Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fjallkonan

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fjallkonan

						9. apríl 1888.

FJALLKONAN.

43

meir sem sjá, hvílikt skaðræði slikt er, enn hin litla

fjölgun æðarfuglsins bendir á, að varpeigendr muni

enn drjúgum drepa  fuglinn á þenna hátt.

Eftir því sem stendr í Stjórnartíðindunum

fluttust héðan úr landi árið 1885 6408 pd. af æðar-

dúni. Ef vér nú gerum sem áðr, að 30 æðarhjón

geíi af sér 1 pd. dúns, hefir tala varphjóna í land-

inu verið 192,240, og er það ekki mikil mergð í

samanburði við það, sem taflan hér að framan bend-

ir á að vera mætti.                      (Framhald).

Alþýðlegar fræðslugreinir.

TJndir þessari fyrirsögn mun Fjallkonan flytjafranivegisýmsar

fróðlegar ritgerðir og við alþýðu skap, sérstaklega um  hagsœld-

arlegar framfarir annara þjóða   og nýjar visindalegar stefnitr.

skoðanir og rannsóknir.

¦Aft-VV-'tfV-Mlr

Hundrað ára afmæli flmtu heimsálfunnar.

Á þessu ári eru talin hundrað ár frá þvi, er

Ástralía fyrst kom til sögunnar sem fimta álfa

heimsins, og er þessa atburðar minst í ýmsum út-

lendum blöðum. Hér kemr aðalinntak einnar grein-

ar um  þetta.

Árið 1788, 26. janúar, lagðist enska herskipið „Sír-

íus" við akkeri í Botany-bey áaustrströnd meginlands

Ástralíu. Vóru á því mörg hundruð glæpamanna,

og hafði svo verið lagt fyrir skipstjóra, að hann

skildi þá eftir þar á ströndinni með öruggri varð-

gæslu. Nokkurum dögum síðar varð hann að flytja

þenna lýð sakir vatnsleysis á annan stað, nokkrar

mílur þaðan, þar sem smáfljót eitt fellr út í víð-

an hafnarvog. Þessi höfn var nefnd Port Jackson,

og glæpafólks nýlenda sú, er þar var sett, varð

fyrsti visir stórborgarinnar Sidney, sem er elst borg

í Astralíu og höfuðborg nýlendunnar Nýja-Suðr-

"Wales. Nú á dögum hefir Sidney yfir 300,000 i-

búa. Slíkum og enda meiri framförum tóku aðrir

nýlendubæir, sem til var efnað seinna, og svo kom

Melbourne, er reist var 1835 í næsta nýlenduríki,

í Viktoríu; þar vantar lítið á, að nú séu 400,000

ibúa.

Ef vér viljum finna i sögunni nokkuð það, er

borið verði saman við nýlendur Englendinga og

samband þeirra við þær, þá verðr að hverfa aftr

í aldirnar til Grikklands hins forna, þegar mestr

kraftr gekk út frá því og hellenskir þjóðflokkar

skipuðu nýlendum sínum strandlengis um víkur

og voga hins þrönga Miðjarðarhafs. Hvarvetna

þar sem Grrikkjum í þá daga lenti saman við „bar-

barana" eða siðlausu þjóðirnar, er þeir kölluðu svo,

brutu þeir þær undir sig. Þar sem Grikkir ruddu

sér til landa, reistu þeir sína Ný-Aþenuborg eða

Ný-Korinþuborg, og urðu slíkar nýborgir ekki am-

báttir móðurborgarinnar heldr dætr hennar með

frelsi og sjálfstjórn. — Stórræði og frjálsræðisandi

Breta kemr fram á sama hátt og með líkum á-

rangri. Þar sem hálfsiðaðar eða siðlausar þjóðir

gera mótspyrnu, þar varpa þeir þeim — eins og

t. d. hinum 250 miljónum Indlands eða Kaffakyn-

flokkunum í Suðr-Afríku — í fjötra andlegs ef

ekki líkamlegs ófrelsis, eða þeir gjöreyða þeim eins

og   Indíana   flokkum   Norðr-Ameríku,    eða   hinum

skrælingjalegu Ástral-negrum. Villimenn þekkja

engan þjóðarétt, og hvítu mennirnir finna sér hag-

feldast að gleyma lögmáli hans eða láta sem þeir

þekki það ekki. Heilir þjóðflokkar eru upprættir,

sem ekkert hafa til saka unnið annað enn það, að

þeir reyna að veita aðkomnum yfirgangsmönnum

viðnám. Að þessu leyti hafa öll atkvæðamikil ný-

lenduriki beitt sömu aðferðinni og England. Enn

það, sem gerir enska stjórnart'arið svo frábært er

það, hve vitrlega og nærgætnisloga stjórninni er

hagað, og fer það að vonum eftir frjálslyndi hinn-

ar ensku þjóðar. Ungu ríkin. þar sem nýbygg-

endr hafa rekið burtu villimennina. eru akki höfð

í nauðungarlegu ófrelsis tjóðri við móðurríkið, heldr

sett því jafnhliða, með fullu frelsi í innanlands

stjórn, svo hvert þeirra er eins kouar nýtt Eng-

land, og breska flaggið blaktir yfir þehn öllum,

ekki sem jarteikn undirlægjuskapar. heldr til nierk-

is um varnarsamband við gamla fi'iðurlandið. llvert

hinna fimm víðáttumiklu ríkja á meginlandi Ást-

ralíu hefir innlent þing og ráðaneyti eins Og ('ana-

da og aðrar stór-nýlendur Breta. Beri ófrið að

höndum, styrkja þau hina ensku hrrtlokka, iem

sendir eru til þeirra, með liðsafla sjáll'ra rin. Bnskr

jarl er að nafninu til skipaðr yflr livn-ja nýlendu,

enn hann er miklu fremr til meðalgöngu ena úr-

skurða, og fæstmestvið, aðjafna agreiningai \ersl-

unarsambandi nýlendunnar við móðurlandið. Og

það er sannast að segja, að enska stjóniin hHirná-

lega eingöngu hugann á að gæta verslunarhage-

muna í viðskif'tum við nýlendurnar, |>vi að hún

veit að England, hjarta rikisins, mun því að eizu

halda heilsu og kröftum, að rásir þær, er þangað

streyma og þaðan, sé óhindraðar og óstíflaðar, ííeð

því nú, að dótturríkin njóta svo mikils fjalfVeðÍS,

sem er miklu meira enn þa3| sem lrland hetir far-

ið fram á, þá verðr England að fara mjög varlega

í þeim politisku málum, seni licinlinis varða \i'l-

ferð nýlendnanna og beita vnldi sinn iem nær-

gætnislegast, ella á það á hættu, að börn þess í

attftrinn og vestrinu fylgi dæmi Bandarikjanna í

Ameríku og segi því upp hlýðni og holluatu*.

Meginland Ástralíu skif't.ist, eðlilegait í þrjú

jafnhliða landsvæði, sem eru viðlika itÓTj þ.e. Aust.r-,

Vestr- og Mið-Ástralía. I Mið-Ástralíu er þrjú ríki:

Suðr-Astralía, Alexöndruland og Norðr-Astralia;

cru tvö hin síðarnefndu með öllu óbygð, og viðaó-

könnuð. Vestr-Ástralía er ein samfeld, tla;nis\íð

nýlenda. I Austr-Ástralíu, þegar hið unga Queent*

land norðan til í henni er undan skilið, eru hin

elstu nýlenduríki álfu þeasarar og þau sem lengft

eru komin á framfaraleiðinni, Nýja Suðr-W'alcs og

Viktoría. Ibúa talan er hér um bil .'$ iniljóiiir, og

þótt það virðist ekki há tala, þá er hún allmikil

samt, ef litið er á, hvað fólkið rjölgar fljótt og hve

afurðirnar eru miklar. Járnbrautir liggja þar |r.

og endilangt, 10,(XX) kílómetra samtals, og átlenda

venlnnin nemr þar um 30,000 milj. kr. á ári. Að-

alútflutningsvaran er ull, þar næst hveiti Og niðr-

soðið kjöt, og nú á síðustu tímum einnig vín, því

vínyrkjumenn í Viktoríu haía innleitt   til   raktun-

*) Það er ekki ófróðlegt, að bera þetta Htjómartar sainim

við Btjómaraðferð Dana og gæta jafnf'ramt að, hver árangr-

inn liefir orðið af hvorn nm sig.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44