Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fjallkonan

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fjallkonan

						9. apríl 1888.
FJALLKONAN.
43
meir sem sjá, hvílikt skaðræði slikt er, enn hin litla
fjölgun æðarfuglsins bendir á, að varpeigendr muni
enn drjúgum drepa  fuglinn á þenna hátt.
Eftir því sem stendr í Stjórnartíðindunum
fluttust héðan úr landi árið 1885 6408 pd. af æðar-
dúni. Ef vér nú gerum sem áðr, að 30 æðarhjón
geíi af sér 1 pd. dúns, hefir tala varphjóna í land-
inu verið 192,240, og er það ekki mikil mergð í
samanburði við það, sem taflan hér að framan bend-
ir á að vera mætti.                      (Framhald).
Alþýðlegar fræðslugreinir.
TJndir þessari fyrirsögn mun Fjallkonan flytjafranivegisýmsar
fróðlegar ritgerðir og við alþýðu skap, sérstaklega um  hagsœld-
arlegar framfarir annara þjóða   og nýjar visindalegar stefnitr.
skoðanir og rannsóknir.
¦Aft-VV-'tfV-Mlr
Hundrað ára afmæli flmtu heimsálfunnar.
Á þessu ári eru talin hundrað ár frá þvi, er
Ástralía fyrst kom til sögunnar sem fimta álfa
heimsins, og er þessa atburðar minst í ýmsum út-
lendum blöðum. Hér kemr aðalinntak einnar grein-
ar um  þetta.
Árið 1788, 26. janúar, lagðist enska herskipið „Sír-
íus" við akkeri í Botany-bey áaustrströnd meginlands
Ástralíu. Vóru á því mörg hundruð glæpamanna,
og hafði svo verið lagt fyrir skipstjóra, að hann
skildi þá eftir þar á ströndinni með öruggri varð-
gæslu. Nokkurum dögum síðar varð hann að flytja
þenna lýð sakir vatnsleysis á annan stað, nokkrar
mílur þaðan, þar sem smáfljót eitt fellr út í víð-
an hafnarvog. Þessi höfn var nefnd Port Jackson,
og glæpafólks nýlenda sú, er þar var sett, varð
fyrsti visir stórborgarinnar Sidney, sem er elst borg
í Astralíu og höfuðborg nýlendunnar Nýja-Suðr-
"Wales. Nú á dögum hefir Sidney yfir 300,000 i-
búa. Slíkum og enda meiri framförum tóku aðrir
nýlendubæir, sem til var efnað seinna, og svo kom
Melbourne, er reist var 1835 í næsta nýlenduríki,
í Viktoríu; þar vantar lítið á, að nú séu 400,000
ibúa.
Ef vér viljum finna i sögunni nokkuð það, er
borið verði saman við nýlendur Englendinga og
samband þeirra við þær, þá verðr að hverfa aftr
í aldirnar til Grikklands hins forna, þegar mestr
kraftr gekk út frá því og hellenskir þjóðflokkar
skipuðu nýlendum sínum strandlengis um víkur
og voga hins þrönga Miðjarðarhafs. Hvarvetna
þar sem Grrikkjum í þá daga lenti saman við „bar-
barana" eða siðlausu þjóðirnar, er þeir kölluðu svo,
brutu þeir þær undir sig. Þar sem Grikkir ruddu
sér til landa, reistu þeir sína Ný-Aþenuborg eða
Ný-Korinþuborg, og urðu slíkar nýborgir ekki am-
báttir móðurborgarinnar heldr dætr hennar með
frelsi og sjálfstjórn. — Stórræði og frjálsræðisandi
Breta kemr fram á sama hátt og með líkum á-
rangri. Þar sem hálfsiðaðar eða siðlausar þjóðir
gera mótspyrnu, þar varpa þeir þeim — eins og
t. d. hinum 250 miljónum Indlands eða Kaffakyn-
flokkunum í Suðr-Afríku — í fjötra andlegs ef
ekki líkamlegs ófrelsis, eða þeir gjöreyða þeim eins
og   Indíana   flokkum   Norðr-Ameríku,    eða   hinum
skrælingjalegu Ástral-negrum. Villimenn þekkja
engan þjóðarétt, og hvítu mennirnir finna sér hag-
feldast að gleyma lögmáli hans eða láta sem þeir
þekki það ekki. Heilir þjóðflokkar eru upprættir,
sem ekkert hafa til saka unnið annað enn það, að
þeir reyna að veita aðkomnum yfirgangsmönnum
viðnám. Að þessu leyti hafa öll atkvæðamikil ný-
lenduriki beitt sömu aðferðinni og England. Enn
það, sem gerir enska stjórnart'arið svo frábært er
það, hve vitrlega og nærgætnisloga stjórninni er
hagað, og fer það að vonum eftir frjálslyndi hinn-
ar ensku þjóðar. Ungu ríkin. þar sem nýbygg-
endr hafa rekið burtu villimennina. eru akki höfð
í nauðungarlegu ófrelsis tjóðri við móðurríkið, heldr
sett því jafnhliða, með fullu frelsi í innanlands
stjórn, svo hvert þeirra er eins kouar nýtt Eng-
land, og breska flaggið blaktir yfir þehn öllum,
ekki sem jarteikn undirlægjuskapar. heldr til nierk-
is um varnarsamband við gamla fi'iðurlandið. llvert
hinna fimm víðáttumiklu ríkja á meginlandi Ást-
ralíu hefir innlent þing og ráðaneyti eins Og ('ana-
da og aðrar stór-nýlendur Breta. Beri ófrið að
höndum, styrkja þau hina ensku hrrtlokka, iem
sendir eru til þeirra, með liðsafla sjáll'ra rin. Bnskr
jarl er að nafninu til skipaðr yflr livn-ja nýlendu,
enn hann er miklu fremr til meðalgöngu ena úr-
skurða, og fæstmestvið, aðjafna agreiningai \ersl-
unarsambandi nýlendunnar við móðurlandið. Og
það er sannast að segja, að enska stjóniin hHirná-
lega eingöngu hugann á að gæta verslunarhage-
muna í viðskif'tum við nýlendurnar, |>vi að hún
veit að England, hjarta rikisins, mun því að eizu
halda heilsu og kröftum, að rásir þær, er þangað
streyma og þaðan, sé óhindraðar og óstíflaðar, ííeð
því nú, að dótturríkin njóta svo mikils fjalfVeðÍS,
sem er miklu meira enn þa3| sem lrland hetir far-
ið fram á, þá verðr England að fara mjög varlega
í þeim politisku málum, seni licinlinis varða \i'l-
ferð nýlendnanna og beita vnldi sinn iem nær-
gætnislegast, ella á það á hættu, að börn þess í
attftrinn og vestrinu fylgi dæmi Bandarikjanna í
Ameríku og segi því upp hlýðni og holluatu*.
Meginland Ástralíu skif't.ist, eðlilegait í þrjú
jafnhliða landsvæði, sem eru viðlika itÓTj þ.e. Aust.r-,
Vestr- og Mið-Ástralía. I Mið-Ástralíu er þrjú ríki:
Suðr-Astralía, Alexöndruland og Norðr-Astralia;
cru tvö hin síðarnefndu með öllu óbygð, og viðaó-
könnuð. Vestr-Ástralía er ein samfeld, tla;nis\íð
nýlenda. I Austr-Ástralíu, þegar hið unga Queent*
land norðan til í henni er undan skilið, eru hin
elstu nýlenduríki álfu þeasarar og þau sem lengft
eru komin á framfaraleiðinni, Nýja Suðr-W'alcs og
Viktoría. Ibúa talan er hér um bil .'$ iniljóiiir, og
þótt það virðist ekki há tala, þá er hún allmikil
samt, ef litið er á, hvað fólkið rjölgar fljótt og hve
afurðirnar eru miklar. Járnbrautir liggja þar |r.
og endilangt, 10,(XX) kílómetra samtals, og átlenda
venlnnin nemr þar um 30,000 milj. kr. á ári. Að-
alútflutningsvaran er ull, þar næst hveiti Og niðr-
soðið kjöt, og nú á síðustu tímum einnig vín, því
vínyrkjumenn í Viktoríu haía innleitt   til   raktun-
*) Það er ekki ófróðlegt, að bera þetta Htjómartar sainim
við Btjómaraðferð Dana og gæta jafnf'ramt að, hver árangr-
inn liefir orðið af hvorn nm sig.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44