Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fjallkonan

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga breidd


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Fjallkonan

						FJALL
Landið vort skal jldrei okaJ
undir nýjan hlekk,
ei iír sporl aftur þolaí
ef að fram  þaí gekk.
H   XXVI. iírj
Hufnarflrði 21. ágúst 1909.
Nr.   32.
Afgreiðsla og innheimta
FJALLKONUNNAR
er hjá
Ólafí   kaupm.  Böðvarssyni.
Reykjavíkurvcg.          Talsími 6.
ifV Auglýsingar, sem eíga
að koma í blaðið, sendist til
hanc eðs i Prcntsmtðju Hafaar-
fjarðar.
Kaupendur Fjallkonunnar
eru beðnir að tilkynna afgieiðslu-
manni hennar þegar þeir skiíta um
bústaði. Til vanskila, sem kunna ab
verða á blaðinu eru þeir og beðnir að
Begja honum sem fyrst eftir að þeir
eru orðnir þess vísir, að blöðin liggi
eigi óhirt bjáviðkomandipóstafgreiðslu
eða bréfhhðingamannl,
'lll'IH M'^f
Húsmæðrafræðsla,
Á síðustu þingum lieflr þvi veríð
hreyft, að stofna skóla handa hús-
íiiæbrum, er samsvari bændaskólun-
um, sem reisrir hafa verib handa
bændaefnum. Enn þá hefir þó ekk-
ert orbib úr framkvæmdum.
Málib hefir litiisháttar verib rætt í
sumum hérubum land;ins, en í blöð-
um heflr því verib minna sint en
vert væri um svo mikilsvert mal.
Stafar þab af því, ab það eru kon-
urnar, sem eiga í hlut?
Jlálið vavðar alla þjóðina, karla
og konur. Umræður um það eru
jafnnauð^ynk-gar og um önnur vel-
ferbarmál þjóðaiinnar, því uð mjög
ribur á, ab rétt stefna sé tekin 1 þvi
að upphafl.
Hér kemur nd d eftir
álit landbúiiaönrncfndnriiiiiar
í    veðri deilcl á sídasta þingi.
Landbúnabarnefnd n. d. alþingis
heflr tekið til íhugunar málið um
stofnun húsmæðraskóla samkvæmt
umræðum þeim, er íóru fram þá er
nefndin var skipuð.
Hugsun sú, að koma upp hús-
mæðra- eða hússrjórnarskólum hér á
landi er að minsta ko?ti eins gomul
og hinn svonefndi hússtjórnarskóli í
Reykjavík. Skömmu eftir að hann
var stofnaður t6k Búnaðai félag íslands
við honum, þá nýstofnað, og hefir
haldið honum uppi siðan, þó það hafi
nú losað sig við veg og vanda af
honum framvegis. Míilefnið hefir því
einlægt verið'á dagskrá Bf. ísl. síðan.
Varð sú skoðun allsnemma ofan á í
búnabarþinginu, ab skóli þessi í Rvík
væri eigi og gæti eigi orbib annab
en matreiðsluskóli, og vildi Bf. Isl.
Jm eigi auka hann né halda uppi til
Iengdar. Reglulegur inísstjórnarskóli
þyrfti þar á móti að kenna konum
búsknp og heimilissljórn í sveit, og
standa jafnfætis góðum bændaskólum.
Slíkir skóiar væri þvi búnaðarfélaginu
ofvaxnir og utan við þess verksvið.
En búnaðarfélagið hefir styrkt til um-
ferðarkenslu í húsmóðurstöifum bæði
norðanlands og sunnan, og með því
sýut, að það metur þá kenslu mikils.
Á alþingi 1903 og 1905 bólaði á
þeirri skoðun, að hinir séistöku
kvennaskóJar, eða sérskólar fyrir kon
ur, væii eigi nauðsynlegir, nema
þeir snerust íyiir alvöru að veikleg
um efuum, og einkum að því, að
búa konur undir húsmóöurstöðuna.
Af þessum ástæðum var næstelzta
kvennaskóla landsins, eyfiizka kvenna-
skólanum, synjað um framhaldsstyrk.
Má því msb sanni segja, ab hann
hafl látib lífl.5 fyrir húsmæbraskóla-
hugmyndina, því nú er hann lagbur
niður um sinn. Eins og eðlilegt er,
þótti Eyfirbingum leitt að leggja nið-
ur skóla sinn, einmitt þá er þeir
ætluðu að fara að beina honum í
éttina til þess að verða húsmæðra-
skóli, Enda átti skólinn sjóð nokk-
Urn, sem enn er úeyddur og biður
þess að skóli verði stofnaöur. En til
þess að halda honum uppi, þurfti að
byggja skólahús m> m., og þá reis
upp ágreiningur nokkur um það, hvar
skólinn œtti að vera, eins og siðar
mun getið nánar, Hins vegar voru
meiai snúnir að einu málí um, að
hann skyldi vera búnaðarskóli fyrir
konur, þ. e. húsmæðraskóli.
Litlu fyr og á meðan þessu fór
fram vaknaði upp sjálfstæð og sterk
hreyfing með konum í Suður Þingeyj-
arsýslu um húsmæðrafiæðslu, ekki
einungis umferðarkenslu, eins og þá
fór fram í héraðinu, heldur fasta skóla
meb verklegri og bóklegrl kenslu. Félag
kvenna Þar í héraðiLU gekst fyrir
þessu máli og hefir haldið því vak-
andi siðan með miklum áhuga. Sá
áhugi hoflr og haft áhrif í Eyjafirði,
því konur þar hafa tekið eins í mál-
ið, og þar sló því, eins og eðlilegt
var, saman við kvennaskólamál Ey-
fiiðinga. Fyrir áskorun kvenna í
Suður Þingeyjarsýslu tók sýslunefndin
þar mál þetta til rækilegrar meðferð-
ar 1906 á abalfundi sínum. Voru
þar gerbar ákvebnar tillögur í málinu,
sem skorðuöu hreyfingar þær, sem
komnar voru fram í ákveðnara formi
en áður. Þær voru þess efnis, að
skúla skyldi reisa handa konum, er
jal'ngiltu bændaskólunum fyrir kail-
menn og þeim búnaðarstofnunum, er
hefði verklega kenslu á hendi fyrir
þá. Þossir húsmæðraskólar skyldu
vera 2 á landinu eins og bændaskól-
amir og gerðir út af landssjóði. Var
þar miðað við reynslu búnaðarskól-
anna. Þeir voru sem sé héraðsskól-
ar,   sinn í  hverjum   fjórðungi,   og
sveltir upp. Þótti þá ráðlegra að
fækka þeim, gera þá að landsskólum
og gera betur úr garði, en landssjóði
væri kleift, ef þeir væri fjórir eða
þaðan aí fleiri. Þannig hafði þá þessi
húsmæðraskólahugmynd fengið á-
kveðna stefnu. Um sömu mundir
var mál þetta til meðferðar í sýslu-
nefnd Eyfhðinga og bæjarstjórn Ak-
ureyrar. Varð það að samkomulagi
á milli þessara stjórnarvalda og sýslu-
nefndar Suður Þingeyinga, að halda
sameiginlegan fund um málið á Ak-
ureyri sumarið 1906. Á fundi þess-
um kom í Ijós, að þessi stjórnarvöld
voru mjög sammála um þá stefnu i
málinu, sem að ofan ei getið. En
þar kom aftur & móti fram ágrein-
ingur út af því, að Akureyringar
vildu hafa skólann á Akureyri eða
svo nærri bænum, að nemendur það-
an og kennarar gætu gengið á skól-
ann; en Þingeyingar héldu því fr.vm
sem skilyrði, að hann væri í sveit,
svo langt frá kaupstað, að hann yrði
eigi heimagönguskóli þaðan, en þó
að öðru leyti vel seftur fyrir aðtlutn-
inga, svo og að aðsókn úr þeim
landshelmingi er undir hann lyti.
Þannig var þá aðdragandinn að
þvf, að þingmaður Suður Þingeyinga
og 2. þm. Eyflrðinga flut.tu frumvarp
um siofnun tveggja húsmæðraskóla
á þinginu 1907. Er þar leitast við
að leggja grundvöll fyrir sérfræðslu
kvenna, með þvi að byrja á skólum
fyrif þær námsgreinar, sem hver
einasta húsmóðir þarfnast, en jafn
framt svo til hagað, að engri stúlku,
sem fenfiið hefir góða barnafræðslu,
væri ofvaxið kostnaðar vegna að
ganga á, ef hún annars geti gengið
á nokkurn skóla. Ofan á þessa und-
irstððu mætti svo byggja með því
bæði að auka þessa skóla eftir þvi
sem ástœður leyfðu og reynslan benti
á, og með því ennfremur, að koma
upp skólastofnunum er tæki við af
þeim vegna þeirra kvenna, er hefði
nauðsyn til og ráð á að leita sér
fullkomnari sérmentunar.
Um flutning máls þessa í neðri
deild alþingis 1907 og meðferð í
deildinni vísum vér til Alþingistíð-
indanna (A. þingskj. 99, 416, 512.
B. 2714.—2750. dálkur).
Eins og áður er getið, hefir farið
fram umfeiðaikensla í húsmóður-
störfum, fyrst norðanlands 2 eða 3
vetur, af hendi jungfrú Jónínu Sig-
urðardóttur og nú næstliðinn vetur
hór sunnanlands af hendi ungfrú
Ragnhildar Pétuisdóttur. Þessi kensla
varð til talsverðra nota noibanlands
og mikillar vakningar, og þaðan er
að miklu leyti runnin breyting sú í
húsmæðraskólamálinu, sem að fram-
an er getið, einkum í Þingeyjarsýslu.
Þá varð sú skoðun Ijós, að þáverandi
kvennaskólar fullnægðu alls eigi því,
sem  Bérakóiar  fyrir konur þyrftu
að gera fyrst og fiomst, og þeir
yrðu að víkja fyrir nýjum skólum,
með n.vju fyrirkomulagi frá grundvelli.
Kona sú, Jónina Sigurðardóttir, sem
einkum hefir leitt hreyfingu þessa,
heflr nú komið á fót og haldið uppi
2 næstliðna vetur, fastri konslu í
hinum helztu greinum, sem hún tel-
ur nauðsynlegar í húsmæðraskóla, í
húsi gróðrarstöðvarinnar við Akur-
eyri. Nemendur hafa verið 21—27.
Þetta er auðvitað ófullkomin byijun,
sem einskis styrks hefir notið úr
landssjóði og lítils annarsstaðar að,
og skóla þessum er ekki markaður
staður enn, nema til bráðabirgða,
enda alveg prívatskóli. En í þassari
byrjun er fólgin vísir til reglulega
hússtjórnarskóla fremur en nokkurri
annari stofnun, sem nú er til hér á
landi.
Nú er að víkja að hreyflngum i
sömu átt og þessa i Austflrbingafjótð.
ungi. Fyrir allmörgum árum var
farið að safna fó til stofnunar kvenna-
skóla á Austurlandi. Fé þotta var
sett á vöxtu og er sjóðurinn geymd-
ur óhreyfður til þessa, Hugsunin mun
upphaflega hafa verið sú, að koma
upp samskonar kvennaskóla og þá
voru í Norðurlandi og í Reykjavik.
En málið hefir samt legið alvag niðri
í mörg ár, þangað til nú fyrir 2 ár
um að hreyfingin um húsmæðraskól-
ana kom i Ijós opinberlega, þá er far-
ið að vekja upp kvennaskólamálið á
ný. Sýslunefndir Múlasýslnanna kusu
sameiginlega 3 menn í nefnd til að
koma fram með tillögur til stofn-
unar kvennaskóla á Austurlandi og
styðja framgang þess máls. Tillögur
sinar lagði nefnd þessi fyrir syslu-
nefndirnar og voru þær í öllum aðal-
atriðum sniðnar eftir frumvarpi því
til stofnunar húsmæðraskóla, sem ]<i
fyiir neðrideild 1907. Þessar tillögur
féllust sýslunefndirnar á; lofuðu þær
að leggja árlega fé i kvennaskólasjóð-
inn, og hvöttu sveitafélögin til slika
hins sama.
Ennfremur má geta þess, að skóla-
nefnd Eiðaskólans hefir fíirið fram á
1000 kr. árlegan styrk, til þess að
koma á húsmæðrafræðslu á Eiðum.
Fylgir beiðninni reglugerð fyrir þá
kenslu, og er hún i fullu samræmi
við frumvarp það, sein lagt var fyrir
sýslunefndirnar, eins og áður er get-
ið.
Þannig er þá Norðurland og Aust-
urland á einu máli um það, að sér-
skólar fyrir konur eigi að vera
reglulegir búnaðaiskólar, eða rétt-
nefndir húsmæðraskólar, og að frum-
varpið í neðri deild 1907 hafi mark-
að stefnu þeirra og fyrirkomulag í
aðalatriðum. Ennfremur er það Ijóst,
að mikill ahugí er á þvi um þetta
svæbi alt, ab shkir skólar komi upp
sem fyrst, enda eigi þeir engu sibur
réttáaðstob laudssjóðs en bændaskói-
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 125
Blağsíğa 125
Blağsíğa 126
Blağsíğa 126
Blağsíğa 127
Blağsíğa 127
Blağsíğa 128
Blağsíğa 128