Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

						KRISTJÁN ELDJÁRN

FORNLEIFAFUNDUR 1 YTRI-FAGRADAL

Hinn 2. júlí 1965 hitti ég í Grafarholti aldraðan mann, Kristján

Haraldsson, sem áður hafði verið bóndi á Skarðsströnd í Dalasýslu.

Hann afhenti mér allmiklar leifar af fornum kambi og kambslíðrum

eða kambhylki, enn fremur fornlegt hnífsblað úr járni, einnig sýnis-

horn af viðarkolasalla úr gólfskán, að því er hann taldi. Kvað hann

allt þetta hafa fundizt í Ytri-Fagradal á Skarðsströnd árið áður, og

hefði húsfreyja þar, Borghildur Guðjónsdóttir, fundið það í jarðýtu-

flagi. Taldi Kristján, sem er glöggur fróðleiksmaður, að þarna væri

ef til vill margt að finna. Ég talaði við Borghildi í síma og bað hana

að sjá til þess, að ekkert yrði hreyft á staðnum frekar en orðið var,

og lofaði hún því. Fornleifarnar voru færðar inn í dagbók safnsins

þennan sama dag.

Fornleifar þessar og frásögnin af fundaratvikum þótti mér svo for-

vitnilegt, áð ærin ástæða væri til þess að gefa því nánari gaum við

tækifæri og freista þess þá meðal annars að finna fleiri brot úr kamb-

inum góða. Gerði ég ferð mína vestur um haustið og var við rann-

sókn í Ytri-Fagradal 4. og 5. sept., í björtu veðri og köldu, en taldi þá

ekki eftir atvikum þörf á frekari rannsókn.

Bæjarlækurinn í Ytri-Fagradal er vatnsmikill og rennur rétt utan

við bæinn, kahaður Fagradalsgil, og fellur niður túnið í mörgum

bugðum og sveigum í alldjúpu gili. Verða víða grasigrónir snotrir

hvammar eða hvöpp við lækinn. Gamla túnið var mest eða allt innan

vi'ð lækinn, og sér þar enn parta af allmiklum harðgrónum túngarði.

Niður með læknum að innan eru mikil f járhús, en skammt fyrir ofan

þau er flöt fit við lækinn, og sagði Kristján Haraldsson, að þetta

hefði heitið Blóðakur. Hefði þar verið sporöskjulagað gerði eða girð-

ing, en nú (1965) er þar kartöflugarður. Hafði Kristján það eftir

önnu Friðriksdóttur, húsfreyju í Ytri-Fagradal (konu Þorsteins

Brynjólfssonar), að þarna væri Blóðakur, en hins vegar hefði Herdís