Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögberg

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lögberg

						LÖGBERG, FIMTUDAGINN   28.  NÓVEMBER  1918

Þáttur úr œtt rg œfi
General Pershing.
Hann fæddist*í lágum bjálka-
kofa í útkjálka smábæ; en f imtíu
og átta árum síðar, er hann mað-
ur með aliheims áhrif — aðal-
hershöfðingi yfir liðssveitum
þeirrar þjóðar er eiginlega hafði
endaskifti á metaskálum hins
hrikalegasta ófriðar, er heimur-
inn hefir nokkru sinni þekt. —
Og þarna eru einmitt aðaldrætt-
imir í lífsstarfi John J. Pershing.
Fátt er líklegra en það, að á
næsta kaflanum í æfi þessa stór-
mennis, muni gagnstæðurnar
koma fram, ef til vill á ennþá
eftirtektarverðari  hátt, og sýn-
ingsstraumarnir vestur á bóginn
nm það leyti að byrja fyrir al-
vöru. Land framtíðarfyrirtækj-
anna hreif þá óðum til sín hugi
hinna ungu og æfintýraþyrstu
manna. —
Gersamlega félaus, með engan
annan farkost en heilbrigða sál
og hrausta vöðva, lagði Pershing
af stað í vesturveg. J7egar hann
kom til St. Louis, var verið að
leggja Nort Missouri jámbraut-
ina (sem nú er partur af Wabash
kerfinu) frá St. Oharles, norður
um Misou'sri til Macon, er var
smábær við Hannibal—St. Jos-
eph brautina, en er nú hlekkur í
Chicago, Burlington og Quincy
línunni. — Á þeim stað fékk Per-
shing atvinnu  við jámbrautar
ist manni þó í svip, að munurinn j lagningu. North Missouri braut-
á milli fæðingarkofans og her-
búða aðalhershöfðingjans, vera
nærri því óskiljanlega mikill. —
SökkvJbekksdísin hefir þegar
skráð æfisögu Pershings og mál-
að manngildiseinkennin svo skýrt
að slíkt mundi engum venjuleg-
um skáldsagnahöf undi hafa hepn
ast. Og hafa þó margir penna-
færir, glöggskygnir mentamenn,
reynt að draga upp ýmsar blik-
myndir af þessum aðdáunar-
verða óskaisyni Bandaríkjaþjóð-
arinnar. En þeir hafa fæstir
leitast við að lýsa alvariegustu
einkennunum í lífi foringjans,
heldur verið að leita .að ýmsum
æfintýrum frá bernskuárunum,
er þeir ætluðu sér svo síðar að
setja í samband við affeksverka-
kaílann í baráttu hetjunnar. En
á leitinni græddu þeir lítið; æsku-
ár Pershings voru svo dæma-
laust áþekk því, sem alment
gjörðist um fátæka smábæja-
drengi. —
f æsku bar ekki á neinum sér-
stökum hæfileikum hjá 'Johnny'
Pershing, en svo var hann al-
ment nefndur
nágrenninu.
ekki láta nám betur en í meðal-
lagi, eða varla það, og hann virt-
ist ekki vera hneigður fyrir eitt
öðru fremur.    Hann hafði enga
hugmynd um hvað hann ætlaði
að taka sér fyrir hendur þegar
hann yrði stór.—Jim bróðir hans
var    talinn    langtum     líklegra
mannsefni yfirleitt.
Engum lifandi kom til hugar,
að það ætti fyrir "Johnny" Pers-
hing að liggja, að verða stórfræg-
ur maður í sögunni, og sumir ef-
uðust jafnvel um, að úr honum
yrði nokkurmtíma maður. —
Ef vér lítum aftur í tímann, og
látum hugsýn vora hvarfla til
smábæjarins Laclede í Missouri,
þar sem Pershing eyddi æskuár-
um sínum, og hittum að'máli
Mksystkyn hans, sem enn eru á
lífi, þá munum vér geta dregið
þá ályktun af upplýsingum
þeirra um drenginn, að hann hafi
ávalt verið allur þar sem hann
in lá í gegn' um bæ einn, er War-
renton nefnist. Hér um bil
tvær milur vestan við bæinn, bjó
fjölskylda ein, er kallaði sig
Thompson, og hafði hún fluzt til
Missouri frá Blunt County, Ken-
tucky.
Thompsons hjónin áttu dóttur
eina, önnu Elisabet að nafni;
hafði hún fæðst í litlum vallgrón-
um torfkofa 15. febrúar árið
1835. Um þær mundir, sem ver-
ið var að leggja járnbrautina,
var ungfrú Thompson tvítug að
aidri, forkunnarfögur og viðmóts
þýð;. það var eins og sameinast
hefðu í hugarfari hennar og
framgöngu, yndisþokki Ken-
tuckylífsins og hið óbilandi trún-
aðartraust vestursins.   —
Hinum unga, glæsilega Pers-
hing leizt vel á stúlkuna og feldi
til hennar ástarhug. Bóndadótt-
irin gaf honum jáyrði sitt, og 22.
dag marzmánaðar árið 1859,
voru þau gefin saman í heilagt
hjónaband.
pegar North Missouri brautin
loksins komst alla leið til Macon,
í heimahúsum og í var Pershíng gjörður að brautar-
Honum     sýndist umsjónarmanni á sjö mílna svæði
I á   milli   Laclede   og   Battsville
j (Meadville).    Flutti    hinn   nýi
I umsjónarmaður sig iþá inn í lít-
inn bjálkakofa, sem stóð hér um
bil miðju  vegar á milli þessara
tveggja  bygða  og landareignar
Meredith Browns dómara, og er
mælt    að  dómarinn  hafi notað
kofann   til  íbúðar  fyrir  þræla
sína. — Pershing dyttaði að kof-
anum, og gjörði hann vel byggi-
legan.    Á    þehn   stað   fassddist
fyrsta barn þeirra hjóna, hinn
13.   september   1860;   var það
sveinn og nefndist sá John Jos-
eph.
Hvorki var iþar við hendina
læknir né yfirsetukona, og aðstoð
uðu því velvijaðar nágrannakon-
ur frú Pershing í legunni. —
Um þetta leýti mátti svo að orði
kveða, að alt léki á þræði í þess-
um hluta Bandaríkjanna. Miss-
ouri var "þrælaríki", en Laclede
var mitt á milli. — íbúarnir voru
var,~"og verið fastheldinn við alt ]mjögskíftir að skoðunum; meiri-
það, sem hann á annað borð tók
r fyrir hendur. —
Og svo núna fyrir fáum vik-
um, skrifar þessi sama maður,
aðalherforingi hinnar voldugu
Bandaríkjaþjóðar, General Pers-
hing, í brófi frá Farkklandi til
vinar síns heima, eftirfarandi
setningar:
"Er iþað ekki líkara draumi en
vemleika, sumt er skeður í ver-
öldinni, nú á þessum síðustu tím-
um ? Er það ekki beinlínis gæfa,
að vera óvitandi um stærsta at-
burðina, þangað til þeir koma
f ram ? — En mestu f inst mér það
varða í lífinu, að allir menn og
allar konur láti engan dag æfi
sinnar svo að kvoldi koma, að
eigi hafi dagsverkimi verið skil-
að fullkomnuðu, eftir því sem
hver hefir vit og mátt til.
Ef slík skyldurækni býr oss
undir annan stærri tilgang — þá
þeim mun betra! —
Vér erum hvort sem er ekki
nema smáfrumlur í framtíðar-
fyrirheitum tilverunnar, öll þá
með ákveðið verksvið. Hvort
verksviðið, frá mannlegu sjónar-
miði, er stórt eða smátt, skiftir
engu máli." —
Pershingættim hef ir verið rak-
in til manns, er Frederick Pfoer-
schin nefndist, og fæddur var ,í
Elsassfylkinu árið 1724, svo sem
þrjá mílufjórðunga frá ánni Rín.
Tuttugu og fimm ára gamall
fluttist Pfoerschin til Bandaríkj-
anna og kvæmtist þar. Fáum
áru.m seinna breytti fj;ilskylda
þessi nafni sínu og kallaði sig
"Pershin"; þótti slíkt betnr
henta framburðarins vegna. En
skömmu síðar var "g-inu" bsett
við, og frá þeim tíma hefir ættin
jafnan verið kend við Pershing.
Fjórði sonur þessa Elsass-inn-
flytjanda hét Daníel. Gjörðist
hann Meþodistaprestur í Penn-
sylvanta síðustu ár átjándu aldar
innar. Hann eignaðist son, er
Josheph nefndist, og sá Joseph
eignaðist einnig son, John Flet-
cher að nafni. pessar greinar
Pershing-ættarinnar festu rætur
í Pennsylvania. —
John Fletcher Pershing var
mikill á velli og sterkur vel; fuJ.1,
sex fet á hæð og að því skapi'
saman rekinn. pegar hann var
um tvítugsaldur, vom innflutn-
/
hlutinn 'þó líklegast á bandi Norð
urríkjanna. En samt voru eigi
all-fáir atkvæðamenn hlyntir
þeim fyrir sunnan. Hér við
bættist það, að rétt um þær
mundir, er stríðið var að byrja,
reis upp óaldarflokkur sá, er kall-
aðist "Bushwackers", er óð yfir
landið með ráni og gripdeildum.
— Til þess að verjast þessum ill-
ræðismönnum, var sett upp vígi
eitt við suðurjaðar Laclede þorps
ins, og höfðu þar stundum bæki-
stöð meira en þúsund hermenn.
Árið, sem styrjöldin hófst,
hafði Persihing lagt fyrir tals-
vert af peningum. Sagði hann
þá lausu umsjónarstarfi sínu við
jámbrautina, flutti til Laclede og
tók þar á leigu snoturt, einlyft
hús. Verzlunarbúð Lomax's í
þorpi þessu var til sölu, með því
að eigandi hennar hafði gengið í
þjónustu samband»hersins —
Union Army.
Pershing keypti búðina með
öllu, sem í henni var, og gjörðist
jafnframt bryti fyrir Eighteen
Missouri sjálfboðadeild fótgöngu
Jiðsins, er þá hafði aðsetur í Lac-
lede. — Henry C. Lomax, sonur
hins fyrri eiganda verzlunarinn-
ar,, gjörðist aðstoðarbryti hjá
Pershing.
f janúamiánuði 1862 fæddist
Pershing-hjómunum annar sonur,
var hann vatrti ausinn og nefnd-
ur James. í næsta mánuði var
Missouri sjálfboðadeildinni skip
að að flytja sig til St. Louis, og
flutti Pershing þá brytavarning
sinn inn í auða búð og gjörðist
bæði kaupmaður ogpóstmeistari
í þorpinu. Árið 1863 tók önnur
herdeild sér dvöl í Laclede um
hríð, og varð það hlutverk Pers-
hings að annast um vistir handa
hénni. Fylgdi hann þeirri liðs-
sveit síðan í tólf mánuði. J?á gaf
hann upp slarfa þann, og tókst á
hendur búðar- og póstmeistara-
störfin að nýju.
Pershing fénaðist vel á bryta-
starfinu og sömuleiðis á verzlun
sinni í þorpinu. Hann keypti
einnig um þessar mundir timbur-
verzluh og mokkrar ábýlisjarðir,
þar á meðal eina er var áttatíu
ekmr að ummáli, sjö mílur frá
Laclede, og auk þess eitt hundrað
og sextíu ekrur rúma mílu frá
bænum.   Einnig keypti hann De
Graw húsið, laglegt hvítmálað
hús, með fallegri girðingu; var
það tvímælalaust eitt langsnotr-
asta húsið í öllu þorpinu, bygt í
svipuðum stíl og tíðkaðist í New
England í gamla daga. Laclede
var fáskrúðugt af stórhýsum á
þeim tímum, og fáskrúðugt af
flestu nema óbifandi trausti á
fraimtíðartækifærunum.—porpið
var tengistöð tveggja jámbrauta
og var því eigi nema eðlilegt að
íbúarnir teldu víst, að framtíð
þess mundi fela í skauti sínu
fjörugt viðskiftalíf. fbúatalan
va-r eitthvað nálægt sex hundruð-
um; engar gangstéttir voru í
þorpinu; engin kirkja; einn skóli
var þar, með einni kenslustofu,
en í lok borgarastríðsins var
hann kennapalaus.
Seinni part aprílmánaðar árið
1865, stofnaði ungfrú Ella Se-
ward, síðar frú 0. W. Elliot,
einkaskóla fyrir smáböm. Hún
er enn á lífi, hnigin mjög að aldri.
í minnisbók sinni, hefir hún fyr-
ir skömmu fundið eftirfylgjandi
athugasemdir:                       '
"Frá Mr. Pershing — Jan.
1867 — $7.00. Fyrir 12 vikna
tilsögn John og James, $8.00 (1.
april). Fyrir 6 vikna tilsögn
John's litla $2.00 (17. júlí). —
Veitti John aukatilsögn eftir
skólatíma, hinn 15. maí.
Vikuna, sem byrjaði 6 . júní
1867, fór eg til Pershimg og frú-
ar hans þrisVar sinnum, því
"Johnny" var þá sjúkur af hænsa
bólunni, og leið mjög illa í augun-
um."
"Johnny" Pershing var f jörug-
ur drenghnokki, með dimmblá
augu, Ijost og mjúkt hörund og
djúpa spékoppa í kinnum, hárið
var ljóst og hrokkið. —
Pershing-f jölskyldan var alt af
að stækka, börnin urðu níu alls.
Og fæddust þau öll, að John und-
anteknum, í Laclede. Hin, sem
upp komust, voru James F.,
Mary, Elizabet, Anna, Grace og
Ward, en þrjú dóu á ungum aldri.
Pershing og frú hans voru
bæði siðavönd og trúrækin. J?eg-
ar Me'þódistakirkjan var reist í
þorpinu, gjórðist Pershing skrif-
ari hennar, og gaf til hennar ríf-
lega f é.
Hann var einnig umsjónar-
maður sunnudagai&kölans.
Libby dómari getur þess í end-
urmirtningum sínum, að snemma
á hverjum einasta sunriudags-
morgni,- hafi hann séð Pershing
á leið til kirkjunnar með drengi
sína, John og James, sinn við
hvora hlið, og á eftir frú Pers-
hing með stúlknahópinn. Og
hann getur þess sérstaklega, að
Pershing hafi ebki látið lausaíi
tauminn við piltana.
Framh.
Afstaða Svartfellinga.
Eftir V. R. Savitch.
Afstaða Svertfellinga í þessu
stríði er víst alveg einstæð. J7ar
sem flestar eða máske allar smá-
þjóðiraar berjast fyrir sjálfstæði
sínu, þá eru Svartfellingar að
berjast fyrir því að verðaaf með
sitt — að verða af með þá stöðu,
sem sú þjóð hefir haft á meðal
þióðanna — verða af með sjálf-
stæði sitt; en samlagast og sam-
einast Serbum og njóta framtíð-
argæfu sinnar í hinu nýja og
stærra ríki Jugo-Slava.
Fyrir þessu, sem kann að virð-
ast einkennilegt áform, er á-
stæða, sem ekki verður á móti
mælt; og til þess að gjöra hana
ljósa, biðjum vér lesarann að
veita eftirfylgjandi athygli:
í fyrsta lagi eru Svartfelling -
ar upprunalega ekki sjálfstæð
þjóð, heldur partur af hinni
stærri serbnesku þjóð, og með
i skírum serbneskum þjóðarein-
kennum.   t
Svartfelhngar eru stoltir af
nafni þjóðar sinnar og sögu. En
þeir vilja láta það skilið, að hinn
virkilegi og sanni þjóðarmetnað-
ur hans er serbneskur, og aðal-
þjóðernishugsjónir þeirra bundn-
ar við hið stærra serbneska ríki
og vonir þess. J?eir telja sér það
til gildis, að !þeir haf i aldrei svik-
ið skyldu sína sem þjóð við
frændur sína, og hafi lagt í söl-
urnar eigi aðeins eins mikið og
hinir aðrir flokkar serbnesku
þójðarinnar, heldur meira, fyrir
hinar serbnesku þjóðernishug-
sjónir.
Oft hafa ferðamenn, sem til
Balkanskagans hafa komið, furð-
að sig á því, að þjóðernismeðvit-
undin hefir virzt vel vakandi h já
hinum jugo-slavnesku þjóðflokk-
um, en þó bezt hjá Svartfelling-
um. Hjá þeim er hver eínasti
karlmaður hermaður, og nálega
hver einasta ætt á sína sérstöku
sögu og sinn sérstaka sagnfræð-
ing, sem er og oft ættarskáld, er
heldur minningum um forfeður
ættarinnar sí lifandi fyrir Hug-
skotssjónum skyldmenna ættar-
innar, og fyrir þjóðinni í heild
sinni, og fléttar þar inn í sín eig-
in afrek og ^pttmanna sinna; og
er þetta óuppausanlegur brunn'ur
fyrir ljóðskáldin til fþess að yrkja
út af, og eru ljóð þau svo leikin
á "Gooslé", en svo heitir hið
þjóðlega strengjahljóðfæri Svart
fellinga, sem hinn nafnkunni
biskup Svartfellinga sagði um:
"J>að er ekkert heimili, þar §em
menn búa, að ekki sé leikið á
Gooslé."
Svartf jallaland framleiðir f&tt
eitt af nauðsynjum manna; erida
þótti jarðyrkja og vistafram-
leiðsla niðurlægjandi atvinna í
Svartfjallalandi fyrir svo sem
mannsaldri síðan. Menn voru
altaf að f ást við örlög þjóðar sinn
ar, og verja hana eða berjast fyr-
ir hana, og á milli bardaganna
hlustuðu   þeir   á   hin   draum-
iþrungnu ættjarðarljóð um hetj-
urnar sem rufu óvdnafylkingarn-
ar og með f ramkomu sinni unnu
Svartfellingum ódauðlega frægð.
f þeim hugsjónum lifðu þeir og
undir áhrifum þeirra voru þeir,
en hugsuðu ekkert um korn eða
kýr. Að vera líkur Oblilitch eða
Marko Kralevitch er sá mesti
heiður, sem hægt er að veita
Svartfðllingum, sérstaklega að
jafna (þeim við Melosh Oblilitch,
því það var hann, sem í Kassovo-
bardaganum vóg Murard I.
Tyrkjasoldáni í bardaganum við
Kassovo var serbneska ríkið yf ir-
unnið, en serbneska þjóðin ekkl.
Eftir þá orustu fluttu margir
serbneskir ágætismenn sig í burt
úr landi sínu, undan yfirráðum
Tyrkja, og tóku  sér bólfestu  í
I Svartfjallalandi, þar sem þeir
hafa uppiahldslaust í fimm aldir
barist fyrir frelsi Serbíu. Sú
barátta var þeim heilög skylda,
er bardaginn við Kassovo lagði
þeim á herðar, og sem skáldin í
ljóðum sínum, kirkjan í prédik-
unum símum og f yrirmynd Svart-
fellinga í lífinu, hefir æ síðan
haldist vakandi. Ef að Serbat
kalla Svartfellinga Serba, er það
móðgandi fyrir þá. En ef að
útlendingar segja að þeir séu
ekki Serbar, þá móðgast þeir líka.
í huga Svartfellinga eru Serbar
og Svartfellingar eitt og hið
sama, knýttir þjóðernisböndum
— þjóðerinslega eitt. Og hafa
Svartfellingar verið sverð og
skjöldur sjálfstæðis og sögu
Serba í fimm hundruð ár.
Eins og jarðfast bjarg hafa
þeir staðið á móti og klofið
hverja einustu vantrúaröldu,
sem vakin hef ir verið í sambandi
við þjóðernishugsjónir Serba. Og
nú, þegar veldi Tyrkja er brotið,
og að mestu þrotið, þá þrá Svart-
f ellingar að vera leystir af hólmi,
því þegar hættan stafar ekki
íengur frá fjandmönnunum, er
ekki ástæða^yrir f jallaþjóðina til
þess að standa á verði, heldur þrá
þeir að sameinast hinni*Jugo-
Slavnesku iþjóð, ásamt Serbum,
Cróötum og Slovenum.
Uppruni Svartfelilnga.
J?eir eru afkomendur miðalda-
Zetanna, sem á sínum tíma voru
aðal kjarai serbnesku þjóðarinn-
ar, eða réttara sagt, þeir voru
þjóðin, því hið sjálfstæða líf þjóð
arinnar á upptökin í Zeta, kring-
um Scutari-vatnið. Sjálfstæði
serbnesku þjóðarinnar á vöggu
sína í Svartf jallalandi á tíundu
öld, þegar hinn fyrsti st.iómar-
höífðingi Serba, Voislov, yfirvann
her Byzantine. Sonur Voislov,
sem fékk leyfi páfans til þess að
taka sér konungstitil, hafði að-
setur sitt í Scutari, sem þannig
var gjörð að hofuðborg ríkisins.
Stefan Nemanja, forfaðir hinnar
stærstu konungsættar, sem í
Serbíu hefir veiðr, var fæddur í
Zeta, sem er altaf óaðskiljanleg-
ur hluti ag ríki þeirrar ættar.
Dushan Serbíukeisari, sem ríkti
í Zeta á fjórtándu öld. varð til
þess að koma af stað óánægju á
meðal hinna ýmsu fylkja; og
þegar hann dó (á síðari hluta 15.
aldar) tók Zeta sig út úr sam-
bandinu og gjorðist sjálfstætt
ríki, undir stjóm tveggja prinsa,
Balsha I. og Balsha II. Balsha II.
setti Ivar Greojovitch konung
eftir að hann tók við, því sonur
hans Georg, sem átti í höggi við
Tyrki, og sem varð að láta af
hendi við þá mestan part af ríki
sínu og flýja sjálfur yfir Adria-
hafið og yfir til ítalíu 1496. til
þess að reyna að fá hjálp, og dó
þar, án þess að láta ef tir sig rík-
iserfimgja. Sá partur af Zeta,
sem Tyrkir iþá ekki tóku, hið ó-
sigrandi Svartfjallaland, gafst
aldrei upp, og varðist árásum 6-
vinanna fram að síðustu tíð.
Nafn sitt Svartfjallaland, hlaut
það á 17. öld.
í gegn um margar aldir var
Svartfjallalandi      st.jórnað     af
nefnd manna, sem kosin var á i
þann    hátt ,.að   hver   flokkur1
líf serbnesku þjóðarinnar hafi
með ö!lu verið fótum troðið og
eyðilagt af Tyrkjum, þá samt var
stofnun til, sem tengdi saman hið
sundraða fólk og hélt þjóðernis-
tilfinningunni sí og æ lifandi.
pað var seíbneska kirkjan. Með
aðalstóð sína í Iþek, þangað sem
biskupar Svartfellinga fóru til
þess að láta vígjast; og þegar að
kirkjuvaldið í Iþek var afnumið,
fóm biskuparnir til Rússlands til
víxlu. Biskupar þessir skiftu
sér aldrei neitt af veraldlegum
málum; þeirra köllun var að sjá
hinum ýmsu flokkum fyrir prest-
um. Engin gjöld voru af þeim
lögð á fólk. J?egar að Radi bisk-
up reyndi einu sinni til að leggja
20 centa gjald á hverja fiöl-
skyldu, árið 1847, risu margir af
þassum flokkum (clans) upp og
ráku hann og umboðsmenn hans
af höndum sér.
í byrjun 18. aldarinnar varð
biskupsembættið ættgengt. Varð
það sókum þess, að biskup einn,
Njegash Petrovitch, náði óvana-
Jega miklum vinsældum og valdi,
sökum yfirburða vitsmuna og
mannkosta, svo að ætt hans varð
sannkölluð biskupaætt, enda hafa
margir ágætismenn komið út af
þeim stofni, svo sem Pétur I., er
var viðurkendur sem andlegur
leiðtogi Svartfellinga, og talinn
af þeim í tölu helgra manna eftir
að hann dó, og Radi Petrovitch
Njegash hið bezta skáld, sem
Serbar hafa átt. Og með honum
dó út biskupaættin í Svartfjalla-
landi (1851). í þessu sambandi
er vert að geta þess, að aldrei var
neitt ósamkomulag eða úlfúð á
milli flokkanna út af þessari ætt,
eða erfðabiskupunum, og er það
ef til vill af því, að Njegash-
flokkurinn var minstur allra
flökka í Svartf jallalandi.
Svartfellingar tilheyra grísk-
kaþólsku kirkjunni, og biskuparn
ir, sem ekki giftust sjálfir og
ekki voru bundnir við neinar
regJur gagnvart eftirmönnum
.sínum, kusu þá efnilegustu úr
ættinni til þess að veita embætt-
inu forstöðu, og er það tímabil
úr sögu Svartfellinga það feg-
ursta, að því er snertir einfalt líf,
mannkosti og hreysti, og má með
sanni berast saman við Dómara-
tímabilið í fsrael.
Radi biskup hinn síðasti var
meiri heimshyggjumaður heldur
en fyrirrennarar hans voru; og
þegar að hann dó, setti hann son
sinn Daníel til þess að gegna em-
bættinu, em hann neitaði að gjör-
ast kennimaður og tók sér prins-
nafnbót árið 1851. Danielo dó
barnlaus, og árið 1860 tók frændi
hans Nikulás konungur við völd-
um í Svartf,jallalandi.
Undir stjóm Nikulásar
Á ríkisárum Nikulásar hafa
miklar breytingar orðið í Svart-
fjallalandi. Hin einfalda þjóð-
félagsskipun, * sem þar var, hið
kirkjulega samband hinna ýmsu
flokka (clans) hefir horfið fyrir
nýtízku stjórnarfyrirkomulagi,
og hini herskáu flokksmenn,
sem stundum áttu í snörpum deil-
um hver við annan, og sem stund-
um virtist að engin bönd mundu
halda, eru nú allir innan vébanda
hins sameiginlega borgarafélags.
Landið er þrefalt stærra heldur
en það var, og sjálfstæði þess við-
urkent af öllum heimi. Og staða
þess meðal þjóðanna hefir breyzt
frá því að vera fylki, og í kon-
ungsríki. Og sökum bættra sam-
gangna, hafa menta og menning-
arstraumar náð inn til Svart-
fjallalands.
Árið 1861 gekk Nikulás kon-
ungur að eiga eina af dætrum
'Svartfjallalarnds, mjög fagra
konu, og hafa þau h.jóm>átt tlu
börn, þrjá sonu og sjö dætur, og
hafa dæturnar orðið til þess að
styrkja konungdæmið mjög.
Elsta dóttirin, Zorka, feiftist
Pétri Georgevitch Serbakonungi
1883. Tvær aðrar, Militza og
Stana, eru giftar stórhertogum í
Rússlandi, Ana giftist þýzka
prinsinum Battenburg, og sú
vinsælasta og fallegasta er gift
ítalíukonungi. Tvær'þær yngstu,
Xeniya og Vera, eru ógiftar.
Á fyrstu ríkisárum sínum
fylgdi Nikulás dæmi forfeðra
sinnaú hann þráði og dreymdi um
samband og sameiningu Svart-
fellinga og Serba, og árið 1866
leitaði hann samninga við prins
Michael af Serbíu í því sambandi
og í bréfi til prims Michael um
það efni kemst Nikulás svo að
orði: "pá skal eg (þegar sá
samningur hefir verið gjörður)
taka mér byssu í hönd og gjörast
varðmaður    við   hallardyrnar."
Copenhagen
Vér ábyrgj-
umst það aft
vera algjörlega
hreint, og það
bezta tóbak
heinti.
•Ljúffengt og
endingar gott,
af því það er
SúifS til úr safa
miklu en miMu
t óbakslauf i.
MUNNTOBAK
þá að líkindum getað fengið kon-
ungdóm í Serbíu fyrir sjálfan sig
og afkomendur sína, því um það
leyti voru Serbar mjög óánægðir
með einVeldisstjóm Obemovitch-
avttarinnar. Og hámarki vin-
sælda og virðinga sinria náði
Nikulás 1888, þegar Alexander
III. Rússakeisari heimsótti hann
og í opinberir ræðu kallaði Niku-
lás sinn eina vin.
Breytt afstaða þjóðarinnar.
Á síðasta mannsaldri hefir
þjóðin breyzt mjög.. Nikulás
konungur hefir ríkt með einveld-
isharðneskju. Síðustu fimtíu rík-
isárin varhann þröskuldur í vegi
fyrir öllum lýðveldishugsjónum
og keninngum, sem bárust frá
Evrópu inn til Svartfellinga.
Hann var áhugalaus fyrir ment-
un þjóðarinnar, og hina takmörk-
uðu auðlegð þjóðarinnar ásæild-
ist hann fyrir sig og fjölskyldu
sína, og vildarmönnum sínum.
Hann dró enga línu á milíi sinna
eigin þarfa og ríkisins — fjár-
hirzla ríkisins var jafnopin fyrir
hans persónulegu þörfum og
þörfum ríkisins, og þráfaldlega
var það borið upp á hann að hann
hefði sölsað undir sig peninga.
sem sendir voru frá Rússlandi
til hjálpar fátækum og nauð-
stöddum Svartfellingum. út-
flutningur frá Svartfjallalandi
fór árlega vaxandi á sama tíma
og eignir konungsins uxu. Svo
vegur hans og vinsældir fóra
þverrandi', og í dag er hann álit-
inn af þjóð sinni að véra ómerki-
legur austurlandharðstjóri,, auð-
virðilegur en grimmur, og hugsi
ekki um neitt anmað en sína eigin
hagsmúni og þeirra, sem næst
honum standa. Slíkt er álit
hinnar yngri kymslóðar Svartf ell-
inga á honum, og þeir láta ekki
þar við sitja, heldur bera þeir
upp á hann að hann sé stjórn-
málamaður, sem sé út undir sig
að vísu, en sé s,í og æ að troða
fram metnaði sínum og f jöskyldu
sinnar á kostnað þjóðemishug-
sjóna þjóðarinnar, og að hann sé
Serbum óeinlægur. J7eir halda
því og fram, að rækt sú og lög-
hlýðni, sem hann virðist hafa
sýnt landi og þjóð, sé ekki af
dygð, heldur af þrælsótta — af
því að hann hafi verið neyddur til
þess af hinni sívakandi þjóðarsál
Svartfelinga, að hann hafi ávalt
reynt til þess að spilla fyrir sam-
vinnu og sameining Svartfellinga
og Serba. peir fyrirdæma fram-
komu háns í þjóðemismálinu,
jafnt og málum þjóðarinnar
heima fyrir. Sumir halda að
/þessi lyndiseinkenni hafi hann
| haft frá byrjun. Aðrir hálda að
,ágimd og metnaður hafi afvega-
leitt hann á gamalsaldri, og að
dómgreind hans hafi verið af-
vegakidd af kröfum hinnar
freku og hégómagjörnu fjöl-
skyldu hans. Synir hans, sem
hafa alist upp án mentumar, hafa
ekki náð hylli fólksins, og dóttir
hans Xeniya, sem er ógift, er
sögð að vera heimilisvargur og
hafa föður sj|m í hendi sér.
Nikulás konungur gaf Svartfell-
ing-um stjórnarskrá árið 1905, og
siðan hefir hann haft yngri kyn-
slóðina, sem framgjarnari er í
lýðveldiskröfunum, á móti sér.
Hann reyndi að ofsækja hana, og
hefði með því hrundið af stað
stjórnarbyXtingu, ef að önnur at-
vik utanaðkomandi hefðu ekki
varnað því, og krafist allra
krafta Svartfellinga.
í vandamálum þeim, sem risu
1908 út af því, að Bosnia og
Hersegovina voru formlega inn-
limuð í Austurríki og Ungverja-
land. í Balkanstríðinu 1912—
1913 börðust Svartfellingar með
Serbum, og var landeign Svart-
fellinga af-tur aukin í hinu síðast
nefnda stríði, og tálmunum þeim,
sem verstar voru á milli Serba og
Svartfellinga, var rutt úr vegi,
og var það fyrir íhald Nikulásar
konumgs, að þjóðeraistilfinning
Svartfellinga reis upp á móti
nokkrum landamerkjalínum á
milli systurríkjanna. J?eir mót-
mæltu þeim harðlega og kröfðust
þess að Svartfellingar og Serbar
sameinuðust, og á þingi Svart-
fellinga 1913 var iþví haldið
fram, að það væri eini vegurinn
til innbyrðisfriðar, og 1914 voru
samningar byrjaðir á milli Serba
og Svartfellinga í þessu máli, en
þá brauzt stríðið út.
Svartf jallaland svikið.
Engir sáttmálar á milli Svart-
f ellinga og Serba voru undirskrif
aðir, en pjóðræknisskyldan bauð
Svartfellingum að segja Austur-
ríki, Ungverjalandi og J7ýzka-
landi stríð á hendur undjreins og
ráðist var á Serbíu, og Við hlið
Serba börðust þeir og liðu, en or-
ustulokin urðu alt önnur fyrir
Svartfellingum en Serbum.
Serbía verndaði heiður sinn —
bað aidrei um frið. En áður en
her Serba var kominn út úr Svart
f jallalandi, fór stjóra Svartfell-
inga að reyna að semja frið við
f jandmenn sína, sem kom rugl-
ing á herinn og allar fyrirætlan-
ir hams; og þó að friður kæmist
ekki á, jþá varð bæði stjórain og
herinn eftir í Svartfjallalandi að
undanskildum konunginum Niku
láisi, sem flúði skyndilega með
forsætisráðherranum og nokkr-
um vildarmönnum til ítalíu —
fáleiki komst á milli sambands-
þjóðanna, sjérstaklega Breta og
konungsins,. út úr þessum friðar-
tilraunum, og þvi að herinn var
kallaður heim og uppleystur.
Svartfellingar þeir, sem leit-
uðu sér hælis hjá vinveittum
þjóðum, eru mjög sárir yfir því,
sem þeir kalla svik við Svartfell-
inga og heiður þjóðarinnar. Með
þessari uppgjöf í hendur óvin-
anna finst þeim að blettur hafi
verið settur á sögu þjóðar sinnar,
og afleiðingaraar eru þær, að
Nikulás konunugur og fjölskylda
hans hafa með öllu tapað trausti
því og virðingu, sem þau nutu á
meðal eldra fólks í Svartfjalla-
landi. Og það bætti heldur ekki
¦úr skák, að þegar svona var kom-
ið reyndi konungur að koma allri
ábyrgðinni á hendur forsætisráð-
herrans, Lazar Mijiskovitch, sem
hinm síðaraefndi ber af sér all-
djarflega í bréfi, sem dagsett er
20 maí 1916, og birtist bæði á
Fral^klandi og ítalíu. Og í bréf-
um til stjórna sambandsmanna
ber hann Nikulási konungi fals
og svik á brýn í þesu sambandi.
í niðurlági sínu í br.éfinu til
Nikulásar konungs kemst hann
svo að orði:
"Eg trúi því að allar syndir og
yfirsjónir yðar, fjölskyldu yðar
og fóruneytis, né heldur mínar,
geti aldrei reiknast hinum serb-
nesku íbúum Svarfjallalands,
sem æfinlega hafa staðið biarg-
fastir við'hin serbnesku skyldu-
verk sín í því að ver.jast árásum
fjandmannanna, og hafa ekkert
látið ógjört og ekkert sparað til
þess að þeirra serbnesku hug-
sjónir mættu rætast. pess vegna
er það mín trú, að á meðal þeirria
muni rísa upp menn, sem gjöri
sér það ekki að góðu, að fólkið sé
Framlhald á 7. bls.
Siðar    breyttrst   þessi   afstaða
manna (clan) Jcaus mann fra ser XT.,   ,.           ...       rt    . ,*.        .*
„.    „íl»    ixi__a.-    -í-í -iNikulasar mjog.    í stnðmu við
Tyrki  1876—78 jóku Svartfell-
sem svo aftur tók sæti sitt i
stjórnaraefndinni. En flokkarn-
ir allir sameinuðu sig um biskup-
inn, sem þeir allir lutu sem símum
andíega leiðtogá. En til þess að
forðast óánægju, var hann kos-
inn eða valinn annað hvert ár, úr
hinum ýmsu flokkum, eða frá
öðrum fylkjum Serbíu.
Serbneska kirkjan.
prátt fyrir það þó hið andlega
ingar, landeign sína nálega um i
helming. pó var Nikulá/ í há-
vegum hafður í Serbíu., Og þó
að hann næði ekki jafn miklu á-
liti sem skáJd og Iangafi hans,
Radi biskup, þá var hann prýði-
lega'gefinn í þá átt, og eitt af ætt
jarðarljóðum hans tóku Serbar
upp sem þjóðsóng, og sem leið-
togi Svartfellinga var hann elsk-
aður og virtur.    Hann hefði og
HEIM AFTUR FYRIR JOLIN
ÞaS er ávalt mikilvœgt atriði að koma heim, þó eru jólin, kærasti
lieimsóknartími til fólks.- Vinir jtfar austur frá biða yðar með óþreyju
þeir hafa vonast eftir yður alt árið og eftir því sem lengra líður, eftir
því verður tilhiökkunin innilegri.
Takið yður hvíldardaga og njótið lífsins.
þú nýtur ferðarínnar ekki fulkomlega, nema þú kaupir faraeðil hjá
Canadian Northern Railway
Fegurðin meðfram vötnunum lokkar að sér hug ferða-
mannsins
Góðar viðsöður;
Ágaetur fararbein
Fegursta leiffin
Fyrirtaka aðbún-
aður.Vagna allir
raflýntir.
AthugunarvBgr ar, frá
Winnipeg trl Toronto
Bestii avefnvagnar.
i«LWA¥
Upplýsingar um niðurfett fargjöld hjá  umboðcmönnum.
R. CREKLMAN, Gen. Fhhh. Aíeiit   --   WiiuiipeÉ
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8