk. Kbh., 1887), bls. 12—13, segir Arthur Feddersen

frá skildahúfu þessari og hefur þá skilthue í myndatexta, en í meginmáli skrif-

ar hann:.....den islandske saakaldte Skilthua . . ."

3    a. Greinargerö þessi er svo til samhljóða því, sem Matthías Þórðarson skrif-

aði árið 1918 í skrá, sem varðveitt er í Þjóðminjasafni Islands, um íslenzka

muni i Þjóðminjasafni Dana. Þó hefur hann á stöku stað aukið víð lýsinguna,

cn engu sleppt, sem máli skiptir. — b. Skv. fylgiskjölum með bréfi frá Holger

Rasmussen safnverði til höf., 17. júní 1968, segir svo um skildahúfuna í skrú

danska Þjóðminjasafnsins árið 1848: „En saakaldt Skildthue, forfærdiget af

radt Floiel; det er et i sit slags sjældent Stykke. Paa Overdelen er en forgyldt

Solvplade som er overlagt med Filigranarbejde, hvorfra udstaae mange smaa

Boiler, hvori hænge Blade. Om den skraa Rand, som er bestemt til at gaa

ned mod Hovedet er anbragte 6 runde Plader eller Skildte og ligeover Panden

et storre. Paa de 6 Plader, som ere eens, er paa hver forestillet Korsfæstelsen;

paa den midterste er ligeledes Korsfæstelsen forestillet, men derved to Knælende

i det 16de Aarhundredes Costume. Efter Kunstmuseets Inventarier, skal dette

Stykke oprinde fra Island, hvor fornemme Fruentimmer ved hoitidelige

Leiligheder endnu skulle bruge saadanne. I Kunstmuseet No B Ca 27."

4    Þuríður  Ásmundsdóttir,  kona  séra  Markúsar  Magnússonar.

5    Sveinn Pálsson, Ferðabók. Dagbœkur og ritgeröir 1191—1797 (Rvk., 1945), bls.

27—28. Steindór Steindórsson þýddi þennan kafla bókarinnar, sem er á bls.

35—36 í handritinu, Lbs. IB 1—3 fol. Þar hljóðar lýsingin svo: „Til dette Lands

antike Klæde dragt /:hvor af meget endnu beholdes:/ herer en saa kaldet

Skylda-húfa /:dan. Skiold-hue:/ som Provstens Kiæreste fore viste mig; da

denne ei findes anfort af de forhen Reisende blandt Islands nationale dragt,

vil jeg kortelig beskrive den her: den er flad som en Skive og Sirkel rund, 10

tommer i diameter, dobbel og med et rundt hul eller Pulle neden under, oven

paa er den beklædt med sort Floiel, med et forgyldt Solv-Skiold eller Knap i

midten af henved 5 tomm. diameter uden til rundt om er den kantet med

en % tom bred Guld galon, inden i er huen foeret med sort Ems, underdelen

af huen har som sagt et rundt hul eller Pulle  i  midten hen  ved  4 tom.  i