Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						130                                                                       ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS

Eftir það hefur kirkjan ekki verið notuð af réttum eigendum sínum.

Kristján 4. batt með valdi enda á íslandsverzlun Hamborgara, þótt

hann reyndar liti á þá sem landa sína. Eftir því sem borgarráðið

reiknaði út sama ár, kostaði þessi aðgerð hans borgarsjóð Hamborg-

ar allt að 100.000 lýbskra marka.

Nokkrum árum síðar, hinn 24. apríl 1608, fyrirskipaði Kristján 4.

í bréfi, að allar byggingar, sem Þjóðverjar áttu á Islandi, þær sem

stóðu á lóðum konungs svo og þær sem stóðu á lóðum kirkjunnar,

skyldu tafarlaust rifnar. Því verður að ætla, að Hamborgarakirkjan

í Hafnarfirði hafi verið rifin árið 1608 að konungsboði. Ekki mun þó

hafa skort mótmæli Hamborgarmanna gegn þessum ofbeldisaðgerð-

um til að binda endi á þessi verzlunarviðskipti, og kunnugt er okkur

um eina kvörtun Islandsfaranna í Hamborg til ráðsins frá árinu 1611.

Enginn veit lengur hvar kirkjan stóð. Hún virðist ekki hafa verið

undirgefin biskupsstólinn í Skálholti, og í sögu Hafnarf jarðar hallast

Sigurður Skúlason að því, að hún hafi staðið því næst sem nú er

Óseyri.*

Grein þessi er þýdd úr ritinu Hamburgische Geschichts- und Heimatblatter 21.

árg. október 1965. Rit þetta mun vera i fárra höndum hér á landi, og hefur höf-

undur góðfúslega leyft, að greinin yrði þýdd og birt í Árbók. Niður eru felldar

tilvitnanagreinar allmargar, enda geta þeir, sem á þurfa að halda heimildum þeim,

sem þar er vitnað til, haft upp á þeim í frumritinu. — Þess skal getið, að sami

höfundur hefur skrifað aðra grein um St. önnu-kapellu Péturskirkjunnar í Ham-

borg, þar sem Islandsfararnir héldu guðsþjónustur á árunum 1521—1535 (sama rit,

apríl 1969). — 1 þeirri grein hefur hann eftir Dr. Max Hasse, að likneskjur önnu

og Maríu frá Holti í önundarfirði (Þjms. 2069) séu sennilega gerðar á verkstæði

í Hamborg um 1515.

• Athugasemd þýðanda: Gísli Sigurðsson í Hafnarfirði hefur leitt að því sterk

rök (Saga 1961, bls. 291—298), að verzlunarstaðurinn forni, Fornubúðir, hafi verið

á Háagranda (Grandahöfða) innst á Grandanum við Hafnarfjörð, utan við ósinn,

andspænis Óseyri og Flensborg, sem seinna voru. Staðhættir á þessum slóðum hafa

breytzt geysilega mikið, fyrst vegna sjávarágangs, en á síðustu tímum vegna hafnar-

framkvæmda, svo að ekkert er nú sem áður var. Árið 1943 var unnið með dýpkunar-

pramma innst á Grandanum, og komu þá upp mannabein, úr fleirum en einum

manni. Lárus Sígurðsson, sem var með lóðsbatinn og sá þessí ummerki, segir að

faðir sinn, Sigurður Guðmundsson, gamall Hafnfirðingur, hafi sagt þegar hann

frétti um beinafundinn: „Ætli þau séu ekki úr gamla kirkjugarðinum, sem fór

undir sjó". Eftir því ætti að hafa lifað sögn um kirkjugarð á Grandanum. En hvað

sem um það er, má telja líklegt, að bein þessi séu úr kirkjugarði Hamborgarmanna

og að kirkjan hafi þá verið á Grandanum ásamt verzlunarhúsunum. Ekki mun

beinafundur þessi hafa verið rannsakaður nánar. — Upplýsingar þessar eru frá

Gísla Sigurðssyni.