Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Heimskringla

og  
S M Þ M F F L
. . . 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Heimskringla

						2. BLABSfÐA
HEIMSKRINGLA
WmNIPEG, 2. AGÚCT 1917.



Keisaravaldið þýzka
Eftir síra F. J. Bergmann.
(Framh.)
35.
Von Caprivi veríur kanzlari.
Eigi var laust við, að Þjóðverj-
um fyndist fargi vera létt af og lieir
íæri að draga andann léttara, er
Bismarck lét af embætti, bó þeir
kynni að meta manninn og léti sér
eigi dyljast, hvílikt stórvirki liann
hafði unnið fyrir bjóðina. Weim
höfðu fundið til þess með nokk-
urri óþreyju, að hann hélt bjóð-
inni í járngreipum. ±>etta átti sér
eigi að eins stað með andstæðing-
um hans, heldur einnig með bjóð-
inni yfirleitt.
Caprivi mætti nefna manninn
með langa nafninu. Pullu nafni
hét hann Georg Leo von Caprivi
De Caprera Ðe Montecuccoli. Hann
var fæddur 24. feb. 1831. Bismarck
hafði fyrstur á hann bent sem lík-
kgan mann til að taka við kanzl-
araembættinu af honum. Caprivi
iiafði sýnt töluverða etjórnarhæfi-
teika og var engum stjórnmála-
flokki háður. Hann var ekipaður
kanzrari í marz 1890 og um leið
prússneskur forsætisráðherra og
utanrikisráðherra.
Hann var um þetta leyti alþýðu
manna á Þýzkialandi ókunnur og
það kom öllum býsna mikið á ó-
?art, að hann skyldi verða kanz-
lari. En reynslan sýndi þess óræk-
an vott, að keisaranuan hiafði ekki
missýnst í vali.
t>ó stjórnarsnekkjan eigi væri
þegar í byrjan eins föst í rásinni
og hún hafði verið í hönduin Bis-
marcks, náði Caprivi fljótt föstum
tökum. Ræður hans á ríkisþingi
bóttu ljósar og vel hugsaðar með
afbrigðum. Yfir þeim hvíldi svip-
ur hins tigna manns og ávalt þótti
hann hæfa markið fyrirtaks vel.
Það var grunt á þvl góða með
Englendingum og Þjóðverjum um
það leyti, er hann tó'k við embætti.
Fyrsta afrek hans var samningur,
sem gerður var við Bretland í júli
1890, um það svæði í Suðurálfu, er
hvoru landinu fyrir sig bæri heim-
ild til að hafa eftirlit með og áhrif
á. Btamarck hafði í þeim efnum
íramfylgt kröfum af Þýzkaiands
hálfu, sem brezkum stjórnmála-
mönnuin voru mjög á móti skapi,
og þótti hin mesta vansæmd að og
ásælni af Þjóðverjum. Bismarck
skildi svo við, að s-amkomulagið
með ríkjunum viar nokkuð erfitt
og ekki sem vingjarnlegast.
Oaprivi tók þar í taumana af
mikilli gætni og forsjá og leitaðist
við að semja við England af sem
mestri sanngirni, svo vinátta og
bræðralag gæti haidist. Homim
tókst t'ð seinja svo við Salisbury
lávarð, að l'ýzkaland virtist bera
óskarðan hlut frá borði. Samt
sem áður var flokkur eigi lítill á
JÞýzkalandi, er mjög lét sér ant um
nýlendumálin. Hann tók sér ]>að
nærri, er Þjóðverjar hættu að
ryðja sér til ri'ims í Austur Afríku
og Nígeríu . Einkum urðu þeir
sárir út af því, að Þjóðverjar skyidi
láta kröfur sínar til Zanzibar nið-
ur falla. En það gerðu þeir gegn
því, að fá Helguland, sem komið
hefði Englendingum vel að eiga í
etríði þessu en verið hefir Þjóðverj-
um lífsskilyrði. Skammsýnin og
ekaðinn var þrí Englands mogin,
Þjóðverjum í vil.
En einmitt þetta varð tilefni til
beiskustu árása, sem gerðar voru á
Caprivi kanzlara. Á hinn bóginn
hepnaðist honum að ná svo miklu
*væði í Afríku til handa Þjóðverj-
tim, að þeir máttu vel gera sig á-
nægðia með. Hann gerði samninga
við innfædda höfðingja í Afríku
um stór svæði handa Þýzkalandi.
1 suðvestur Afríku náði hann f
langa og mjóa Jandspildu austur
tii Zambezi, er Þjóðverjar höfðu
umráð yfir. Viar spilda þessi nefnd:
Fingur Caprivi.
í afskiftum sínum af þýzkum ný-
iendumálum í Afríku sýndi kanz-
larinn mikla forsjá og fyrirhyggju.
Hann iét sér hepnast að hefja nýtt
timabil á' öllu því svæði, er nú
hiafði komist undir yfirráð Þjóð-
verja, — tímabil framfara, nýrra
fyrirtækja og tilrauna með að gera
þessar nýlendueignir að samfeldri
heild.
Verzluraarsamninga gerði Caprivi
við Austurríki og Rúmeníu og
fleiri ríki, eftir að samningarnir við
England um nýlendurnar í Afríku
voru gerðir. Fanst keisaranum
svo mikið til alls þessa koma, að
Caprivi viar gerður að greifa. En
upp frá þessu varð Caprivi fyrir
stöðugum árásum af hálfu bænda-
flokksins. Vantraust þeirra til
kanzlarans var að lang-mestu Jeyti
af þeirri ástæðu, að hann átti
sja4fur engar landeignir. Upp úr
þessu varð hann mest að r«ið* eig
á fylgi frjálslynda flokksins og
annara flokka, er áður höfðu verið
stjórnar-andstæðiingar.
Hann kom á nýju skipulagi í
hernum, er mikla ólgu vakti á
þingi. En hann komst yfir þann
ólgusjó allan og fekk vilja sínum
framgengt. En með þvi ávann
hann sér óvináttu hermannanná, er
tilhoyrðu hinum gamla skólia.
Þeim var eigi unt að fyrirgefa hon-
um, að hann hafði stytt herþjón-
ustu tímann.
Arið 1892 leitaðist Caprivi við að
fá þingið til að siamþykkja frum-
varp um mentamál. Studdi hann
jiað friunvai}) með allmiklum á-
kafa, og hélt því fram, að þar væri
um baráttuna milli kristindóms
og guðsafneitunar að ræða. En
honum tókst ekki að fá frumvarp
l>etta samfiykt af ])inginu, en varð
þar að lúto i lægra haldi.
Upp úr því neyddist Caprivi til
að segja af sér því mikilsvarðanda
embætti að vera prússneskur for-
sa-tisráðherra. Var það embætti
fengið Eulenberg greifa. En árið
1894 reis meiningamunur allmikill
upp með þeim, Eulenberg og Cap-
rivi, út af frumvarpi til breytingia á
hegningarlögunum (Umsturz Vor-
lage). Og í októbermánuði varð
ágreiningur þessi til þess, að keis-
larinn vék báðum frá embætti. En
faJl Caprivi var þó að líkindum
mest bændaflokknum að kenna.
Með fram var það lfka því að
kenna, að þó hann léti sér prýði
vel fara.st meðferð allrar umsýslu
landsins, hafði hann vanrækt að
mynda nokkurn flokk, er léði hon-
uin fylgi sitt, hvorki meðal þing-
manna, né við hirðina. Hann gerði
skyldu sfna eftir beztu föngum, en
reyndi aldrei að halda neinni veru-
legri vörn uppi fyrir sjálfan sig.
Pylgismenn Bismarcks létu hann
heldur aldrei í friði. Enda gerði
Caprivi sitt til að ]já þeim lið, er
haldia vildu stjórnmálamanninum
mikla í stöðugri útlegð, og sjá um,
að hann kæmi áhrifum sínum
hvergi að. En í þessu efni, eins og
svo mörgum öðrum, var öllum það
hulin ráðgáta, hvort stjórnmála-
stefna Caprivis var stjórnmála-
stefna sjálfs hans eðla keisarans.
Mönnum var aldrei ljóst, hvort
heldur Caprivi væri að eins að
hlýða boði keisarans og bíanni, eða
hann væri að fylgja því fram, er
liann  sjáifur áleit  heppilegast.
Caprivi var maður sérlega göfug-
ur og drottinhollur. Þessi drottín-
hollusta bilaði wJls ekkert, þó hon-
um væri svo skyndilega vikið frá
embætti. Hann þverneitaði eftir
si'in áður að réttlæta sjálfan sig í
nokkurum hlut. Það var eigi með
nokkuru móti unt að fá hann til
að rita endurminningar um æfl
síma og embættisfærslu, er seinna
yrði gefnar út.
Síðustu æfiár sín dró Caprivi sig
í hlé. Hernaðarskyldur sínar hafði
liann orðið að leggja niður að boði
krisarans, og tók sér allnærri.
Hann var 68 ána, er hann lézt 6.
feb. 1899 og hafði aldrei kvæntur
verið.
36.
Keisarinn af guðs náð.
Einvaldið í heíminum hefir Iengi
hvílt á ]>eirri gömlu kenningu, að
]>að sé ekki lagt konungunum í
hönd af þjóðum þeim, er þeir ríkja
yfir, heldur sé þeim fengið valdið
beint af guði sjálfum. Þjóðirnar
geti þvf aJls eigi látið konungana
bera neina ábyrgð á gjörðum sín-
um og stjórnarathöfnum. þá á-
byrgð beri þeir einungis gagnvart
guði sjálfum. Konungar sé til þess
fæddir, að vera einvaldar. Þegar
einveldi þetta, sem forsjónin hafi
lagt þeim í hendur, er þeir enn
lágu í vöggu, sé skert og takmark-
að af þjóðunum, sé með þvf gerð
uppreist gegn guði og því drottin-
valdi, sem vér erum honum skyld-
ir um.
Af guðs náð eru allir menn það,
sem þeir eru. Af guðs náð eru öll
völd og alt valdsumboð. Fögur og
sönn lífsskoðan liggur þar til
grundvallar, enda er það lífsskoð-
an kristindómsins. En sú lífsskoð-
an verður að skrípamynd, af því
mannfjöldinn, mannfélagsheildin,
er ekki tekin til greina. Réttinn
til valda hefir sá einn, er völdunum
beitir heildinni til velferðar. Um
leið og hann fer að beita völdun-
um til að steypa mannfélagsheild-
inni út f elnhvern voða, beita þeim
með eigingirni og ranglæti, til
þess fáeinir menn í ríkinu eða rfkið
í heild lifir á annarra kostnað,
verður það væmið hræsnimál, að
styðja ranglæti sitt með valdsum-
boði af hæðum.
Það var áður á það vikið, hvernig
Vilhjálmur II. hefir þegar frá
byrjan tamið sér að flétta guðs
nafn inn í ræður sínar. Með þvf
vill hann koma pelm hugsunar-
hætti inn hjá þjóðinni, að sfnu
boði og banni verði hún að hlíta,
sökum þeas, að það sé guðs boð og
bann. Vilji keisarans sé avalt guðs
vilji. Keisaranum og guði sýnist
ávalt hið sama. Frá úrskurði
keisarans megi aldrei áfrýja til
annars dómstóls, því úrskurður
keisarans sé úrskurður guðs al-
máttugs.
J>essi kenning keisarans um, að
hann hafi fengið völd sín að ofa.n,
kemur fram svo að segja í hverri
ræðu, sem hann hefir flutt, og þær
eru margar orðnar. Hann setur
hana eigi fram með óákvoðnum
orðum, eðia. hógværum bendingum,
heldur með kreptum knefa og
og þrumandi raustu.
Árið 1910 komst kcisarinn svo að
orði í ræðu, sem Jiann flutti í
Koenigsberg:
He'r setti afi minn með eigin rétti
prússnesku kórónuna á höfuð sér,
og lagði enn einu sinni áherzluna
á þá staðhófn, aS hún væri gefin
honum af guði eínum, en ekki af
þingi, né nokkurri þjóðsamkundu,
eða almennri atkvæðagreiðslu, og
að hann skoðaíi sjálfan sig korið
verkfæri himinsins og framkvæmdi
skyldur sinar sem stjórnari og ein-
veldur samkvæmt því.
Eins og gerð var grein fyrir hér
að framan, þótti Friðrik mikli ekki
vera neinn trúmaður og gaf það
heldur aldrei í skyn. Fremur þótti
hann blygðunarlítill hundingi í
tali og lífsskoðan. En um Friðrik
mikla segir  Vilhjálmur  II.:
Og eins og kóngurinn mikli var
aldrei gerður strandaglópur af hin-
um gamla samherja (þ.e. guði), eins
mun föðurlandið og þetta fagra
hérað ávalt vera nærri hjarta
hans.
Vilhjálmur II. er svo á valdi
þessarar hugsunar, að keisarinn sé
jafngildur guði almáttugum og
þeir sé eins konar bandamenn og
aamherjar f fyrirtækjum sínutm, að
það er öldungis loku fyrir það
skotið, að hann komi auga á hið
hlægilega í þeirri kenningu. Hon-
um hættir stöðugt við að setja
sjálfan sig svo nálægt hinni æðstu
hátign, að oft og tíðum varpar það
skugga all-miklum a heilbrigði
hugsana hans og hefir komið
þeirri skoðan inn hjá mörgum, að
hann væri ekki með öllum mjalla,
Fulltruum frá Brandenborg seg-
ir hann: Eg álít alla stöðu mína
fengna mér beint af himnum, og
að eg hafi verið kallaður af hinum
Allra-hæsta til þess að vinna v«rk
hans. Stundum verður embættið
sjálft að lúba í lægra haldi fyrir
keisaranum. Hann ritar f bókina
gullnu  f Muenchen:
Suprema lex regis voluntas —
vilji konungsins er æðsta lögmál.
En þá er konungurinn settur yfir
hinn æðsta, ósýnilega löggjafa.
Með barnalegri hégómagirni er
keisarinn við alls konar tækifæri
að lýsa yfir takmarkalausu íull-
veldi sínu. Hann tiaJar um kirkj-
una sem kirkjuna sína og í henni
er eg seðsti biskup — summus epis-
copus. Svo komst hann að orði,
þegar hann er að leggja embættis-
mönnum skyldur þeirra fyrír
brjóst: "Það er einungis einn
herra í þessu landi. Það er eg.
Hvern þann, er andæfir mér, skal
eg merja sundur.
í byrjan stríðsins á keisarinn að
hafa ávarpað herinn á þessa leið:
Eg er innblásinn af heilögum
anda, og stjórn mín er samkvæmt
guðlegum rétti. Sökum þess er
herlið mitt undir stjórn hins Al
valda. í hans nafni skipa eg yður
að ofsækja óvinina, unz ekkert er
orðið eftir af þeim. Vei öllum
þeim, sem vakið hafa bræöi Þýzka
lands og veldi. Vei öllum þeim,
sem ekki gefa gaum að rödd minni
og ekki hlýða vilja minum. Guð
Þjóðverja vill hafa völdin og vill
láta hlýða sér.
Það er engin furðia þótt oft hafi
verið efast um andlega heilbrigði
keisarans. Einn þeirra manna, er
fyrst bentu á geðsturlan í fari
keisarans, var enginn annlar en
móðurbróðir hans, Játvarður kon-
ungur. Hann þekti frænda sinn
vel og hafði glögt auga. Mönnum
var um það kunnugt, að Vilhjálm-
ur var ekki í miklu* áliti hjá móð-
urbróður sínum.
Á það hefir bent verið, að f síð-
asta skifti, er Játvarður konungur
kom til Parísarborgar, át hann
dögurð í húsi vinar síns þar.
Margt bar á góma, eins og gengur,
yfir borðum. Meðal annars vlar
minst á keisarann. "Eg skifti mér
svo sem ekkert af honum," á þá
Játvarður að hafa sagt. "Hann er
vitfirringur!"
Metnaður keisarans er úr öllu
hófi. Það ber víst flestum saman
um. Og sjálfsagt stendur þetta tal
um guðdóminn sem jafningja sinn
og samherja að einhverju leyti í
sambandi við metnað sjálfs hans.
Hann vill vera öllum meiri. Og
hann vill ávaJt vera þess fullvís og
láta aðra   vera   það   um kið, að
hann hljóti að bera sigur úr být-
um, en óvinir hans skömm og háð-
ung. I sambandi við metnað kois-
arans stendur takmarkalaust
sjálfsálit. Og það er enn risavaxn-
ara en metnaðurinn.
Hugmyndin um ofurmennið er
þýzk ein.s og öllum er kunnugt.
Hún er ein af gimsteinum þýzkr-
ar hoimspeki. Keisaranum kemur
ekki til hugar, að skoða sjálfan sig
oins og vcnjulegan dauðlegan
mann. Það er jafn-langt frá hon-
uni, eins og það er frá okkur, hvers-
dntísmönnum, að skoða okkur apia
eða hcliisbúa. Hann minnist helzt
ekki afa síns, noina til þess að
nefna hann Vilhjálm mikla. Og
þegar hiann er að heiðra minniiifíu
hans, með því að gefa honum
þetta virðulega auknefni, hafa
menn eitthvert óljóst hugboð uin,
að hann sjálfur—Vilhjálmur II.—
eigj Jiað ekki síður skilið. En oitt
er víst. Hann er ofurmennið. Hon-
um eru allir vegir færir. Alt er
rétt, sem honum hugkvæmist og
hia.nn gerir.
Sökum ])ess, að hann var sjálfur
ofurmenni, gat hann eigi þolað Bis-
marck við hlið sér, sem í raun og
veru var sjalifur persónugerfing
þeirrar hugmyndar. Eitt ofur-
menni getur ekki þolað annað.
Ofurmenni er alt leyfilegt. Fyrir
því var það sjálfsagt, að keisara-
ofurmennið steypti kanzlara-ofur-
urmenninu úr stóli, hvað mikið
sem þjóðin átti honum að þakka.
A'ilhjálmur II. hefir reist við aft-
ur kenningu Loðvíks XIV., sem
fyrir löngu var orðin fjarstæða í
hugum manna: Ríkið er eg sjálf-
ur — l'etat cíest moi. Þar sem keis-
arinn er verkfæri hins almáttuga,
hlýtur stjórnin öll að hvíla á
herðum honum. Og ekki að eins
stjórn í venjulegum skilningi, held-
ur áliti, smekkvísi og trúarskoðan-
ir. VilhjáJmur II. er ekki við cina
fjölina feldur. Hann flytur erindi
um alla hluti: Listir, hljómlist,
bókmentir, guðfræði; hann prédik-
ar bæði trú og siðfræði. Og erindi
keisarans eru öll svipuðust því, að
oinhver af spámönnum gamla
testamentisins sé aftur upp risinn
og farinn að tala. Keisarinn talar í
guðs nafni, eins og þeir töluðu.
37.
Drottinssvik.
Þótt keisarinn eigi í hlut, er
naumast við því að búast, að orð
hans komist hjá því að verða gagn-
rýnd, fremur en orð annarra
manna. Endia ^arð sú raunin á,
þcgar í byrjan. Menn fóru að
henda gaman að þessum ofur-
mennis-erindum, sem stöðugt var
verið að flytja, eigi að eins utian
Þýzkalands, heldur einnig á Þýzka-
landi sjálfu. Skrafið um keisarann
var ekki ávalt hljóðskraf. Ummæli
birtust endialaust í blöðunum, ým-
ist út af ræðum keisarans eða
öðru atferli, sem í sjálfu sér voru
meinlaus og fráleitt hefði voiið
veitt nein eftirtckt í nokkuru öðru
landi, nema þá helzt Rússlandi.
Þau brugðu upp skringiljósi yfir
keisarans og hugsunarhátt hans,
sem leystu hláturböndin. Þann ó-
sóma mátti keisarinn eigi með
neinu móti þola.
Hér áttu blöðin ekki einungis
hlut lað máli. Þetba kom hvað eft-
ir annað fyrir í rfkisþinginu. Fyr-
ir því varð að finna upp einhverja
reglu, er fylgja mætti. Og reglan
viar sú, að leyfa mætti umræður
um þau erindi keisarans, sem birt
voru í lögbirtingarblaði ríkisins,
Reichsanzeiger.
Af þessum orsökum urðu lög-
sóknir fyrir drotinssvik—lése ma-
jesté —miklu almennari á Þýzka-
landi, en nokkuru sinni hafði áður
átt sér stað, þegar frá því á fyrstu
árum Vilhjálms II. Hviað eftir
annað lét hann sér sama, að kveða
upp harða og óvægilega áfellis-
dóma yfir mönnum og málefnum
og stórum stjórnmálaflokkum. Þá
viar eigi ávalt auðvelt, eins og gef-
ur að skilja, að bera blak af sér
með þeirri lotningu og nærgætni,
sem keisarinn heimtaði, að honum
væri sýnd, og láta þó öllum verða
skiljanlegt, að keisarinn fór oft og
tíðum með óvit. Eigi átti þetta
sízt heima um jafnaðarmenn, sem
stöðugt attu í höggi við einvaldið,
og hvað eftir annað voru víttir fyr-
ir drottinssvik og látnir sæta fang-
elsisvist.
Á Þýzkalandi var nú verið að
gera tilraun með að sameina ein-
valdsstjórn         lýðvaldsstofnunum.
Að það hepnaðist svo lengi, var
sökum iþess að öll flokkaskipan
lenti á ringulreið, og skortur
var á stjórnmálaleiðtogum, er væri
þeir afburðamenn, er á þurfti að
halda. Þinginu og þingunum á
Þýzkalandi var fremur lítill gaum-
ur gefinn af alþýðu, enda er það
býsna almenn þjóðasynd og mun
eiga sér stað að meira og minna
leyti með öllum þjóðum. Ríkis-
þingið (Reichstag) var fremur Ula
sótt. Menn fundu sér alls konar
afsakanir. Undir kyrrlátu yfir-
borði er þar ávalt mikil óánægja
og gagnrýni á lágum nótum. Hún
gengur þar oftast á sokkaleistum.
óánægjan og gagnrýnin, eem
ólgar þar undir niðri í hugum
manna, en fer oftast huldu höfði,
hefir öll snúist um einvaldið, —
keisaravaldið, sem þar ræður lög-
um og lofum og ekki vorður snúið
sér ])versfótar fyrir. Einvaidskcnn-
inguna ])ýzku hafa Þjóðverjar
nefnt Býzantinisma. MikJigaiður
var í fyrndinni ncfndur Byzanti-
um. Og kenningin um einvaldið
á Þýzkalandi þykir draga lang-
mestan dám af einvaldshugmynd-
um   Miklagarðskeisaranna   gömlu.
En þjóðin ])ýzka er hógvær og
feikna þolinmóð. Bismarck hafði
haldlð járnsprota sínum yfir henni.
Kveinkað hafði hún sér í hljóði
oft og einatt. En f hina röndina
fann hún bezt, að sætta sig við
það. Hagur þjóðarinnar blómgað-
ist, og um það var meira vert, en
hitt. Nú voru völdin dregin úr
höndum Bismarcks og komin keis-
aranum í hondur. Sumum fanst
síðari villan verri hinni fyrri, en á-
litamál hvort ekki var bezt að
finna sig í því öllu og láta stjórn-
máíagarpana spreyta sig á að fást
við þjóðarbúskapinn.
Hinum gífurlegu og oft og tíð-
um fremur vanhugsuðu ummæl-
um keisarans kunnu menn illa,
einkum framan af. En svo vöndust
menn þessu, eins og menn verða
að venjast svo mörgum meinbug-
um öðrum hér á þessarri jörð. Og
mönnum gekk það þeim mun bet-
ur, sem keisarinn lét sér bctur
hepnast að koma þelrrl hugmynd
inn hjá þjóðinni, að friðurinn í
Norðurálfunni hvíldi á herðum
hans, og að honum væri friðurinn
hið mesta áhugamál, þótt það
hafi nú reynst hræsni.
S\o cr því ekki að neita, að Vil-
hjálmur II. cr fyrir margra hluta
sakir mikilhæfur og fjölhæfur
maður. Hann hefir þann metnað,
að vera mcstur einvaldur í heími,
ekkl einungis að þvi er til vald-
anna kemur, heldur að því leyti,
er til þekkingar kemur á stjórnar-
fari og landsháttum. Hann er
alls staðar á ferðinni í ríkjum sin-
um. Hann veitir öllu nák\'æma
eftirtekt. Hann lætur engan hlut
afskiftaiausan. Og ávalt kemur
það i ljós, að hann hefir fyrir fram
aflað sér nokkurrar þekkingar í
hverju atriði og hcfir vanalega eitt-
hvað til síns máls.
En mest er um það vert, hve
örfandi þessi afskifti hans eru á
öllum svæðum þjóðlífsins. Hvar-
vetna heimtar keisarinn sjálfur að
alt sé í bezta íagi. Hvarvetna er
hann á ferð til að líta eftir og leið-
beina. Auga keisarans hvílir á öll-
um, háum og lágum. Það er litill
vandi að láta sér skyiljiast, hve mik-
ils ci' um þotta vert.
önnur aflciðing af einvaldsstjórn
keisarans er sú, að það er eigi unt
að Kcra sér þess Ijósia grein, hvað-
an stjórnarathafnir og síjórnar-
stefnatr eru ninnar. Eru fram-
kvæmdir og ráð í opinberum mál-
um landsins runnar undan rifjum
keisai'ans, eða eru þær runnar und-
an rifjum kanzlaranna og ráð-
Igjafanna? Hver ber eiginlega á-
byrgðina? Er kanzlarinn og embætt-
ismenn yfirleitt annað og meira
en eins konar talsímar keisarans,
sem hann notar til þess oð koma
hugsunum sínum til þjóðarinnar?
Hvar er ábyrgðin? Keisarinn
ber enga ábyrgð nema gagnvart
hinum Alvalda einum. Kanzlar-
inn ber enga ábyrgð gagnvart
þingi og þjóð. Hann ber ábyrgð
gagnvart keisaranum einum. Rík-
ið þýzka verður því að nokkuru
leyti sálarlaust, líkt og auðfélögin
miklu, sem ef til vilj hafa margar
þúsundir manraa í þjónustu sinni.
Verði einhver fyrir ranglátri með-
ferð, er eigi unt að finna neinn,
sem ber ábyrgðina. Einn vísar frá
sér til annars. F.'lagið er sálar-
laust. Eitthvað svipað á sér stað
með íþýzka ríkið, einkum í viðskift-
um þess við aðrar þjóðir.
------------o------------
Frétt frá Islandi.
Bréfkafli úr Hrútafirði skrifaður
1. maií: "Veturinn hefir verið yfir-
leitt góður, hagbeit góð mestan
hluta hans. AlMiörð tíð var um
tfma síðast, frá því í byrjun apríl
og þangað til í maíbyrjun, norðan
hríðar og snjókoma allmikil. Nú
er komin góð tíð aftur. Laugap-
daginn fyrir páska skall ó mikil
norðanhríð, síðla dags. Hrakti þá
víða fé hér í nágrann'asveitunum
og týndist allmargt á sumum bæj-
um. Þannig týndist og drapst um
40 fjár á Sveðjustöðum f Miðfirði.
1 Hrútafirði týndust 5 kindur á
einum bæ og víða skall hurð nærri
hælum með íénað, en það vildi til
aið hríðin kom seint á degi, svo fé
var vlða komið heim."
GISLI GOODMAN
TINSMIMI R.
Verkstœíl:— Hornl   Toronto   Bt.   0«
Notre Dame Ave.
Fhaae
Oarry  20SS
Hflmlll.
Garrr S8
Hafiðþérborgað
Heimskringlu ?
TH. JOHNSON,
Crmakari og Gullsmiður
Selur giftingaleyfisbr«.
Sérstakt  athygli   veitt  pðntunum
og viSsjöríum útan aí landi.
248 Main St.    ¦   Phone M. «606
J. J. Slranioi
H. Q. HlarlkMon
J. J. SWANSON & CO.
FASTKIGKfA9AI.AU     Oö
prnlaca   miniar.
Tal«iml   Maln   2*87
Cor.   Portaeo   and   Garry,   VTlnalvec
MARKET HOTEL
14(  Prlar •**   Strrrt
á   Mótl  marka'BInnm
Bestu   rtnföng,   vlndlar   •!   a»-
hlyniac fóH.   ísleakur veltlaca-
maour N. Halldórsson. leloboin-
Ir IsleadlBSum.   »
'.   CCONNKU   EIRandi       Wl»l>r(
Arni Aaderson              B. P. Garland
GARLAND&ANDERSON
I.OIÍFH EOI\GAK.
Phono Main 1S«1
«ðX  Klvctrit   Railway   Chaab«ri
Talsími:   Main  6302.
Dr. J. Q. Snidal
TANNLÆKNIR.
«14 SOMERSET BL.K.
Portag-e Avenue.               WINNIPEQ
Dr. G. J. Gislason
Phyalclaa  aad  Surtroi
Athygli   veítt   Augna,   Eyrna   or
Kverka      Sjúkdómum.       Asamt
Innvortls   sjúkdómum   og   upp-
skurtsi.
18 S >uth 3rd Sl,   Grand Forta. N.D.
Dr. J. Stefánsson
4*1   BOYD   HI ll.l»l>«
Hornl Portasre Ave. og Edmonton St.
Stundar einröngu augna, eyrna,
nef og kverka-sjúkdðma. Er a* hltta
frá kl. 10 tll 12 f.h. or kl. 2 tll • e.h.
Phone:  Main 3088.
Heimill:    10S Ollvla St. Tals. Q. 2816
r
Vér hKfum fullar blrgVlr hretn-
ustu lyfja o« meCala. Komlo
meU lyfseSla y«ar hlnga*. V«r
gerum meDulln aákvjemlega aftlr
dvísan læknixins. V«r aianum
utansvelta pöntunum o« sellum
Kiftintaleyfi.        :        :        :        :
COLCLBUGH <& CO.
Notre  Daaie    Jt  Sherhreeka  ««a.
Phone  Garry   2ÍÍ0—2«*1
0
i
f»
¦ •
A. S. BARÐAL
selur líkkistur og- annast una út-
farlr. Allur útbúnaHur >a bestt.
Ennfremur selur hann allskaaar
mlnnlsvarSa   og   legstelna.    :    :
113 SHERBROOKE ST.
Pheae   G.  2152            WIBNIPBG
ÁGRIP AF REGLUGJÖRB m
heimifisrétUrlÖBd í Caaada
«f NwrðTestirUBtlÍBa.
Hver fJSIskyldufaílr etla hver kar?-
matlur lem er II ara, sem var brezkur
þegn I hyrjun striíslns og hefir vert»
þatl silan. e«a sem er þegn BandaþJ«*-
anna e«a <5há«rar þjdtlar, getur tekl*
helrailisrítt 1 fjðrluaf; úr aectlon af ð-
teknu stjórnarlandi I Manltoba, Sas-
katohewan etJa Alberta. Umaatkjand!
verUur •falfur a» koma á landskrlf-
¦tofu stjárnarinnar e«a undlrskrtfstofw
hennar I þvt heratlt. 1 umboDI imari
•kyldart—B»x mintli ábú« og resktua
mk taka land undlr vlssum skllyrVum.
landsine 4 hverju af þremnr «rum.
f vlssum híruBtim getur hver land-
landnemi fengia forkaupsr«tt A fJdrS-
ungl eectlonar mej fram lanðl sfnu.
VerU: «8.00 fyrlr hverja ehni. Skrldur:
Sex mintlt «b«» 1 hverju hlnna
atastu þrlggja «ra efttr hann heflr
hlotrO algnarbr«f fvrlr heimlllsr«ttar-
Iandl alnu og auk þess rssktat! 69
ekrur & hlntt setnna lanfll. Torkaups-
réttar br«f getur landnemt fengltt um
leiB og hann fser helmlllsr«ttarbréfiTS.
en þð meB vlssum skilyrtlum..
Unitntml, ««m fenglU hefir helmtlts-
réttarland, en getur ekkt fengl* for-
kaupsr«tt (pre-emptlon) getur keypt
hetmllt«r«ttarland t vlssum héruSum.
V«rtl fS.OO ekran. Verflur il boa A
landtnu eex mlnnlll af hverju af þrem-
ur Inim. rtekta S0 ekrur og byggja hús.
aem ¦« $800.00 vlrtlt.
Þelr sem hafa skrlfaU slg fyrlr helm-
lltsréttarlandl, geta unnlH landbúna'H-
arvlnnn hja btendnm ! Canaða tVrttl
1917 og ttmt sA relknast sem skyldu-
tfmt & landl þelrra. undtr vlssnm ikll-
yrlum.
f>egar stJðrnarlSnð ern aurlyst etla
tllkynt i. annan hátt, geta hetmkomntr
hermenn, sem verlS bafa t herþjðnusta
erlenðfa og fenglV hafa hettJarleEra
lausn, fentrltl etne dafrs fnrgangs rðtt
tll atl skrlfa slr fyrlr helmtllsr«ttar-
landl a landskrlfstoftt h*ra*sln« (pn
ekkt «. tjndtrekrtfstofu). t,ausnarbr«f
rertlur hann aS geta sýnt akrlfatoftt-
stjðranum.
W. W. COB.T.
Deputy Kfnlster of the Interlor.
BlBtJ, nm ftytja auglfslnga þessa f
helmllíarleytl. fi enga borgan fyrtr.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8