Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Austri

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 35. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Austri

						Slaðið semur út 3—4 sinn-
um á mánuði hverjum, 42
arkir miunst til næsta nýárs_
Blaðið kostar um árið: hér á
landi aðeins 3 krónur, erlendis
4 krónur. Gjalddagi 1. júlí hér
á landi, erlendis borgist blaðið
f yrirfram
Upps0gn skrifleg, bnndin við
áramót, ógild nema komin sé ti]
ritstjórans fyrir 1. október og
kaupandi sé skuldlaxis fyr}r
blaðið. Innlendar nv.dýsingar
10 aura línan, eða 70 aura hver
þumlungur dálks, og liúlfu dýr-
ara á fyrstu síðu.
XIV. Ar-
Seyðisílrði, 10. növember 1904.
NB. 35
k fyrri
eði við
. Varð
Skíi ni;"
Síra
Arnljótur Olafsson.
Laugardaginn þann 29. október s.l. andaðist að Sauðanesi presturinn síra
Arnljótur Ólafsson,^eptir langvinnan sjúkleika — dagisn ptir jarðar-
för konu sinnar, frá Hólmfríðar porsteinsdóttur.
Síra Arnljótur varð því nær 81 árs gamall, því har.n var fæddur þann
21. nóv. 1823. Hann var í f^ðurætt kominn af Vindhælum, og pví skyldur
hinum beztu og merkustu ættum Húnvetmnga á liðinni öld. Eo Marg'ét móð«
h hans var systir hius nafnkennda afreksmanns, síra Sigvalda Snæbjarnarsonar
í Grimstungu, er var ainn hinna síðustu Hólaskðlamanna.
Snemma fór að bera á ágætum hæfileikum Arnljóts Ölafssonar, og þó
faðír hans hefði fremur lítil efni, þá klauf hann þrítugan hamarinn til þess
að geta látið son sinn læra undir skóla hjá sira Sveini Nielssyni, er þá var í
Blöndudabhólum. Úr þeim heimaskö'a fór Arnljótur í latínuskólann syðra,skómmu
áðnr en frelsisaldan barst hinpað til lands, og gagntók hng skólapilta., er
þoldu eigi að frelsi þeirra »æri misboðið af yfirboðurum þeirra; pjö» ðist síra
Arnljótur forgöngumaður þeirrar frelsishreyfingar, og vur þvi ryrstam manua
kennt um „Pereatið" gega dr. Sveinbirni Bgilssyni. Vék 'n • n þ\ úr skóla,
en fékk leyfi til að ganga uudir burfcfararpróf nokkru síða , : !ék orð á því
að honum hefði ekki veiið gjört auðvelt fytir með það próf; en m iðurinn var
of vel að ser til þess að  sú tilraun bæri  árangur.    Mt ð iitlum         t rk   vina
og vandamanna sigldi hana svo tii háskólans i Kaup nannahö'u,
háskólapróf með bezta vitnisburði. Las hann þá nokkur ár s
háskólann, en sökura efnaleysis varð hann brátt að leita sé' .
hann þá kjörinn at hmu íslenzka Bókmenntafélagi t-I þes« »5 sl>
hélt hann því starfi i nokkur ár, og leysti það að almanoad                      illdar-
lega af hendí, að það mun almennt bafa verið álitið, að frétt                .Skírni"
hafi hvorki fyr né síðar verið jafn-vel og skemmtilega  ita^ar. K        <garþar
í ljós hvílíkur ritsnillingur hann var.
Síðaa kom legationsráð, dr. Grímur Thomsen, síra A'nljóti kunnings"
skap við svila Kristjáns konungs XI., barón Blixen Fimokw. ei l'é'kk hann
með sér til fylgdar og skemmtunar suður í lönd. Framað'st síri Arnljótur
mjög í þeírri ferð, og kynntist háttum og siðum tiginna manna, niátti það og
siá á framkomu hans, er ætíð var bæði ljufmannleg. kurteii og tiguleg.
Ár 1860 var hann fenginn til fylgdar Shaffaer ofursta,pr Cerðaðist á guíu-
skipínu „Fox" ásamt lautinant Zeilau til Færeyja, Islands o? Gru'nlands, til
að iannsaka skilyrðin fyrir ritsímalaguingu þá leið til Amen'ku.
1859 var síra Arnljótur kjörinn þingmaður fyrir Borgarfjárð*rsýsÍu, Stóð
þá sera hæst hiu fyrri kláðamálsrimma. Var allur þorn þjóðnrinnar eindreg-
ið með því, að eina vissa úrræðið vseri að hepta' kláðann með niðurskurði. En
lækningum heldu aptur jaínfast fr.im þeir Jón Sigurðsson, forseti, Hjaltalín
landlækuir og Halldór Friðriksson kennari. Var forseti alls ósveigianlegur í
því máli;og þött' fiokksmönnum hans, er allir elskuðu hann og virtu, all öárenni.
legt að bera vopnáhann, en hjá því varð trauðia komist í jafu æstu kappsmáli.
Sýnir það glöggt traust niðurskurðarmanna þingsins á hænleikum síra Arn-
Ijóts, að þeir trúðu nonum betur en ölium binum gömlu ílokksmönnum til að
hafa framsogu málsins á hendi; sigruðu þeir og eptir hina hö^ðusíu sókn og
vörn. Ea síðan vorn bitaryrði þau, er féllu i þeirri deilu, notuð sem vopn il
síra Arnljót og átylla til að svipta hann atvinnu.
1861 sat hann aptur á þingi, og reið þá eptir þing með vini sínum, Jóni
á Grautlóndum, norður í land. í þeirri ferð trúlofaðist hann Hólmfríði,dótt-
ur iira porsteins Pálfsonar á Hálsi i Fnjóskadal. Um haustið fór hann á
prestaskólann, víst mikið íyrir iortölur fornvina hans og frænda, Péturs bisk<-
ups og Jóns háyfirdómara, því áður hafði hann ætlað sér utar.för aptur.
Að loknu góðu prófi í guðfræði var houum veitt Bægisárprestakall, og 1864
um vorið gekk hann að eiga heitmey sína og reisti bú að Bæg«'s <. Gjörðist
hann   brátt búhöldu r    hinn  bezti,  og   blómgaðist bú þeirra hjöna á^ætlega,
einsog getið er um í eptirmælum fiú Hólmfríðar sál. hér í blaðiuu. Jistsæll
og virtur var hann at' sóknarmönnum sínum, og reyndist þeim sannur bjarg-
vættur að ráðum og dáð. í tuttugu og sex ár var hann prestur i Bægisár^
prestakalli, og meir en helming þess tíma oddviti Glæsibæjhrhi epps, er hann
hðf úr fjárþröng og vandræðum til góðrar velmegunar. Hans var þvi mjög
saknað af sóknarm^nnum og hreppsbúum, er honum var veitt Sauðaness-
prestakall árið 1890. Flutti hann samsamars austur og dvaldi þar til dauða-
dags. Hin síðari árin hafði hann tekið sér fyrir aðstoðarprest mág sinn, síra
Jón porsteinsson.
Síra Arnljótur var, einsog alkunnugt er, maður spakur að viti og lær-
dómsmaður hinn mesti, og mí.tti eflaust telja hann einna íjölfróðastau og
lærðastan mann þessa lands. Hann héit iíka alltaf áfrain að auðga þekkingu
sína, og varði árlega svo hundruðum króna skipti til bókakaupa; lagði uann
einkum stund á heimspeki, sögu, þegöfélagsfræði og guðíræði; hannvar og trú-
maður mikill. Hana vildi sg miðia öðrura af þekkingu sinní; vottur um það
eru rit hans, Auðf ræði og rökfræði, og fjöldamargar rjtgjörðir í blöðum og
tímaritum. Fram undir andlátið hélt hann áfram ritst^ríum sínura og hafa rit-
verk hans markað djúp spor í þjóðmenningarlíf laadsins. Hið ágæta mál, er
bann rftaði, og hinír m0rgu og heppilegu nýgjörfingar hans, hafa haft mikil
áhríf á framþróun íslenzkrar tungu.
Jbugi hans á landsmálum var óþreytandi. Sjást þess einna ljósust merki f
hinum mörgu ágætu ritgiörðum, er hann reit í „Norðling"; urðu þær ritgjörðir
og til þess að ávinna honum aptur sæti á þingi, þó mótstöðumeao hans hefða
um hríð getað bægt honum frá þingsetu. pjóðin sauufærðist ura það af rit-
gjörðum hans, hvílíkan mann hún átti þar sem hann var, raann, er hafði víð-
tæka þekkingu, hyggjuvit, djörfuns:, friálslyndi og ættjarðarást til að bera.
Norðar -Múlasýslumenn höf'ðu heiðurinn af því að kjósa hann fjrst á þing
aptur, og siðan Eyfirðingar. Var hann um raörg ár atkvæðamestur allra þing-s
manua, og hafði manna mest áhrif á almenningsálitið. Af hinum mörgu stór-
málum, er hann fékk framgengt í þarfir alþýðu, skal þess ge tið, að eptir til-
lógum hans var Möðruvallaskóli stofnaður. Ea er Benedikt Sveinsson hóf hina
síðan stjórnarskrárbaráttu, gat síra Arnliötur eigi aðhylzt stefnu hans og
bauð sig þá eigi til þingsetu, en varð þá konungkjöriun. Fekk hann þá um
hríð ámæli úr ýmsum áttnm fyrir .það sem n\enn kölluðu stefnubreytingu; en
hann fór þar aðeins eptir ejgin sannfæringu, og henni mátti enginn þoka. End.i
sýndi það sig, að þjóðin bar til hins síðasta traust til hans, er hann var kos-
inn þingmaður fyrir eitt hið friálslyndasta kjördæmi laadsins, Norður- ping-
eyjarsýsíi', fjúlít kjðrdami Beuedikts Sveinssonar — þá iiær áttiæður að aldrit
En vanheilsa bannaði honum þá því miður að komast á þing. En bann lét eigi
iandsmál afskiptalaus fyrir það,þvi eptir það reit hana í Austratvær hinar merk^
ustu ritgjörðir; aðra vörn fyrir Landsbankann, er breytti alveg álítí almennmgs
í því máli,hina um ríkisráðssetuiia, móti Land?arnarœ0uuuœ; bera þær ritgjörðir
hið sama einkenni og allar aðrar eptir hana: hiaa framurskariudi skarpskygui«
hin sárbeittu hvassyrði og hina snjöllu fyndni.
Síra Arnljótur var maður hár vexti og karima nnlegur, rammur að afli
sem ættmenn hans, fríðnr sýnum og hinn höfðinglegssti ásýnduœ.Viðmót hans'
var blítt og ljútmannlegt og laðaði að sér hvern mann; hann var maður skap-
stór, en stilltur vel. Óvinir hans töldu hann klókvitran, en hann var hreinn og
beinn; ósveigjanlegur þar sem sannfæring hans átti hlut að máli, og það eins.
þó eigin hagsmunir hans væru í veði. Hann var vinfastur og raðhollur um
aðra menn fram; gjafmildur og hjálpsamur við alla aumingja. Sem heimilis-
faðir var hann hin fegursta fyrirmynd, ástríkur eiginmaður og faðir barna
sinna; návist hans breiddi frið og fögnuð yfir heimilið. Við fráfall bans er
sem fallin sé aldin-eik, í hverrar skjóli gott var að byggja.
Hinn langvinna sjúkleik sinn bar síra Arnljótur með frábærri siillingu.
pyngdi honum mikið við fregnina um andlát konu' hans, en samt lifði haua
það, að lík hennar var ffeimfiutt og jarðsungið. pá var sem lifsstarfinu væri
lokið og andaðist haan hægt og rólega daginn eptir, þ. 29. f. m. i örraum
yngri sonar síns, Káð og rænu hafði hann fram í andláiið, og kvaddi b0rn
sin, áður hann létzt. Verður honum nú beðurinn búinn við hlið sinnar
elskuðu eiginkonu, svo „allt varð eitt: æfin, dauðin^, og leiðið."
Blessuð veri hans minning!
Skapti Jósepsson.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 133
Blašsķša 133
Blašsķša 134
Blašsķša 134
Blašsķša 135
Blašsķša 135
Blašsķša 136
Blašsķša 136