Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögberg

og  
S M Þ M F F L
. . . . . 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lögberg

						W*,  2
LÖGBERG,   FIMTUDAGINN
21. SEPTEMBER, 1922.
Sturla Þórðarson
Sjö  alda afmæli
ur og náði honum á vald sitt, en
drap   hann  þó  eigi.         Viðskift-
um iþeirra  lauk með  bardaganum
á örlygsstöðum í Skagafirði  (12-
Eigi verður því í móti mælt, að 38).      par voru .þeir annarsvegar
marirhafa ágætir menn uppi ver- Sturla Sighvatsson og faðir hans
ið me ðþjóð vorri  á ýmsum tim-|°g bræður,  en  hins  vegar  Gizur
um og ætti oss að vera bæði Ijúft porvaldsson    og    Kolbeinn    ungi
og skylt að minnast slíkra manna,! Arnórsson, höfðingi þeirra Skag-
er  nytsemdarverk  hafa   unnið  og: firðinga.        par unnu þeir Gizur
verið að öðru leyti sómi þjóðarinn-jfullan    sigur.        peir    félluþar
ar  sökum    mannkosta    og  allrar báðir,   Sighvatur  og Sturla  í  or-
framkomu.        Einn slfkra manna ustunni,   en   eftir  hardagann   lét
er Sturla    pórðarson,    skáldið og Gizur  drepa hina sonu  Sighvats
sagnritarinn,   og   stendur   í  þeim þrjá,    en    einn komst    undan    á
greinum, svo og að mannkostunVflotta-        Sturla pórðarson var í
svo framarlega  í flokki,   að  nær orustunni í liði nafna síns. Hann
engum má framar  skipa    þeirra komst  undan  á flótta  í kirkju  í
manna, er uppi voru á hans dög-| Miklabæ,   og  voru  honum   gefin
um.        Nú vill svo til, að sérstök grið.        En     eigi    mundi    hann
er ástæða þess, að vekja mönnum gleyma þeim    atburðum,    er þar
minning þessa manns, þar sem á gerðust,  og hvílíkt   skarð  þá  var
þessu ári er sjö alda afmæli hans, höggvið   í  ætt  þeirra   Sturlunga,
Og er þá grein iþessi rituð að eins en   eigi   mundi   honum  þykja það
til þess, að minna á þenna hinn' en eigi mundi honum minna iþykja
merka   sagnritara   og   s'káld   hið það skarðið, er Gizur hjó í ætt þá
ágæta,  en  eingi  er þess kostur  í er ,hann vann það smánarverk, að
stuttri grein, að rita nákvæmlega hann  drap    Snorra    Sturluson  í
um æfi hans og ritstörf og skáld- Reykholti   (1241), en hann mundi
s-kap.                                                 jSturla    skoða höfuð    ættarinnar,
Sturla pórðarson er fæddur 29. enua  taldí    hann    sér    skylt  að
iúíí 1214.'      Faðir hans var pórí-!"ef"a Snorra, ef þess mættí auðíð
verða.
Fyrir því
hann  í
ur manna, en Gizur komst undan
á furðulegan hátt, þar sem hann
faJst í sýrukeri og varð eigi
fundinn.        Gizur fór utan 1254
og kom eigi aftur fyr en 1258.
1255 var bardaginn á pveráreyr-
um.        par börðust   þeir porgils
skarði og Sturla við þá Hrafn
Oddson og Eyólf ofsa porsteins-
son. Sturla tók þeim stað hvar
þeir skyldu berjast, og gekk hann
í fyrstunni fram frá öðrum mönn-
um, og er porgils mælti við hann,
hví hann færi svo óvarlega, svar-
aði Sturla þessu: "Lát mig sjá
fyrir báti mínum sem auðit má
verða". porgils hljóp þá fram
til hans og sagði, að þeir skyldu
báðir saman  vera.         pau   urðu
lok bardagans, að Eyólfur ofsi
féll, en Hrafn komst undan á
flótta. Sturla átti þá drjúgan
þátt í því, að hefna Halls tengda-
sonar síns og Flugumýrarbrennu.
Síðar sættust þeir Hrafn og
Sturla og héldu vel sættina.
pá er Gizur var orðin jarl á
fslandi, gerði hann Sturlu lendan
mann sinn. Sturla hafði ávalt
staðið fast á móti því, að konung-
ur næði undir sig goðorðum
Snorra Sturlusonar og gerði skip-
un í héruðum og næði völdum í
'andi, og bar því konungur þung-
an hug til 'hans. En er Sturla
sá að ekki var hægt að spyrna á
móti broddunum, gaf ihann upp
mótstöðuna ogsór ásamt öðrum
Hákoni konungi land og þegna
1262.        Árið eftir neyddi  Hrafn
Oddson hann til utanfarar, en þá
vildi svo vel til, er Sturla kom til
Noregs, að Hákon var úr landi
farinn vestur til Skotlands, og
kom eigi Iífs aftur. pað var því
Magnús   konungur lagabætir,   er
ur, elzti  sonur Sturlu pórðarsori-| veroa.         ryrir pvi    er
ar í Hvammi og konu hans Guð-|sambandi  við  Órækju  Snorrason,
nýjar Böðvarsdóttur,    en  bræður og fóru þeir herferð á hendur Giz-
pórðar voru þeir Sighvatur, höfð-'uri.    °* fundust  í Skálaholti,  og
ingi  mikill,  og Snorri  sagnrítar-'.h6fst >ar bardagi, en biskup fékk
inn frægi og skáld gott, höfund- stöðvað  og varð  griðum komið á.
ur     fSr.orra-)Eddu     og     Heims-isú för varð Því árangurslaus og
kringlu.        pórður bjó að Stað á ófriður var  eftir sem áður.  peir
ölduhrygg og var höfðingi mikill Gizur  og   Kolbeinn     ungi   gerðu
og    goðorðsmaður.        Hann    átti.-G^ur   og   Kolbeinn     ungi   gerðu
frillu >á er póra hét, og áftu þau samband milli  sín móti þeim Ó-
sex börn saman. Elztur barnanna, rækJ'u  °2 sturlu>    °B áttu    ^
var Ólafur, kallaður "hvítaskáld", \ fur,d allir vi*5 Hvítárbrú, og skyldi
lögsögumaður og lærður    vel. pá vera sáttafundur, en þar voru þeir
Sturla, er hér er nokkuð ritað um. Sturla og órækja sviknir og fang- hann    hitti    fyrir í Noregi,    og
í fyrstu barnæsku ólst Sturla upp aíir-   °^   fór   sturia   norður   meðjþótt konungur sýndi honum fálæti
með  ömmu  sinni,    Guðnýju   Bör-!K°Ibeini og varð að heita utanförj  fyrstu, iþá kom  brátt þar,    að
varsdóttur, og gað hún honum alt sinni- en KoLbeinn leysti hann frá^hann náði fullri hylli konungs og
fé eftir sig, en Snorri tók það alt >ví ,heiti' en let hann  sverja eið,tók   konungur   hann   íl  ráðuneyti
í   sínar  hendur, og  hafði  Sturla þess, að aldrei skyldi hann í móti sitt.  pessi     sinnaskifti    konungs
ekki af fénu.        Sturla hefir ver-!Kolbeini   vera,   'hv«r   sem   í   mótijvoru mjög að þakka drotningu, er
væri og urðu 11 hinir beztu menn^talaði vel má]i  Sturlu.        Sturla
úr      Vestfirðingafjórðungi        að dvaldiþ  á   í   Noregi   til   1271,  og
sverja eiðinn  með  honum.
pá  er pórður kakali  Sighvats
bá   er    hann     var       17  ára son kom ut ^l íslands 1242, vildi sýndi henni alúð og vináttu. 1271
að aldri, lét faðir hans hann vera|hann ao von'um ná ríki og eign-!fór  Sturla   aftur   út   hingað  með
um föður síns, sem var alt í hönd-;iögbók þá, er Járnsíða er nefnd,
Þjáðist í mörg ár af
Eczema.
' FRUIT-A-TIVES" HREINSUÐU
HÖRUND HENNAR
Pointe St. Pierre, P.  Q.
"Eg þjáðist í þrjú ár af ill-
kynjaðri Eczema pótt eg leit-
aði ýmsra lækna, gerðu þeir mér
ekkert   gott.
pá notaði eg eina öskju af
"Sootha-Salva" og tvær af "Fruit-
a-tives" og hendur mínar eru nú
hreinsaðar. Verkurinn er farinn
og ekki láti& á sé bera aftur.
petta álít eg undravert, þar sem
ekkert meðal hafði áður nein á-
hrif, unz eg notaði "Sootha-
Salva" og VFunit-a-itives", hil
undraverða  ávaxtalyf."
Madame   PETER   LAMARRE.
50 askjan, 6 fyrir |2.5C', skerfur
til reynslu 25c. Hjá kaupmönn-
nm eða sent með pósti frá Fruit-
a-tives  Limited,  Ottawa.
iv mjög bráðþroska, Iþví að 13
vetra fór hann með goðorð foður
síns, og hefir því þá kunnað lög-
ekll af hendi að inna svo ungur,
kona hans kom og þangað til hans
og mat drotning hana mikils og
í sveit Guðmundar    biskups Ara-|
sonar,  er þá  var    á  umferð  meðium Kolbeins  unga, svo og hefna
fjölda fólks í héraði pórðar, og
átti Sturla að skipa fólkinu á gist-
ingar og sjá um, að alt færi spak
föður síns og þeirra bræðra. Hann
og mun átt hafa þátt í samning
bókarinnar,     og  var     bókin   að
reið þá    til  fundar    við    Sturlu mestu   samþykt    á   alþingi     árið
p.'rðarson  og  skoraði   á  hann  til eftin        stur]a var þá iögmaður,
lega,    og  hefír    það   eigi    verið,li,,veizlu-         En    Sturla   færðist hinn  fyrsti hér  á  landi, og  var
vandalaust, því að fólkið var margt
og óspakt.         Nokkru   sííar  var
Sturla riðinn við deilu milli föð-
mdan og kvaðst hafa unnið eiða
lögmaður    yfir  öllu     landinu   til
1276,  er  lögmenn  urðu  tveir,  en
síðan yfir Norður og Vesturlandi
Kolbeini  og  vildi   eigi   rjúfa   eið-
ana; svo var hann drenglyndur,
ur síns og Órækju S:>orra3onar, °^ má >° vita að hugur mundiitil ]282. 1277 skrifaði Árni
og er sætt var á komin fundust ^vetja hann, til að hefna Sighvats biskup porláksson konungi og
þeir bræður, pórður og Snorri, og!foðurbróður síns og frænda sinna, segir, að af Sturlu stæði minna
bundu það iþá fastmæium, að|er fellu í örlygstaðabardaganum,!gagn en yórf væri á> og þar
frændsemi    þeirra      og    vináttaj°S svo þess, er þeir órækja voru'þyrfti  rag    fyrir   að  sja          En
Dkyldi aldrei slitna, meðan þeir, sviknír við Hvítárbrú. En svo fór; p0rvarður pórarinsson skrifaði
lifðu háðir, og fór þá Sturla til ^ Kolbeinn að ástæðulausu bjó|konungi sama sumarið á þessa
Snorra í Reykholt, og var með Sturlu banaráð og sendi menn ^til j leií5 r "Á iþingi voru í sumar réðu
honum um sinn.                               jhöfuðs      honum.        pá      þóttist, þeir Rafn og biskup, höfðu skamt
Sturla var a]Ia stund mjög rið- Sturla laus við eið- sinn og fylgdi 0k meðaIIagi skilvíst,    að    því er
inn    við  deilur  ' SturIiingaaldar-jPorði dyggilega, unz pórður    fór
innar.        pá er Sturla Sighvats- utan 125C', og kom aldrei síðan til
son kom aftur úr utanför sinni íslands. pað ár var Sturla lög-jmálum undir biskups dóm ok
(1235) og ætlaði sér að brjóta jsögumaður, og hafði það starf á annara manna, þeirra er sýndist;
landið  undir  vald  Hákonar kon-^b^di í tvö ár.                                  af   löréttumönnum    nýttist  lítit"
ungs Hákonarsonar, urðu fyrstu Pa er Porgils skarði Böðvars-j peim höfðingjum hefir því iþótt
viðskifti þeirra Sturlu Sighvats-, s°n kom út hingað 1252, til að.sturla atkvæðalítill um þessar
sonar og Snorra Sturlusonar o»|reka konungserindi, og koma ríkijmUndir, enda var hann nú farinn
órækju, sonar Snorra.         SturIa,Snorra   á   konungsvald,     fundust|að eldast og mæðast.        En þess
pórðarson var í flokki Órækju, og >eir Sturla að Helgafelli  og féll ber og að gæta, að hér áttu hlut
með honum var hann í Reykholti, jir»eð þeim heldur fálega, og sagði
þá  er  Sturla    Sighvatsson sveik Sturla svo, að honum var óþokki
Órækju á fundi, er til sátta hafði mikill á allri skipun Hákonar kon-
sumum  mönnum    þótti;  Iögsögu-
maðr var úgreiðr ok skaut flestum
að máli hinir mestu stórbokkar og
ofsamenn, og hefir Sturla viljað
komast hjá að skera úr málunum,
verið lagður, lét fara    með hann'un£s  °g viIdí  draga porgils frá enda  var  honum    von  afarkosta
upp í Surtshelli og misþyrmakonungstrúnaði. Og er þeir
honum þar. Sturla pórðarson f<mdust nokkru síðar aftur, urðu
fékk engu um ráðið, en við engu!en?ar sættir milli peirra. Sturla
var honum hætt sjálfum, og varð, °« Hrafn Oddson bundust þá sam-
frá  að   hverfa.         1237   andaðist Jtökum og fóru að porgilsi í Stafá-
pórður faðir hans, og fékk Sturlaj1101^ °K ná^u honum á vald sitt,
þá Eyri í Eyrarsveit   og tók vlð ^2 vqrð það að sætt, að   porgils
af hvorumtveggja þeirra.         Má
því vera, að hér komi fremur
fram varfærni og hyggindi af
^endi Sturlu, en heint skortur
einurðar og skörungsskapar.
1277  fór    Sturla    aftur   utan,
dvaldi  í  Noregi  um  veturinn  og
búi þar.        Sama ár varð Snorri .skyldi  fara  með þeim   að  Gizuriihafði fulla ihylli konungs, og var
oX  -fo-o   ,',- i„_j;  „x.i,..__  ..*;_______._ ' PorvalHsBVni   r\n   oi<»;   _ktii_—i   ..;*  , -   <.,            *                    _
að fara úr landi sökum yfirgangs
Sturlu Sighvatssonar, og hófust
þá viðskifti þeirra Sturlu Sig-
hvatssonar, og Gizurar porvalds-
sonar.^er mestur hofðingi var þá
porvaldssyni og eigi skiljast við
íyr en aðrir hvorir væru í helju.
pessa sætt bundu ;þeir með eið-
um. En porgils hélt ekki sætt
þessa, og varð iþetta ráð að engu.
a Suðurlandi. pá var svo mál-jUm veturinn eftir stofnaði Hen-
komið, að Sturla pórðarson fylti rekur biskup á Hólum til sátta-
fIckk nafna síns móti Gizuri. fundar, eigi gekk saman, því að
Hann var í Apavatnsförinni, þái)'eir Sturla svöruðu því, að þeir
er Sturla Sighvatsson  sveik Giz- v'Idu  eigi hafa konungsskipun  á
lhéruðum- En loks sættust þeir
þó frændur Sturla og porgils
1253. Sturla seldi porgilsi sjálf-
dæmi fyrir Stafholtsförina, og
gerði porgils mikil fégjöld á hend
þá "herraður". Tvö síðustu ár
in sem hann lifði, var hann valda-
laus. Hann andaðist í Fagur-
ey á Breiðafirði 30. júlí 1284.
Leingstum æfinnar hafði hann
búið að Staðarhóli, og þangað var
lík hans flutt og jarðað (þar að
Péturskirkju Postula, er hann
hafði elskað mest allra helgra
manna.
(Sturla pórðarson átti konu pá
er Helga hét pórðardóttir, Narfa-
sonar.        pau  áttu  fjögur  börn.
Ingibjörg  gift   Halli  Gizurarsyni
,og var þá að eins 14 ára.     Síðar
a^no11"!; e,",Wf• °nUm Upp alIa «iftist hún VórU Porvarðssyni úr
h/l?_S       "aÖIV-   Peh bUndu Saurbæ-    S-on-i tók Staðarhól að
þa^vmattu   sma  fastmælum,  ogiföður sínum ,ifandi( var erlendis
MKAt i \   <>F THE  SKIN
• _a hörundBfegurt5, er þrá kvenna og
fæst meö því a8 nota Dr. Chase'a
Ointmena. AU-konar húSsjOkdómar,
hverfa       vfH       notkun      þessa      meSals
og hörundiíi veröur mjúkt og fagurt.
F«est hja Öllum lyfsölum e»a frá
Edmanson, Bateð k Co., Limlted,
Toronto. ókeypls sýnishorn aent, ef
blaS  þetta  er  nefnt.
i3r.Chase's
Ointmenf
endist það vel.
Sama árið sættust þeir Sturlá
og Gizur, og var það ráðið, að
Hallur Gizurson skyldi fá Ingi-
bjargar    Sturludóttur.          Gizur
hafði >á keypt Fluguraýri og
reist þar hú, og var þar brúð-
kaupið haldi með rausn mikilli.
En það hjónaband var stutt, því
þá er boðsmenn voru á burtu farn-
ir, komu óvinir Gizurar, lögðu
eld í bæinn og brendu. Foringi
brennumanna var Eyólfur ofsi
Porsteinsson. par létust allir
synir Gizurar, Hallur, ísleifur,
Ketilbjörn, svo og Gró kona hans
Alls   lézt  þar   hálfur  ÍvW*«   Z                         °SeKJU   OTSa   "e    J
par   halfur priðji   tug- gang,   og  aldrei   reyndi  hann
í góðri virðingu ÖM_ Magnúsi
konungi og var "herraður". pórð-
ur varð hirðprestur Magnúsar
konungs, en Guðnýju átti Kálfur
Brandsson,  Kolbeinssonar
Sturla pórðarson verður ágæt-
asti maðurinn, sem uppi var á
Sturlungaöldinni og sögur fara
af. Hann stendur hreinn fyrir
augum vorum innan um allan
saurugleik aldarinnar siðspill-
inguna, grimdina, undirferlið, ó-
orðheldni, eiðrof og fjárdrátt
sviksamlegan.         Hann var frið-
samur og sáttfús og sýndi aldrei
oðrum   að   ósekju   ofsa   né    yfir-
sölsa undir sig ríki annara né
eignir. Hann var tryggur vin-
ur vina sinna, og aldrei rauf
hann að fyrra bragði orð né eiða.
I Eingi styrjaldar maður var hann,
I en þó fullhugi. Hann var
hreinlífur um kverinafar, og eigi
hafði hann frillur neinar, svo sem
höfðingjum var títt á þeim d»g-
um, og hefir hann verið ágætur
eiginmaður konu sinni og góður
faðir börnum sínum.          Hann
var  vitsmuna  maður  hinn   mesti
log fróðleiksmaður mikill í sögu og
| skáldskap   Svo   sagði   pórður   ka-
kali        við      hann       að         það
i væri sér sagt, að hann væri mest-
[ur  maður  og    vitrastur    í þeim
sveitum af hans frændum.      Sá,
er setti  saman    Sturlungusafnið,
kveður   svo   að  orði    um   Sturlu:
"ok treystum vér honum bæði vel
til vits ok einarðar at segja frá,
því at hann vissum vér alvitrast-
an ok hófsamastan,"       og er það
góður  vitnishurður  af  manni,   er
var Sturlu samtíða og þekti hann,
enda er það efalaust,    að Sturla
hefir   verið   skarpvitur  og   djúp-
hygginn og jafnframt óhlutdræg-
ur  sem söguritari.         Hann  var
,talinn   forvitri   og    draumspakur.
pá  er pórður  Narfason,  er  síðar
varð       lögmaður       (1296—1297;
j 1300), var með Sturlu einn vetur
II   Fagradal, þá var það eitt sinn,
\ að  einn  af frændum pórðar kom
þahgað á skipi, en    er han.i fór
j heimleiðis, gerði á veður mikið, og
ugðu menn, að hann    mundi týn-
ast, og var póður mjög hugsjúk-
ur um frænda sinn.        pá mælti
Sturla:          "Vertu   kátr,     p'tðr,
ekki   mun    Bárður    frændi  þinn
drukna í þessari ferð."       Nokkru
síðar   um   vorið   tók  Bárður   sótt.
pá  spurði   pórður  Sturlu,    hvort
Bárður mundi standa upp úr sótt-
inni eða eigi.       "Skil ek nú", seg-
ir Sturla, "hví þú spyrr þessa, en
jfá  mér nú  vaxspjöld    mín,"  lék
hann þar    að  um  hríð.         Litlu
j síðar  mælti  (Sturla:   "úr  þessarí
sótt mun Bárður andast," og svo
ivarð.        Um   morguninn,   er   ör-
Iygstaða     bardagi     vat ¦*>    daginn
f eftir,    spurði    Sturla     Sighvats-
son nafna sinn pórðarson,  hvort
hann ætlaði, að þeir Kolbeinn og
Gizur  mundu    koma   a.5   sunnan.
Sturla kvaðst það    ætlá,  arf þeir
kæmu.         "Hvat    drevmdi  þik,"
rsegir Sturla Sighvatsson.       "Mik
. dreymdj" segir hann, "at ek var
,í Hvammi á föðurleifð minni, ok
^þar várum vér allir fyrir handan
>á upp frá Akri; kross stóð hiá oss
á  Holtshnjúknum, hár ok mikiP.
jpá þótti    mér hlaupa    skriða úr
(fjallinu  mikil,  ok  var    smágrjót
eitt alt,  nem aeinn  steinn, hann
, var svá  mikill  sem  hanfar  hlypi
at oss, ok þótti mér unJir verða
^margt    várra  manna,  ok    margt
^komst undan, en Vigfús Ívar3scn
,kenda  ek  at  undir  varð,  en þá
vaknaða ek."        Sturla Sighvats-
l son svaraði:       "Opt verðr s 'eipr
, í svefni." — Vér hljótum að dáðst
að Sturlu pórðarssyni sökum still-
ingar hans, samvizkusemi, óhlut-
I drægni,    vitsmuna      og    annara
mannkosta, er hann  var gæddur,
og hann verður oss kærastur allra
þeirra  manna,   er þá   voru   uppi,
og teljum vér hann sóma þjóðar-
innar og einn hinn hezta íslend-
ing,    er  vér  skoðum    hann  sem
mann að eins, en þá er hitt ótalið,
hvílíkur  nytsemdar  maður  hann
var  sem  sagnritari,  og  að  hann
var skáld eitt hið bezta, er uppi
hefir verið á landi voru.
Sögurit    Sturlu     pórðarsonar,
eru þessi:
1.    OLandnáma.         Svo      segir I
Finnur prófessor Jónsson, að hér
sé varla um sj'álfstætt sögurit að;
ræða,  heldur hafi  Sturla  að  eins
aukið   f rumritið   möð;  ættartölum J
og  smásögum  um hitt  og þetta. \
petta rit Sturlu er til, og er nefnt
Sturlubók.         Finnur    prófessorj
telur líkindi til,  að    Sturla hafi j
skeytt Kristnisögu aftan við Land-
námu og farið með    hana á líkan
hátt.
2. íslendingasaga (Sturlunga-
saga) í ritsafni því hinu mikla,
er nefnt er Sturlunga, og hefst
rit Sturlu á sögu afa hans Sturlu
í Hvammi, og er sagan óslitin að
dauða Snorra, eða til 1241; og
hafa sumir ætlað, að saga Sturlu
endi þar, en dr. Finnur ætlar, að
sagan nái alla leið til 1260 eða
rúmlega það.        Saga Sturlu má
með réttu heita íslendingasaga,
og er langmerkasta ritið í öllu
safninu.
3.     Hákonarsaga Hákonarson-
ar gamla, Noregskonungs. pessa
sögusamdi Sturla á árunum 1263
—64 éftir áskorun Magnúsar
konungs, þegar eftir dauða Há-
konar konungs. Sagan er sam-
in af mikilli snild og er eitt hið á-
reiðanlegasta sögurit.
4.    iSaga Magnúsar konungs
lagabætis, samin um 1280. Af
henni eru ekki nema tvö lítil brot.
jþað er hin síðasta saga um nor-
| rænan konung, og lýkur þar hin-
um mikla    sögubálki    íslendinga
um konunga í Noregi.
pað  væri   óbætanlegt    skarð  í
sögu íslands og Noregs, ef Sturla
hefði eigi ritað sögurit sín, og er
mikils um vert, hversu vel og ná-
jkvæmlega  hann  segir frá  og  á-
j reiðanlega.        petta    starf hans
j verður  varla    metið  og  þakkað,
i svo sem vert væri.
pessi eru kvæði Sturlu pórðar-
eonar:
1.    pverárvísur, um bardag-
ann á pverárgrund í Eyjafirði 19.
júlí 1205. Kvæðið er ort til
porgils skarða, en ekki er annað
til en þessi vísuhelmingur:
pik  sák,  pórgils  vekja
þingmót Heðins  snótar;
járnfaldinn   gekk  aldar
oddr í ferðar broddi.
2.    pórgilsdrápa, erfidrápa um
pórgils skarða (d. 22. jan. 1258).
Úr þeirri diápu eru til þjár vls-
ur:
3.     Hrynhenda, kvæði um Há-
kon konung Hákonarson, ort
1263, eitt hið glæsilegasta kvæði
að fornu. Til er 21 vísa. par
í er þetta:
Norðr líkar pér alt at auka
yðart  vald   um  heiminn  kalda,
gegnir munu því firðar fagna,
fjörnis alfr, und leiðarstjörnu;
þengill hefir þar annarr engi,
alvaldr, en þú ríki haldit,
lengra reiða þjóðir þangat
þína dýrð en röðull skíni.
4. Hákonarkviða eða Hákon-
armál, hefir verið sextugt kvæðf,
og eru til 42 vísur. petta <set
eg til sýnis:
Flugu  hræleiftr
at hjararleiki
geigurlig
á Gauts himin;
en  randalfr
rifandi fór
böðvarský
blóðs eldingum.
5.     Hrafnsmál, kvæði um Há-
kon konung, ort 1264, og er alt
til. 1 því kvæði kemur sérstak-
lega fram hin frábæra og óvið-
jafnanlega braglist skáldsins
par í er þessi vísa:
Glumdi á gjalfrtömdum
Gestils skeiðlhestum
eldr of allvaldi
ægis nafnfrægjum;  ->
skein af skautvönum
skeiðum brimreiðar                7 f
/sól of sigdeili
snotran  óþrotlig.
6.    Hákonarflokkur, drápa með
dróttkvæðum hætti um Hákon
konung, ort 1264, og eru til 11
vísur.
7.    JKvæði um Magnús konunjj
Hákonarson, lagabæti, dróttkvætt
og    eru að eins    til tvær    vísur.
;Annars segir í Sturlungíu, a$
[Sturla hafi  ort  mörg kvæði   um
Magnús konung, en efasamt mun
vera að svo  hafi verið.
8.     Sturla orti og 2 kvæði um
Birgi jarl Magnússon, en ekkert
er til af þeim kvæðum.
í Sturlungu «ru fjórar lausa-
vísur dróttkvæðar eftir Sturlu.
Að Iokum vil eg endurtaka það
að Sturla pórðarson vildi, að fs-
lendingar héldu hinu forna frelsi
sínu og réðu sjálfir sér og landi
sínu, og stóð fast á móti því, að er-
lendur konungur næði landinu á
vald sitt.
íslendingar minnumst þessa á-
gæta landa vors 28. júlí 1914.
—Almn.  hins  ísl. pjóðvfé.
Jón   Janusson.
COPENHAGEN
Munntóbak
Búið til úr hin-
um beztu, elstu,
safa - mestu tó-
baks blöðum, er
ábyrgst að vera
algjörlega hreint
Hjá öllum tóbakssölum
Þetta er tóbaks-askjan sem
hefir að innirialda heimsin
bezta munntó!-?k.
""^"•ttl-OM MU.,M,,ní O.BIC.IO"'"""
ffl»
ESGlLLETTToMPANYLlHlTg
-  **•   TOKQHTO.CAMA-A   ^T^
Fréttarítarinn í Markerville.
pað er þá loksins leirskládið
hann Jónas J. Húnford, sem eg á
tal við. Ja, ekki var við góðu
að foúast, og sannarlega er hann
ekki þess virði að vera rétt kjafts-
högg af ærlegs manns hendi. —
Eg að eins vil minna lesendur
greinar minnar 17. ág. s. 1. í Lög-
berg, sem þó vitanlega hlýtur að
vera öllum í fers'ku minni, sem stíl-
að var til þessarar makalausu
persónu, að þar var ekki tekið
til íhugunar eitt einasta orð eða
setning úr fréttum hans. Heldur
eingöngu úr forsmáninni til mín
og annara, sem knýtt var aftnan
í hans svo kallaða fréttabréf, og
verður höfundinum til ævarar.di
skammar lífs og liðnum. Einnig
tilfærði eg orðrétt alt "skítkast-
íð" og vitfirringvaðalinn, sem
engum heiðvirðum manni var
sæmandi að láta á prent frá sér
fara, og því síður nokkru blaði
að flytja. Og yfirgengilegt var
það að Heimskringla skildi ekki
slá stóru striki yfir þenna argvít-
uga þvætting, og frelsa þannig
gamla fréttasnattann sinn frá
stórhneiksli.        Og í annan stað
sýna að hún væri annað meira
og betra til almennings, en að
vera saurblað. pví eins og eg
tók fram, þá kom þetta fréttum
alls ekkert við. Nú sárskamm-
ast hann sín, hann skepnan í
Hkr. 6. iþ. m. En af imynduðu
stærilæti, fyrir það að hafa verið
snatti í 25 ár, sem auðvitað þurfti
hvorki heila eða hugsun til, að
eins ofurlítið af vandvirkni, þá
nær hans verri maður yfirráðum,
og ryður nú á mig þeim ósköpum
af skömmum, að slíks eru fá dæmi
sem betur fer. Og svo er hann
að reyna að klína sumu af vand-
ræðum sínum á Hkr., að hún hafi
prentað alt vitlaust fyrir sér,
og upp af því megi hann nú súpa.
Já, vesalingurinn, hann átti þó
sannarlega annað skilið fyrir
góða  smalamensku.
0
Efalaust er það og verður
þessi Húnford einn (sem vill stela
af mér allri æru ef gæti), sem
ber mér það á brýn, að eg í rit-
verkum mínum fari í kringum
málefnin eins og "köttur í kring-
um heitan graut". Heldur mun
það vera hinsvegar, að eg hefi
gengið helst til hreint og beint
að verki og fyrir það aflað mér
bæði vina og óvina.
Ekki dettur mér í hug að nefna
nafn sk'áldsins, sem helzt til lengi
hefir verið þvætt um, í sambandi
við jafn illvígan ræfil og hér á hlut
Pð máli. pað er eins langt
þeirra í milli að andlegu atgervi,
sem austurs og vesturs. Og því
skáldinu  mesta vansæmi. •
Svo að endingu vill þessi snatti
fara að leggja mér lífsreglur. Já,
drottinn minn! pá kemur nú ekki
ráð úr refshala, eða hitt þó held-
'ur.        pað  er ofmikill helgidóm-
ur að setja hér vers eftir Hallgr.
prest    Pétursson.         En    flónið
hafði tvær hendingar hans fyrir
"Motto", sem ekkert kom málinu
við. pví hér um bil allir Vest-
ur-fslendingar þekkja minn penna
málróm — ef svo mætti að orði
komast . —En versið er svona:
"Lætur hann  logmál  byrst
lemja og hræða,
eftir það fer hann fyrst,
að friða og græða."
Undarlegir geta mennirnir ver-
ið. petta virðist hafa vakað fyr-
ir blessaðri  skepnunni.         Fyrst
að ausa yfir mig öllu því níði sem
hans vesæla sál fær saman hnoð-
að, og kalla mig "Lalla" í öðru
hverju orði, sem eflaust á að
merkja alt annað en vinagælur.
Síðan að græða öll sárin, og setja
bráðum sjötugan drenghnokkann
á kné 9ér.
ipú veist það ekki Húnford
minn, hvernig sá maður þyrfti
að vera, sem réðist í að knésetj'a
mig.
Hann þyrfti að^ vera góður
maður með göfuga sál, einlægar
og hjartanlegar tilfinningar. peim
manni    mundi eg þola flest,    og
hans áminningum fylgja, þó gam-
11 sé orðinn. |
En eftir rithætti (þínum að
dæma þá átt þú ekkert af þess-
um    kostum,           pér    vildi    eg
standa sem lengst burtu frá, og
eíga þig sem óvin en ekki vin.
því ekkert er skaðlegra í heimi
þessum en að gera slæma menn
sér að vinum.
Á nú þetta nokikuð skylt við
það að fara í kringum málefnið
eins og köttur /í kringum heitan
graut? Eg held ekki. Og svo-
mátt þú nú Húnford minn fara
í friði, og eg vildi Ihelzt a5
þú kæmir aldrei fyrir ærlegra
nianna sjónir.
Lárus Guðmundsson
Frá íslandi.
Síldaveiðigkipin eru nú öll lögð
út, og hefir lítið eitt vefóst af
síld á Siglufirði og Akureyri.
Austanlands  hefir nokkuð veist.
Guðjón Samúelsson bygginga-
ráðunautur rílkisins var nýlega
hér í bænum, til þess að gera á-
ætlun u.m götuskipun bæjarins
samkvæmt ákvæðum Alþingis um
skipulag bæja. Lét hann vel
yfir húsaskipuninni hér í bænum
og taldi tiltölulega lítils við
þurfa til lagfæringar. Um fyrri
helgi lagði hann af stað 'landveg
til Reykjavíkur og með honum
Sigurður Guðmundsson skóla-
meistarL
'Landsbankaseðlarnir «ru aftur
komnir í umferð.
pættir   úr  sögu   Eyjafjarðar  á
fyrri hluta 19. aldar hefir Hall
grímur   Hallgrímsson   sögumeist-
ari ritað í Dag og gefur út sér-
prentaða.           Mjög        fróðlegir
þættir, efnið unnið úr skýrslum
embættismanna sem liggja í Kaup
mannahöfn, og geyma feikna
fróðleik.
Nýreist er kirkja á Fjarðar-
öldu við Seyðisfjörð. Var Vest-
dalseyrarkirkja rifin og efnið not-
að  í  nýju kirkjuna.
Flokkur enskra leikenda er
kominn til bæj'arins til þess að
kvikmynda hina frægu sögu eft-
ir Hall Caine: Týndi sonurinn,
sem fer fram hér á landi.
Styrkur
Styrkur vöðvanan er ekki sama
og tauga styrkur. Af þessari
ástæðu, þjáist fólk oft, sem lítur
vel út, af taugabilun, svefnleysi
og geðstygð, eru einkenni tauga-
veiklunar, ásamt meltingarleysx
og þreytutilfinning.
Lesið þetta bréf frá Ontario-
manni:
Mr. W. L. Gregory, Charles St.
E. Ingersoll, Ont., skrifar:
"Eg hafði þjáðst lengi af melt-
ingarleysi og stýflu. Stndum
fylgdu þrálátir verkir í maganum,
ásamt svefnleysi. Eg var orð-
inn svo bilaður, a Seg gat ekki
stundað vinnu mína nema með
höppum og glöppum. pá fór eg
að nota Dr. Chases Nerve Food og
hlaut af því mikla blessun. Melt-
ingin komst skjótt í gott lag og
svefnleysið ásótti mig ekki leng-
ur * Eg hefi mælt með Dr. Chas-
e'o Nerve Food við marga vini
mína, sem taugaveiklaðir voru á
líkan hátt og eg, og þeir hafa allir
fengið heilsubót.
Dr. Chase's Nerve Food 50 cent
askjan, hjá öllum lyfsölum, eða
Edmanson, Bates & Co., Limited,
Toronto.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8