Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						90                                                                                  ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS

nokkuð á áðkomuefnum í honum, sennilega húmusefnum, sem ættuð

eru úr mónum, sem kurlin lágu í. Aldur kurlsins reyndist vera:

1190 ± 90 B. P., þ. e. 760 e. Kr.

Kurlið hefur greiningarnúmer U-2167. Stuðzt var við helmingatím-

ann 5570 ár. Viðurinn í kurlinu er því vaxinn um 760 e. Kr. Hann

mun vart vera eldri en frá 670, né yngri en frá 850.

Aldurinn er nokkru hærri en búizt var við, sennilega vegna

húmusefna, sem smogið hafa inn í viðinn úr mónum. Islenzkt birki

mun geta orðið um 100 ára gamalt. Hér er þó um grein eða lítinn

sprota að ræða, sem vart mun hafa verið svo gamall, þegar hann

var höggvinn. Okkur þykir þó sennilegt, að einhverjir hinna fyrstu

ábúenda Reykjavíkur hafi farið höndum um kurlið, líkt og lerki-

spóninn.

Niðurstöður skulu nú dregnar saman um sögu þá, er menn heimtu

úr jörð að Tjarnargötu 4.

í botni grunns kom alls staðar upp möl (lag A, J. Á.), og var

yfirborð hennar í um tveggja metra dýpi. Sést hér malarlag, sem ligg-

ur undir kvosinni í miðbæ Reykjavíkur og hefur þykkt þess mælzt

allt að 14 m. Um er að ræða fornt malarrif, sem brim hefur rótað

upp. I mölinni er víða mikið um skeljabrot. Lón varð til fyrir innan

og er þar nú Tjörnin í Reykjavík. Malarrifið tók að myndast í byrjun

nútíma, þegar sjávarstaða var orðin lík og nú, þ. e. fyrir um 9000—

10 000 árum. Síðan hefur það breikkað smám saman norður og

gróið upp jafnóðum. Um landnám gat þarna sennilega að líta víð-

áttumikið valllendi.

Ofan á malarlaginu greindi Jóhannes Áskelsson örþunna rauða-

flettu (lag B, J. Á.), en slík mýrarauðalög eru algeng undir jarð-

vegi. Enn ofar kemur svo fram brúnt leirlag, 22 sm á þykkt. Af

lýsingu Jóhannesar verður ekki ráðið, hvernig það myndast, en

halda má þetta fornan þurrlendisjarðveg, svo sem plönturæksnin

svörtu benda til. Meðan á grefti stóð, var þó talið, að um forna

tjarnareðju væri að ræða, enda mun oft á tíðum næsta erfitt að

greina vatnsósa fokjarðveg frá henni. Þetta lag er sennilega orðið

til fyrir landnám.

Yfir þessu lagi sást svo 68 sm þykkt mókennt lag (D), og mikið

í því um kurl, spýtur, höggspæni, dýrabein og loks talsvert um

forna muni. Virðist mega ráða af aldri lerkispónsins, að mólagið taki

að myndast um svipað leyti éða nokkru áður en byggð hefst í Reykja-

vík, enda mun lerkiviðurinn, sem spónninn er úr, vart til landsins