Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn + Žjóšviljinn ungi

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn + Žjóšviljinn ungi

						18
meira en pað er. Hvort sem heldur er,
dæmir hann aðra e])tir sinum hugsunar-
hættí, og segir: „|>arna eru þjóðmala-
skíimarnir lifaitdi komnir, petta eru peirra
ær og kýr'.
En hvað erum vér að fjölyrða uin pessa
fhigií ? Lækningin er hin „æðri og betri
pekking", sem sera Arnljótur einmitt leitar,
og ef til vill hefir fundið.
|>að er miklu nær að snúa sér að peirri
ástæðunni, sem fleiri mun hafa fylgifiskana
og séra porkell má heita formaður fyrir.
jþað er kostnaðar og harðærisástæðan.
Hún getur eigi fælt oss. Margra ára
reynsla mætti hafa fært oss heim sanninn
um pað, að einmitt meðan vér eigi erum
herrar í voru eigin husi, en eigum allt að
sækja til annara, er einatt 511 von a, að
vandræði verði með askinn, þar sem ver
hvorki megum ráða, hvað taka skuli til
skamtsins, né hvernig eigi að skamta. Eða
liefir séra porkell fengið bréf fyrir þvi, að
ráðherra vor muni jafnan staðfesta þatt
lagafrumvörp, er alpingi álítur bezt henta,
til að bæta ,úr atvinnuvegunum ? Hefir
eigi hið gagnstæða átt sér stað, t. a. m.
að pví er fiskiveiðar og verzlun snertir ?
Og pött menn kunni að segja sem svo, að
sumar af lagasynjunum ráðherrans hafi haft
við nokkur rök að styðjast, og pótt vér
getum fulltreyst pví, að vor núverandi ráð-
herra muni eigi beita synjunarvaldinu, nema
samvizka hans segi honum að til pess sé full
ástæða, er petta oss næg huggun ? Vissu-
lega eigi; mögulegleikinn einn, pað, að ráð-
herrann, prátt fyrir hin gildandi stjórnar-
lög, getur að kalla komið fram sem ein-
valdur, bæði í lagasmíði og fjárveitingum,
hlýtur að draga úr öllum vorum framkvæmd-
um. Hyggur eigi séra porkell, hann, sem
er á pvi, að sparlega skuli haldið á lands-
fé, að vér myndum reyna að koma stjórn
vorri allri fyrir á kostnaðarminni hiítt með
tímanum, ef vér mættum sjálíir ráða, en
værum eigi nauðbeygðir til nð sníða allt
stjórnarfyrirkomulag vort eptir Dönum?
En a pað pá við, að halda hrókaræður út
af hinum litla kostnaði, sem stjórnarskrár-
breytingin kann að hafa í för með sér i
svipinn ?
ISTei, sá litli kostnaður hefði aldrei átt
að koma til tals í þessn máli; pao er of
auðvirðilegt. Aðrar pjóðir leggja fram líf
og stórfé til að efla sjálfstæði sitt; eigum
vvr pii að metast um nokkrar kiónur?
pað er of barnalcgt.
Og harðærið; pað (>r, sem betur fer, ekki
svo mikið, að vér getum eigi séð um nokk-
ur i'ir af peim fáu krónum, sem aukaping
kosta; vér erum jafndauðir eptir sem áður.
Vér megum lieldur eigi skoða pau gjöld,
er stjórnarskrárbreytingin kann að hafa í
förmeð sér, sem óparfagjöld, er beturværu
s])öruð; vér verðum að skoða pað sem lítið
skyldugjald. er hin núverandi kynslóð legg-
ur á sig; takmark vort er eigi pau eitt, að
hugsa um munn og maga, hehlur er aðal-
takmarkið pað, að keppa sem lengst <i
frelsis- og framfarabrautinni, sro að niðjar
vorir geti átt kost á að hfa frjálsari og
farsrelli daga, en örlögin hafa skapað oss
„pegnum þegnanna". Baráttan hlýtur og
nð hafa vekjnndi áhrif á oss; og hvað er
eigi gefandi fyrir sjálfstæði einstaklinganna,
dugnað og djörfung?
Hvert sem er litið, getum ver ekkert
pað fundið, er dragi úr peirri þjóðarnauð-
syn vorri, að fa stjórnarskránni breytt.
Vér verðum pvi að álíta, að pað sé lifs-
nnuðsyn að halda stjórnarbaráttunui ótrauðir
áfram, ef vér si annað borð viljum viðreisn
ættjarðar vorrar, og hver af oss óskar
hennar eigi?        (Niðurlag).
IIM HAG KYENNA.
—o—
„|>ér hafið eignazt ofurlitla dóttur", segir
Ijösmóðirin.
„Æ, pað var leitt, að pað gat eigi verið
strákur", segir pá faðirinn opt og einatt.
Og hvers vegna pað?
Ekki af pví, að föðurhjartað slái ekki
eins heitt fyrir dóttur og syni. J>að mun
enda opt, að faðirinn heldur mest upp h
stelpurnar, en strákarnir hafa helzt hæli
hja móðurinni.
|>að er annað, sem liggur til grundvallar.
Föðurnum verður ósjálfrátt að hugsa til
framtíðariimar. Hann parf að koma börn-
unum til manns. Hvað get eg gert úr
börnunum minuni, hugsar hann.
Efpað er strákur, pá er vandinn minni;
sé hann efnilegur, og hafi faðirinn föng ii
að ala hann upp, eru honum allir vegir
færir. Hann getur margvíslsga unnið sér
brauð, orðið „húsfaðir" og lifað sömasam-
logu lífi. Sé hann hneigður fyrir bókina,
pá má láta hann stúdéra, og smíða úr
honum eiubættismann með tímanum. Ella
getur hann hangið við kotið, gefið sig við
verzlun, siglingum, iðnaði eða einhverjum
öðrum atvinnuvcg, sem eitthvað gefur í aðra
hönd. Ef einhver dugur er í stráknum,
pá er ekkert að öttast; hann getur að
niinnsta kosti lifað af handavinnu sinni,
og með sparneytni cnda lagt eitthvað upp,
svo að hann verði eigi öðrum til pyngsla
í cllinni; pví að vinna hans er borguð, af
pví að hann er strákur.
Híinn getur lika orðið mikils metinn
maður; hann fter atkvæði um öll hin helztu
landsmál; hann getur orðið alpingismaður,
og enda ráðheira, pegar stjórnarbótin nýja
kemst á.
Og hvcrs vegna?
Af pví að hann er strákur.
Só faðirinn fáfcngilegur, hugsar liann líka
ef tíl vill:   Sonur minn getur með tiinan-
um orðið medalíumaður, riddari, danne-
brogsmaður, kammeráð eða citthvað pess
háttar.
Og hvers vegna allt pctta?
Af pví að hann er strákur.
En hvað á eg að gera við stelpuna, sem
guð hefir gefið mér? hugsar faðirinn.
Eg get að vísu menntað hana til munns
og handa, kennt hcnni að skrifa og reikna,
tala erlendar tungur, leika á hljóðfæri o.
s. frv.; nióðir hennar getur einnig kennt
hcnni matartilbúning, að sanma, spinna,
prjóna, hekla, filera, skattera, bródera,
baldýra og fl., einnig aðra algenga innan-
og utanbæjarvinnu.
En hvað verður um franitíð hennar ?
Hvemig ii hún að vinna sér brauð ?
Hún verður að lifa, on vinna hennar er
lítils metin; húu situr við og saumar eða
spinnur allan daginn, frá morgni til kvöldsy
en hefir tæplega malungi matar; sé hún i
vist, gangi ii eyrinni, fari í kaupaviimu, cða
hvaða helzt vinnu him gerir, hvað verður
pá um kaupið? Hún fær allt að helmingi
minna, en karhnennirnir, og hvers vegna
pað?
Af pví að hún er stelpa.
Hún getur sjaldnast lagt upp af vinnu
sinni, en verður ef til vill sveitarmatur eða
gustukaskepua í ellinni, og hvers vegna?
Af pví að hún er stelpa.
Láti eg hana læra einhvern atvinnuveg,
sem gefur eitthvað í aðra hönd, verð eg
að atblægi, hugsar faðirinn, og hvers
vegna pað ?
Af pví að hún er stelpa.
Hún má ekkert embætti hafa h hendi,
ekki lækna sjúka, ekki prédika guðs orð,
ekki dæma dóma, og hvers vegna?
Af pví að hún er stelpa.
Hún fær ekkert atkvæði um ahnenn mál,
er ættjörðu hennar snerta, og leggur ckk-
ert til laga peirra, sem him á að hlýða,
og hvers vegna ?
Af pví að hún er stelpa.
Eg verð að haga upjieldinu svo, að eg
geti með tímanum fengið henni „forsorg-
ara" og „vergja", hugsar faðirinn. Hún
gctur orðið góð húsmóðir, gegnt innanhiiss-
stiirfum, og gætt bus og barna. Eeyndar
verður liún pa ómyndug, pött hún sé kom-
in yfir myndugsaldur; him má ekki snerta
við efnum búsins, ekki víkja fíitækum bita
eða sopa án bóndans leyfis, pótt hún eigi
helming búsins sem hann, og hvers vegna ?
Af pví að him er kona.
Hún ;'; að hlýða bónda sínum, og haga
öllu að hans vilja;   lnín má t. a. m. ekki
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20