Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn + Žjóšviljinn ungi

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn + Žjóšviljinn ungi

						n, 10.
Þjóðviljinn ungi.
39
ættismenn   landsins,  og þar  af  leiðandi
alla þjóðina.
II.
Það er eitt með öðra, sem leiðir af
hinu öfuga stjórnarfyrirkomulagi voru,
að landstjómin getur varla litið þá réttu
auga, sem ekki eru elskulegir jábræður
kennar i þeim málum, er snerta réttindi
þjóðar vorrar og samband vort við sam-
þegna vora í Danmörku. Síðan íslend-
ingar tóku að heimta þjóðréttindi sín í
hendur Dönum, hefir þjóðin og stjórnin
á íslandi staðið óndverðar hver annari i
sjálfstjórnarmáli voru. Stjörnin hefir vilj-
að halda oss rigföstum i hinum dönsku
alríkisfjötrum, og barizt því með hnúum
og hnefum móti sjálfstjórnarkröfum þjóð-
arinnar. Þetta er eitt hið mesta böl
hinnar íslenzku þjóðar á þessari öld. Af
þessu hefir leitt, að landstjórnin hefir
lagt meiri og minni fæð á þá, er fram-
arla hafa staðið i flokki þjóðarinnar i
þessari baráttu, sem nú heíir staðið i
meir en hálfa þessa öld. Þegar svona
stendur á, standa embættismennirnir verst
að vígi; þeir eru háðir landstjórninni, og
sjálfstæði þeirra i landsmáluin þvi meiri
hætta búin, en ella. Eg hygg, að fátt
geti gert islenzkan embættismann ver
séðan hjá landstjórninni, en það, að gefa
sig mikið við pólitik, og vera þjóðarinn-
ar megin. Vilji embættismenn vorir vera,
sem maður segir, í náðinni, þá er þeim
annaðhvort að gjóra, að Ijiika ekki upp
sínum munni um þau mál, er þjóð og
stjórn greinir á um, eða þá gangaiflokk
etjórnarínnar. Fyrir embættismenn vora,
einkum hina verzlegu, er það sannar-
lega all-mikil freisting, að fylla heldur
þann flokkinn. Það er hverjum næst,
þar sem hann sjálfur er, og það borgar
sig miklu betur, að eiga von á feitu emb-
ætti við fyrsta mögulegfc tækifæri, held-
ur en að komast ef til vill aldrei í líf-
vænlega stöðu, eða þá, þó hún fáist, að
vera sviptur henni, er minnst varir. Þjóð-
in, sem stendur aflvana gagnvart erlendu
ofurvaldi, hefir sannarlega lítið að bjóða
sínum mönnum á móts víð stjórnina, er
hefir öll embættin í hendi sér, og getur
ineira að segja látið ónýta menn sitja
árum saman í embættum og sólunda
landsins fé, án þess að þjóðin geti kom-
ið fram nokkurri ábyrgð á hendur lienni.
Það er ekki til neins, að dyljast þess,
að svona er ástandið hjá oss; það
er hörmulegt að hugsa til þess, og engin
furða, þótt þrælsótti, hræsni og smjaður
við þá, sem völdin hafa, samfara áhuga-
leysi og enda óbeit á öllum framförum,
verði drottnandi hjá embættismanna-
¦stéttinni.
Af hverju skyldi það koma, að varla
nokkur efnasti af öllum embættismanna-
hópnum i höfuðstað landsins er, svo menn
viti, þjóðarinnar megin í hinni nú ver-
ítudi stjóriiarbaráttu vorri?   I^ar  eru þó
margir vel menntaðir, góðir og greindir
menn saman komnir, sem gætu orðið
þjóð sinni að ómetanlegu gagni. Hvers
vegna skyldi allur þessi hópur landsins
beztu manna, annaðhvort steinþegja um
hin brennandi spursmál á dagskrá þjóðar-
innar, eða líta á þau frá sjónarmiði dönsku
stjómarinnar? Skyldi það ekki vera af
þvi, að þeir veigra sér við að ganga i
berhögg við landshófðingja og ráðherra-
valdið danska, sem þar er í almætti sinu?
Frá því stjórnarbarátta vor hófst, hefir
það atvikazt svo, að æðstu embættismenn
landsins hafa undantekningarlaust verið
emdregnir fylgifiskar stjórnarinnar. Þetta
er sorglegt umhugsunarefni fyrir hvem
þann, er af alhuga óskar eptir betri tim-
um i stjórn og löggjöf vorri. Vér stæð-
um að líkindum nú ekki í strangri bar-
áttu fyrir landsréttindum vorum gagn-
v<a*t samþegnum vorum i Danmörku, ef
þessir beztu menn vorir hefðu barizt eins
hraustlega með oss, eins og móti oss, all-
an þenna tíma, síðan er vér tókum að
kalla eptir þjóðréttindum vorurn.
ARNARBÆLISPRESTAKALL. Af
öllum þeim hóp, er sótti um Arnarbæli,
verða þessir í kjöri: próf. Bjarni Þórarins-
son á Prestsbakka, séra Jónas Jónasson á
Hrafnagili og séra Ölafur Ólafsson í Ghitt-
ormsh aga.
I bréfum að sunnan er gizkað á, að
séra Olafur muni verða hlutskarpastur, er
til kosninga kemur.
MANNALÁT OG SLYSFARIR.. 21.
jan. andaðist i Reykjavík Torfi prentari
Porgrímnwn, 64 ára, talinn dugnaðar- og
forstands-maður; eitt af börnum hans er
Ásmundur, sam fyrstur var prentari hér
á ísafirði.
28. des. f. a. varð úti yngispiltur, Þor-
gils að nafni, frá Hraunkoti i Landbroti.
Bátur fórst á Skerjafirði 16. jan., og
lirukknnðu allir, er á voru, én það var
heimilisfólk frá Breiðabólstöðum á Alpta-
nesi: bræður tveir, Ólafur og Stefán, syn-
ir Björns heitins bónda Björnssonar á
Breiðabólsstöðum, vinnnmenn tveir: Fr.
Bjarnason og Mey vantBjarnason, en fimmti
var kvennmaður,  Soffia að nafhi.
JON SIGURÐSSON, morðinginn úr
Bárðardal. Eptir því sem blaðið Austri'
skýrir frá 12. jan. hefir morðingi þessi,
sem fluttur hafði verið til Kaupmanna-
]iafnar, fyrirfarið sér þar með þeim hætti,
að liann renndi af alefli höfðinu á múr-
inn i varðhaldsklefanum, svo að hausinn
molaðist og heilasletturnar fóru út um
allt herbergið.
BARNSMORÐSMÁL. Úr Þingeyjar-
sýslu er oss ritað 25. jan.: 'Hroðalegt barns-
morðsmál hefir orðið uppvist hér austm-
í sýslu, sem endaði þannig, að móðirin
fyrirfór sér á eitri, áður en hún varð tek-
in fyrirrétt; en barnsfaðirinn, hálfbróðir
hennar, meðgekk, að hafa verið með henni
i samtökum um að fremja morðið'.
BORGARFJARÐARSYSLU, 3. febr.
1893: „A all-fjölmennum fundi, er hald-
inn var fyrir báðar" sýslumar (Mýra- og
Borgarfjarðar-sýslur) að Þingnesi 18. f.
m., var samin og samþykkt áskorun til
landshöfðingja þess efnis, að veita séra
Matthíasi Jochumssyni nægilegan styrk
af landsfé, til að mæta fyrir Islands hönd
á sýningarhátíðinni í Chicago i sumar
er  kémur".
Fyrsti kristni rithöfundur um
LÆKNISFRÆDISLEG EFNI, sem nokkuð kveð-
ur að, vav Aétius frá Amída, er lifði á dögum
Justinians keisara I. (527—565); hann ritaði
mikið vork, 'tbtra-biblos', um læknist'ræðisleg
efni, og hafa þessi rit hans að geyma mesta
fjölda af reglum og læknisráðum, er eiga við
vmsum sjúkdómum; en hætt er við, að nútíðar-
mönnum myndu þykja sum af læknisráðum
Aiitiusar gamla ærið óviðfelldiii: þannig er það
t. d. eitt af ráðum hans, ef bein stendur í manni,
að taka skuli dálítið ketstykki, binda utan um
það sterkum snærisþætti, láta síðan sjúkl'nginn
gleypa ketbitann, en kippa jafnharðan snöggt í
snæris-þáttinn.
Viða má þess dæmi sjá í ritum Aeriusar, að
hann hofív verið maður vol kristinn, onda cr það
annað ráð hans. ef boin stendur i marini, að
læknirinn skuli mæla við sjúklinginn s\ro felld-
urn orðum: „Bein, kom þú fram, svo sem Laz-
arus reis úr gröf sinni, er Kristur kallaði á
hann". Á öðrum stað i ritum Aétiusar er for-
sögn um tilbvming smyrsla nokkurra, og segir
hann þar, að það só einkar áriðandi, meðan
smyrslin eru gjörð, að tauta jafnan fyrir munni
sér upp aptur og aptur: „Guð Abrahams, Isaks
og Jakobs, gef að smyrsli þessi verðiáhrifagóð.
MOLTKE hershöfðingi hafði látið eptir sig
í handriti: 'Sögu danska striðsins', og kvað hún
verða prentuð á. Þ\'zkalandi í vetur."
NÝ STEINATEGUND hefir fundizt i Co-
lombíu-fylki í Bandarikjunum, og er mikið aí
lionni þar; steina-tegund þessi er á lit sem raf-
ur, gagnsæ, og brennur ekki; við tilraunir ýms-
ar, er gerðar hafa verið. þykir það sýnt, að hún
muni einkar gott efni í banka-seðla.
DÝR REIÐSKJÓTL Auðmaður í San Fran-
ciseo, M' Donagh að nafni, keypti nýlega veð-
hlaupa-hestinn 'Ormonde' fyrir 540 þús. krónur,
og eru þetta hin dýrustu hestakaup, er menn
vita dæmi til.
SPTLABANKINN í MONTO CARLO. Árið
1891 voru tekjur spilabankans 23 milj. franca,
eða frekri miljón meiri, en irið næst á undan;
útgjöldin voru aptur & móti að eins nálægt 12
milj. franca, svo að bankinn hefir gefið eigend-
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40