FORNMINJAR I REYKJAVlK 89 Þess skal getið, að hingað til hefur aldursákvörðun íslenzkra sýnis- horna stuðzt við fyrri helmingatímann. Eins og frá sagði, sendum við spóninn úr landi til aldursákvör'ð- unar. Svo fór þá, að látið var hjá líða að greina tegund, áður en mæling hófst, en til hennar gekk spónn þessi allur. í safni Finns Guðmundssonar var annar spónn, sams konar, og kveður Haraldur Ágústsson trjáviðarfræ'ðingur hann vera úr evrópsku lerki (Larix decidua). Vaxtarsvæði þess er í Mið-Evrópu, milli Suðaustur-Frakk- lands og Austurríkis um Alpa. Eins og á höggspónunum sést, hafa menn smíðað úr viðnum. Tvennt kann að ráða, hvernig efnið er á staðinn komið. Drumburinn, sem spónninn er úr, hefur annaðhvort borizt sem reki með sjávarstraumum eða verið fluttur inn, en l'erki telst ágætur bátaviður. Sé lerkidrumburinn vogrek, á hann l'anga leið að baki, áður en honum skilar á fjöru í Reykjavík. Er ekki ósennilegt, að tréð muni hafa borizt niður Rínarfljót og út í Norð- ursjó, síðan rekið norður á bóginn, meðfram Noregi og allt norður til Svalbarða, þar hafi það lent í jaðrinum á Austur-Grænlands- straumi, rekið suður unz við tók Golfstraumurinn á ný vestan Is- lands, og þá var loks komið í haf straum, sem gat borið drumb þennan á land í Reykjavík. Þó kann einnig svo að vera og reyndar senni- legra, að einhverjir af fyrstu ábúendunum hafi aflað sér trjáviðar í meginlandshöfn við Norðursjó, flutt til Islands, og hér sjái merki þess. Til slíkra viðskipta benda einnig leifar úr bát, sem fundust að Kaldárhöfða við Sog, en hann var úr lerki. Aldursákvörðunin gefur til kynna, að viðurinn í spæninum hafi vaxið um 810 e. Kr. Hann mun vart vera eldri en frá 740, né yngri en frá 880. Evrópskt lerki er talið fullvaxið 40—60 ára, en getur hins vegar orðið allt að 200 ára gamalt. Virðist því mega álykta, að lerkiviðurinn, sem spónninn er úr, sé vart unninn síðar en um 1000, og þó líklega fyrr. Að fenginni þessari vitneskju um spænina, þótti okkur rétt, að aldur kurlanna yrði ákvarðaður, en þau voru talin úr íslenzkum viði, og sennilega höggvin úr skógi í landi Reykjavíkur. Enn á ný fengum við að velja úr safni Finns Gu'ðmundssonar, og völdum við heillegasta kurlið. Haraldur Ágústsson taldi viðinn vera birki, senni- lega fjalldrapa (Betula nana). Við sendum kurlið síðan til Ingrid Olsson til aldursákvörðunar. Hún fékk sænskan viðarfræðing, Eric Áberg, til að greina tegund kurlsins, og taldi hann það vera birki, sennilega íslenzka ilmbjörk (Betula pubescens eða tortuosa). Nokkuð erfitt var að greina viðinn, enda er hann fíngerður, og auk þess bar
Beinir tenglar