Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						TVÆR DOKTORSRITGERÐIR                                                                             115

er að bera fjölina saman við dyraumbúninga norskra stafkirkna, en

í því er hæpin sto'ð vegna þess að við vitum ekki of vel, hve gamlir

þeir eru. Allt bendir þó til 14. aldar, en vafasamt, hvort hægt er að

komast nær markinu. Samanburður við handritalýsingar styður

tímasetningu til 14. aldar.

Þess má geta, að frú Mageroy er ekki frá því, að ríðandi maður að

berjast við dreka geti verið Sigurður Fáfnisbani, án þess að hún full-

yrði það. Fuglarnir ofan við reitinn gætu ef til vill bent til þess. Ég

tel þó líklegra, að maöur þessi sé heilagur Georg, enda mótmælir frú

Mageroy því ekki, en hinn möguleikann má vel hafa í huga.

Vel lýsir höf. plönkunum frá Hofi á Kjalarnesi, sem nú eru í safninu

í Kaupmannahöfn, og sýnir hve vel bæði dýrin og pálmetturnar koma

heim við dæmi í handritalýsingum frá 14. öld.

Grundarstólarnir eru merkur áfangi, af því að þeir eru tímasettir

sögulega með sæmilegri vissu, en ef til vill fullyrðir höfundur helzt til

einarðlega, að það séu þessir stólar, sem nefndir eru í Grundarbréfi

frá 1551 og þá sagðir nýir. Að vísu held ég að svo sé, en réttara hefði

verið að komast varlegar að orði, ekki sízt vegna þess að stólar þessir

eru einkennilega gamallegir að stíl. Höfundur lýsir stólunum mjög vel

og tekur vitanlega fram þá ótrúlegu fjölbreytni sem ríkir í skreytinu,

því að engu er líkara en listamaðurinn sé að reyna áð koma sem

flestum afbrigðum að. Höf. skilgreinir þau öll, og niðurstaðan er, að

hér séu greinilega hrein rómönsk atriði, en þó sé einnig töluverður

gotneskur svipur á vissum stöðum og jafnvel renesans. Ber hún þetta

saman við 15. aldar handrit. Bendir höf. á, hve aðdáanlega ferskt

verkið er og laust við úrkynjun, sem þó hefði mátt búast við, þar sem

um slíka stílblöndu er að ræða, og éðlilegt telur hún, að menn hafi

furðað sig á, hve fornlegur er svipur skrautverksins, þar sem stól-

arnir eru þó ekki eldri en frá miðri 16. öld.

Stólbakið, sem Bólu-Hjálmar gaf safninu (Þjms. 52), telur höf.

unglegri en Munkaþverárf jölina og finnst bæði kynjadýrin og teinung-

urinn svo líkur lýsingum í Svalbarðsbók, að hvort tveggja hljóti að

teljast frá sama tíma, nefnilega 14. öld, Hofsplankar frá svipu'ðum

tíma, ef til vill ögn yngri. Röð þessara tréskurðarverka, sem hér haf a

verið nefnd, gæti verið á þessa leið: Laufás- og Mælifellsstoðir (og

fjalir) frá um 1260, Munkaþverárfjöl 1300—1350, Bólu-Hjálmars-

stóll einhvern tíma fyrir 1400, Hofsplankar um 1400 eða lítið eitt

síðar.

Stórbruni varð í klaustrinu á Munkaþverá 1429. í sambandi við

það varpar höf. fram þeirri spurningu, hvort hugsanlegt sé, að út-