Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fjallkonan

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fjallkonan

						42
FJALLKONAN.
issjóði1, málaferli hafin gegn prentfrelsinu og fleiri
málsóknir munu þar á eftir fara. Uppljóstrarmenn
og kallsarar vaða uppi, og snapa uppi hvert ó-
gætnisorð. f>eir skulu brennimerktir. Smánar-
legri ókindr eru ekki til í landinu. Portkonan,
sem selr æru sina á borgarstrætunum, er ekki
jafnfyrirlitleg sem þessi þvaðrandi hundingja-
lýðr.
Vér skirrumst við að gera stjórnbyltingu, enn
vera má að að því reki. Peningum erum vér
sviftir, enn gætum þess, að vér eigum kost á
jafngildi þeirra. Vér höfum jarðeignir þeirra
Estrups og Scaveniuss: þegar vér fáum regluleg-
an ríkisrétt, getum vér tekið þær fjárnámi.
Sá tími mun koma, að skotvopn inna dönsku
hermanna verða hættulegri fuglum himinsins enn
samlöndum þeirra, þeim er leggja munu lífið
í sölurnar fyrir frelsið.
Hvað eigum vér að gera í sumar? [Ræðu-
maðr hvatti til að efla riffiafélögin.] Neita að
greiða skatta. Væri ég jarðeigandi, skyldi ég
óðara neita skattgreiðslu. Svo verðr og að stofna
lýðstfórnar-s]óí> til að styrkja þá menn, sem of-
sóttir eru með málaferlum.
Nokkur orð
um menntun og rjettindi  kvenna.
(Eptir unga stúlku í Reykjavík.)
„Allstaðar er sá nýtur, sem nokkuð kann".
Nú á þessari mennta og framfara öld hefir ver-
ið rætt og ritað um mörg mikilvæg málefni, sem
til framfara og þjóðþrifa heyra, og því verður
eigi neitað, að margir hafa ritað vel. En því
meiri furðu gegnir það, hve fáir hafa fundið köll-
un hjá sjer til að rita um það málefni, sem þó
má efalaust kallast eitt af hinum mikilvægustu,
en það er um menntun og rjettindi kvenna. Og
þó getur naumast neinum blandazt hugur um,
að þetta mál má heita grundvöllur allrar sannrar
menntunar og framfara. Að vísu hafa einstöku
athugasemdir um þetta komið fram í dagblöðum
vorum, og einstöku hinna yngri mennta og fram-
fara manna vorra hafa drepið á, hvers rjettar kon-
um bæri að njóta gagnvart þeim. En það virð-
ist sem þessar kenningar eigi ekki vinsældum að
fagna, fyrst þær deyja svo skjótlega án þess að
skilja svo mikið sem bergmál eptir í næstu blöðum.
pað eru annars mikil undur, hve kvennaskólar
þeir, sem nú eru komnir á fót, hafa átt örð-
ugt uppdráttar. í stað þess, sem líklegt hefði
verið, að allur þorri manna hefði veitt þeim góða
viðtöku og gjört sitt til að styrkja þá, þar sem
þeir miðuðu til almennings nota, megum vjer
játa, að flestir hafa verið þeim andstæðir. Og
þó hljóta allir að játa, að menntun kvenna er
aðalskilyrði fyrir allri sannri veJgengni í heimil-
islífinu, og þannig eitt af þeim málum, sem fram-
I) f>annig hefir t. d. háskóli einn á Jótlandi verið sviftr tillagi
úr rikissjóði fyrir þá sök, að forstöðumaðr háskólans er kærðr
fyrir óvirðulega meðferð á mynd af Danakonungiog hýski hans,
enn myndina hafði hann keypt á uppboði á 10 aura.
farir   þjóðfjelagsins   eru   að   miklu   leyti   komnar
undir.
f>að er næsta  eptirtektavert,   hversu   karlmenn
halda öllu frelsi kvenna og rjettindum í helgreipum,
og það virðist, sem þeir álíti það mikilvæg einka-
rjettindi, helguð af fornri venju, að vera allt gagn-
vart þeim, en að þær megi ekkert vera.    Að þetta
sje rjett og eðlilegt þykjast þeir sanna með þeim
ritningargreinum, að konan sje ekki nema eitt „rif
úr síðu mannsins", og eigi því aldrei að verða til-
tölulega   meira,   og   að   „maðurinn   sje konunnar
höfuð".     Síðara   hluta   þessarar   margendurteknu
setningar sleppa   þeir.      Annaðhvort   nær   minni
þeirra ekki lengra,    eða   þeim   þykir   hann ekki
þess verður að haldast á   lopti.    Jpað   er nú eðli-
legt, að   mönnum   þeim   þyki   allmikið   koma til
þessara  orða   (þótt   þeir   í   öðrum   greinum   sjeu
hvorki biblíufróðir nje trúaðir á   hana), sem ekki
hafa   yfirgripsmeiri   skilning   enn það,   að   þykja
menntun   og   framfarir   kvenna   standa  sjer fyrir
þrifum, og ekki meiri drengskap en svo, að vilja
byggja upphefð og framfarir sínar á niðurlægingu
og ófrelsi kvenna.    En þrátt fyrir öll rök sín og
allar sínar mótbárur, geta þeir þó aldrei fært gild-
ar ástæður fyrir   þeirri   skoðun   sinni,   að   konur
sjeu óhæfari til hvers konar framfara   og mennt-
unar en karlar, eða að þær  eigi   minni   rjett  og
hetmttngu til þess en þeir.    Og  meira   að   segja,
þeir geta ekki neitað því,   að  nú,   einmitt   nú   á
á þessari framfara og frelsis öld eru   konur   hjer
langtum harðara haldnar í ýmsu  tilliti en á dög-
um forfeðra vorra,  sem þó stóðu óneitanlega nú-
tíðarmönnum langt á baki i mörgu því er til fram-
fara horfir.      Vjer þurfum ekki  annað   enn   lesa
sögurnar   til   þess að sjá, að   þá   hafa konur   al-
mennt ráðið meira með mönnum sínum og  verið
sjálfstæðari enn nú tiðkast.    Hvað mundi t. a.  m.
nú vera sagt um annað eins tiltæki og jJorbjarg-
ar digru,   er hún leysti Gretti Ásmundsson,   sem
þá var tekinn eptir vilja Vermundar bónda henn-
ar?      Og hver getur þá borið móti   því,   að hún
færði ljós og viturleg rök fyrir tiltæki sínu ?    Og
munu menn ekki hljóta aðjáta, að hún sæi lengra
fram í veginn en Vermundur sá í það skipti; eða
hver getur neitað því, að honum var fremur sómi
enn vanvirða að eiga þá konu, sem hafði bæði vit,
þor og vilja   til að taka   upp   slikt   ráð   að   hon-
um fornspurðum?     Eða mundi   Guðrún Ósvífurs-
dóttir   hafa   kunnað   því, að   vera   að engu talin,
sem ljet sjer ekki vaxa í augum,   að   standa upp
af brúðarbekknum til að verja þann   mann,   sem
hún hafði heitið ásjá, fyrir jporkeli,   sem þá   var
að drekka brúðkaup sitt   til hennar?    Ekki   lítur
heldur út fyrir,   að   hún   hafi   verið   talin   minna
verð í föðurgarði, þegar Kjartan taldi það standa
fyrir utanför hennar,   að faðir hennar   væri gam-
all, og bræður hennar ungir og óráðnir, sem ekki
mættu missa  forsjá hennar.    Og sjáum vjer  ekki
hinn  sama   anda,   sjálfstæðis og   frelsis anda,   er
vjer hyggjum að Auði   djúpauðgu,   J>orgerði Eg-
ilsdóttur,   Bergþóru   Skarphjeðinsdóttur   og   ótal
fieirum ?
peir sem fyrst og fremát hafa rjettindi kvenna
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44