Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fróği

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Fróği

						69   b'L
F R Ó Ð I.
1882.
100
.---------------------.----------------_---------------..---------__£----------------------
hún þarf að kosta svo margt annuð, eigi
búnaðarkennslan að koma að tilætluðum
notum.
Nú liggur sú spurning næst fyrir,
hvert aðrir eins skólar og Ólafsdals-
skólinn geta veitt þá tílsögn, sem oss
einkum liggur á að fá handa búmanna-
efnum vorum. pað er að segja í því (
að drýgja og nota áburð, sljetta þúfur,
hlaða túngarða, grafa skurði eptir rjettum
reglum og kallamælingum, til að þurka j
mýrar og flóa og ná seilu úr túnum og j
veita vatni á tún og engjar, þar sem
því verður við komið til gróðrarauka,
meðferð á búfjenaðí og eiufalda mælingu
á Jandi með fl. allt með verklegri til-
sögn og æfingu, og vona jeg að allir
verði að játa að þetta heimti ekki
meiri hókfræðslu, en sem einn maður
getur veitt tilsögn í 10 piltum þann
tíma úr 2 vetrum, sem sízt verður ver-
ið við útivinnu. Mest kemur undir að
fá góðan kennara, sem sje þeim kostum
búinn, sem menn álíta mestu varða, að
hann sje lipur maður, framtakssamur
og stjórnsamur. J>að er æskilegt að
þeir geti fengið sem mesta bóklega til-
sögn, sem hæfir eru til að taka móti
henni, en þó svo að hið verklega sje í
fyrirrúmi. Bókleg eða visindaleg bú-
fræði er erlendis kennd á öðrum stofn-
nnum en búnaðarskólum, sem hafa ym-
isleg nöfn í hverju landi og eru með
ymislegu sniði, en það eru vísindalegar
stoihanir, sem víða eru saraeinaðar við
háskóla. Slíkar stofnanir eru dýrar,
því þar er kennd efnafræði og líffræði,
sem bæði þarf yms áhöld til og söfn,
ef kennslan á að vera til nokkurrar
hlítar, sem kostar miklu meira enn svo,
að vjer getum fyrst um sinn hugsað til
að koma slíkri stofnun upp, og svo væri
bæði óþarfi og of mikill kostnaður að
hafa fleiri enn' eina stofnun í landinu.
Fyrst um sinn verðum yjer því að láta
oss nægja að styrkja einstaka efnileg-
ustu pilta af búnaðarskólunum til náms
á cinhverjum slíkum skóla. Enginn
skyldi ímynda sjer að amtsskóli eins og
sá sem hjer ræðir um, verði þeim mun
fullkomnori enn smáskóli, að hann geti
veitt tilsögn í því, sem lært er á þess-
um skólum, svo að vjer þjTftum öld-
ungis eins fyrir því að kosta efnileg
búfræðingaefni   til   utanferðar.
Hvað eigum vjer þá að gera, eig-
um yjer hjer í Vesturamtinu að láta oss
nægja með Ólafsdalsskólann og ekki að
þiggja lánið úr landsjóði, fjærri sje því,
en vjer eigum að koma upp tveimur
skólum að auki við hann, sem bezt er
að sje eign kennaranna við skólana, eða
ætlast sje til að verði það með tíman-
um. Hvað skyklu nú 2 slíkir skólar, sem
hefðu kver 10 pilta til kennslu um árið
kosta ?
þó búfræðingarnir, sem tækju að
sjer að  koma   upp   stofnuninni  líkt   og
iul
Tocfi. í Oiafsdal, ættu lítið sem ekkert,
þá ætti að taka þá samt, væru þeir þeim
kostum búnir, sem álitið er, að kennari
þurfi að hafa, ættu sýslusjóðirnir að taka
ábyrgð á láuinu og lána það aptur þess-
um búfræðingum, og ætla jeg að stofn-
unin í Ólafsdal muni ekki hafa kostað
meira enn svo með fyrstu, er skólinn var
þar byrjaður að 12,500 krónur mundu
nægja eða hálft lánið, sem þetta amt á
að fá úr landsjóði, handa hvorum til að
koma stofnununum á fót. Jeg ætlasttil
að komizt verði hjá að byggja sjerstakt
skólahús, og að skólinn geti verið í bæn-
um; því jeg ætla búfræðingnum ekki að
vera ómagaþungum, og komast af með
2 vinnumenn og smala, og ætla jeg öðr-
um vinnumanniuum að geta verið að-
stoðarmaður og með konu eða ráðskonu
5 eða 6 kvennmenn og verða þá með
kennslupiltum nálægt 20 manns í heim-
ili, áhöfnin ætla jeg að ekki þurfi meiri
enn helming við það, sem ætlað er tii
amtskólans, og helzta sem til þyrfti að
kosta væri, ef jörðin væri annaðhvort
vel hýst eða ofanálag á hús kæmí í lækk-
un jarðarverðin,  auk
viðauka,    sem
ef
til vildi þyrfti við bæjarhús, svo sem
kennslustofu; smiðju og jarðyrkjuáhöldin.
Útgjöldin til hverrar stofnunar yrði þá:
Renta og afborgun aí' 12,500 krónum
kr.
Meðgjafir með 5 námspiltum
þegar þeir leggja með sjer
sjálhr til þriðjunga    .    .
samtals
Til beggja alls =
Upp í þessi útgjöld vil jeg
taka frá skólanum í Ólafs-
dal þriðjung meðgjafar
Búnaðai'skólasjóðsgjaldið
hjer um bil     ....
Renta af láninu sem búfræð-
ingarnir borga 4|,!  af
25000kr. með þriðjung
meðgjafanna     .....
kr.
500
770
1000
750
1000
175U
3500
2270
pað sem þá vantar til er
mismunurinn . . . . kr. 1230
Enn er óeyddur búnaðarskólasjóður-
inn og áfallandi renta af honum, en jeg
ætlast til að hann sje varasjóður, sem
grípa megi til, ef þessar 25,000 nægja
ekki til stofnananna, en ella megi verja
honnm til að greiða afdrátt af láninu
meðan skólastoí'uanirnar væru að koma
undir sig fótum, þangaðtil stofnendurn-
ir gætu farið að greiða hana sjálhr
eða í stuttu máli til þess sem allra
minnst þyrfti fyrst um sinn að leggja
til skólanna fram yfir það, sem lagt er
til Ólafsdalsskólans; því jeg ætla, að
ef búnaðarskólarnir komast upp, þurfum
vjer fyrst um sinn að halda á öllu því
fje, semfæsttileflingarbúnaðarfjelögunum
og til að koma upp alþýðuskólunum. Vjer
skulum nú bera þessa skóla saman við amts-
skólann, og er þá fyrsti kosturinn, sem þeir
haía fram yfirhaun, að mikiðfje verður aí'-
gangs, sem hægt  er að verja til annars.
102
Vjer fáum árlega 10 búfræðinga úr
báðum skólunum í staðinn fyrir 7'A úr
amtsskólanum. En aðalkosturinn er,
að vjer höfum miklu meiri líkurtil pess,
að eiga kost á góðum kennurum með
þessum kostum enn með 1600 króna
árlegum launum og engum notum af
búi. Aptnr á móti kann sumum að
virðast hæpið að fá fjelausum manni
svo mikið fje í hendur, en þegar rjett
er að farið, og fjeð einungis l&tið af
hendi smám saman jafn ótt og því er
varið í skólastofnunina, sem stendur í
veði fyrir því, þá er engin meiri hætta
við það, enn við að stofna amtsskólann;
það er einnig aðgætandi, að sá maður,
sem á von á að uppskera eptir því
meiri arð, sem honum tekst . betur,
mun leggja fram allt sem hann hefir
til af dugnaði og fyrirhyggju, hann á
eins mikið á hættu eins og þeir sem
standa í ábyrgð fyrir láninu, en hinn
sem er á föstum launum hann lætur
sjer ekki eins annt um að allt verði
með sem mestum sparnaði, og því er
við að búast að meira gangi í kosnaðinn.
Menn hafa það einnig á móti því, að
einstakir menn eigi stofnanirnar, að
þegar þeir falli frá. þá sje hætt við
að allt fari nm koll, en þetta er ekki
fremur enn með verzlan eða hverjar
aðrar stofnanir, sem einstakir menn eiga,
því þá taka aðrir við, og ef einhver svona
skóli leggst niður, þá er hægt að koma
fótunum undir annan. Fleiri skólar
auka einnig keppni sín á milli. Ef svo
er, sem jeg ímynda mjer, að annar
kennarinn með 800 kr. launum eigi að
vera gagnfræðis kennari; því að öðrum
kosti skil jeg ekki hvað lærimeyjar eiga
að gera á amtsskólann, þá álít jeg að
að sú kennsla á búnaðarskóla spilli heldur
enn bæti, með því að taka upp of mik-
inn tíma frá búnaðarkennslunni, nema
kennslutíminn sje lengri, en þá etur
allt sig spp. Til gagnfræðisnáms fyrir
alþýðu eru alþýðuskólarnir ómissandi
hvort sem  er.            (Niðurl.)
NOKKUR ORÐ UM BUSKAPAR-
REIKNINGA.
(Epth vinnumann i  J>ingeyjarsýslu.)
J>ví verður eigi neitað, að ymsir ágætir
menn meðal vor íslendinga eru fúsir á
að velta steini af vegi framfaranna,
en hann verður þó eigi greiðfarinn, með-
an þeir eru tiltölulega fáir , sem með
fúsum hug leggja hönd á verkið; allir
þurfa að leggja fram vilja og krapta ef
vel á að fara. Og það þarf eins að
velta þeim steinum af veginum, semlit-
ið ber á; því það eru eigi þeir stein-
arnir, er menn sjá bezt, sem þeim er
hættast við að detta um, heldur hinir,
er menn taka sízt eptir. |>að er langt
síðan einstakir menn sáu, að hin afleita
óbeit alþýðu á allri hagfræði, eða öllum
auðfræðislegum   samaibburði   væri óþæg-
					
Fela smámyndir
97-99
97-99
100-102
100-102
103-105
103-105
106-108
106-108