Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						122                                                                                ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS

eftir Hallgrím einnig. Þetta telur frú Mageroy óhugsandi, og ég

er henni sammála. ÞaS hefur lengi verið til umræ'ðu í Þjóðminja-

safninu, hvernig þetta kynni að vera vaxið: tveir hópar gripa, báðir

með mjög sterkum einstaklingseinkennum, eru nefndir til sem verk

sama manns, Hallgríms Jónssonar, reyndar hvorugur með sannfær-

andi rökum. Það má þó heita nokkurn veginn víst, að sá hópur, sem

t. d. Valþjófsstaðabekkurinn er fulltrúi fyrir, sé eftir Hallgrím, og

frú Mageroy á heiður skilinn fyrir að benda á erlendar fyrirmyndir,

sem hann hefur stuðzt við. Óþekktur verður þá enn hinn stórvirki

og listfengi „smákunstner", sem hlýtur að hafa verið lærður tréskeri,

en vann þó í stíl, sem varla verður bent á fyrirmynd fyrir. Bágt á

ég með að trúa því, að ekki sé hægt að særa hann fram úr fylgsni

sínu, ef hart væri að honum sótt úr öllum áttum, og hef ég reyndar

lengi ætlað mér að gera það. Mér hefur dottið í hug, hvort hann kynni

ekki að vera Jón Hallgrímsson málari, og hef raunar nokkuð fyrir

mér, sem til þess gæti bent, en gaman væri að gera hríð að þessum

merkilega manni einhvern tíma. Ekki saka ég frú Mageroy, þótt hún

geri það ekki, slíkt væri utan við ramma verks hennar. Fleiri ónafn-

greinda meistara frá 18. öld bendir hún á, en þá hygg ég aftur á móti

mjög torvelt mundi að nafngreina.

Bent er á, að þegar fram kemur á 18. öld, virðist tréskurður ekki

lengur vera neitt meiri á Norðurlandi en annars staðar, t. d. eru þá

Vestfir'ðir orðnir fullt eins drjúgir. Mér er ekki alveg ljóst, hvort sú

ályktun frú Mageray yfirleitt sé rétt, að tréskurður hafi átt sér sér-

stakt griðland og arin á Norðurlandi allt frá fornöld og fram á 18.

öld, eða hvort misgóð varðveizla eigi hér sinn þátt og verði til þess

að blekkja. Þó hallast ég heldur að því með frú Mageroy, að það sé

naumast einleikið, hversu langmest er varðveitt á Norðurlandi langt

fram eftir öldum. Það verður varla hjá því komizt a'ð setja Norður-

land hér í nokkra sérstöðu.

Að lokum er svo rétt að vekja athygli á því merkilega atriði, að

lærðir tréskerar hafa bersýnilega verið orðnir fleiri á 18. öld en áður

var. Nú renna orðið tveir straumar í tréskurðinum, annar hinn gamli

alþýðlegi, hinn af fagmannlegri rótum runninn, en þó eru engin

skörp skil þeirra í milli. En þessi þáttur faglærðra tréskera hverfur

aftur, þegar fram kemur á 19. öld og fer að halla undan fæti fyrir

tréskurðinum.