Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögberg-Heimskringla

og  
S M Þ M F F L
. . . . 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Lögberg-Heimskringla

						LÖGBERG-HEIMSKRINGLA, FIMMTUDAGINN 29. SEPTEMBER 1966
Ógleymanlegur maður og staður
Eítir Hallgrím Jónasson.
Wynyard, May 16. 1966.
-----------Mér dettur í hug að
senda þér þessa ritgerð, er kom
út í tímariti á íslandi í vetur,
og bróðir minn (höfundurinn)
sendi mér í bréfi nýlega. Hann
hefur gefið mér leyfi til að
senda hana blaði þínu, til birt-
ingar í L.-H., með kveðju sinni
til þín og blaðsins ef þú kærð-
ir þig um hana í blaðið.
Má vera, að einhverjum
þeirra eldri manna — og
kvenna — hér vestra, sem eitt-
hvað þekktu til Skagafjarðar,
og fólk þar, kynnu að hafa
skemmtun af þessari grein.
M. Jónasson.
Héraðsvötnin í Skagafirði
eru að einu leyti einkennilegt
vatnsfall. Farvegir þeirra og
rás er ekki lík leið neinnar
annarrar ár á landinu, stórrar
né smárrar. Hugsum okkur t.
d. bambusstöng, sem klofin
væri í báða enda alldjúpt í
átt að miðju. Síðan væri hin-
ar klofnu álmur sveigðar út,
hver frá annarri, þannig að all
breitt bil myndaðist milli
þeirra við hvorn enda. Kemur
þá fram form ekki ósvipað því
sem þau hafa í aðaldráttum.
Að sunnan myndast þau úr
tveimur megin vatnsföllum,
Jökulsá vestari og og Jökulsá
austari. Koma þær saman
nokkru neðar en byggð hefst
í dölum þeim tveim, er þær
falla um, og heita eftir það
Héraðsvötn, sem kunnugt er.
Tólf til fimmtán km frá sjó,
klofna þau í tvær álmur. Falla
þær hvor sínu megin við
Hegranesið til sjávar og eru
ekki ósvipaðar að vatnsmagni.
Heitir Vestur- og Austurós þar
er Vötnin falla í fjörðinn.
Héraðsvötn eru án efa eitt
mannskæðasta vatnsfall á
landinu eða voru a. m. k. með-
an hvergi fannst á þeim .bni.
í sóknarlýsingum á annað
hundrað ára gömlum eru þau
kölluð „mikið vatnsfall og af-
ar mannskætt."
Kláfferjur voru á þeim á
einstöku stað og vöð sömu-
leiðis. En nokkru fyrir síðustu
aldamót varð sú mikla sam-
göngubót í héraðinu, að drag-
ferjur komu til sögu. Þær gátu
borið mikinn þunga, t. d. milli
10—20 hesta, auk farangurs og
fólks. Fyrsta ferjan var smíð-
uð af þeim Einari Guðmunds-
syni á Hraunum og Sigurði
Ólafssyni á Hellulandi. Var í
byrjun ráðgert að hafa þær
líkar svifferjunum norsku, en
ekki þótti það henta, er til kom
og var frá því horfið. Þessi
ferja átti að vera á Vesturós
Héraðsvatnanna. Litlu seinna
byggðu þeir aðra á Austurós-
inn. 1896 var reist timburhús
á Austurvötnin, en ferjan flutt
inn í Blönduhlíð og sett á
Akrahyl. Var hún þar þangað
til brú kom á Grundarstokk,
þar sem Vötnin lágu í einu
lagi.
Höfundur þessarar ritgerðar
hefur starfað sem kennari við
Kennaraskólann í Reykjavík.
Hann er skáld og rithöfundur
og er kunnur fyrir ferðalög
sín um ísland og hinar prýði-
legu lýsingar, er hann hefir
skrifað um ýmsa þekkta staði
á íslandi. Einnig er hann dáð-
ur sem útvarpsfyrirlesari um
þessi efni. — Við þökkum hon-
um og bróður hans, M. Jónas-
syní, fyrir að láta L.-H. í té
þessa ritgerð, sem hér fylgir.
— I. J.
Alllöngu áður en hér var
komið, var sett upp verzlun á
Sauðárkróki, er stendur við
suðvesturhorn fjarðarins. Sótti
þangað til viðskipta megin-
hluti bænda í héraðinu. Allir,
sem austan Vatnanna bjuggu
og þar verzluðu, þurfti til þess
að komast yfir Héraðsvötnin.
Var geysimikil umferð um
Austurvatnabrúna og ferjuna
á Vesturósnum. Brú á hana
var reist árið 1925. Hafði þá
dragferja verið þar frá því
laust eftir 1890.
Ferjan á Vesturósnum var
með bátslagi, ég held eins í
báða enda, en flöt í botninn.
Breið var hún mjög og hafði
mikið burðarþol. 1 ferjunni
framanverðri var fyrirkomið
láréttum vinduás með sveif á
þeim endanum, er frá stefni
sneri. Um þennan ás var svo
brugðið gildum kaðli, sem síð-
an var strengdur yfir ósinn og
festur með þungum akkerum
beggja megin hans. Þegar sveif
inni var snúið, vatt ásinn kað-
alinn inn á sig öðrumegin, en
ofan af sér hinumegin. Þannig
dróst ferjan milli landa. Á
miðjum hvorum borðstokk
ferjunnar var hleri í lagi sem
hurð, er stæði upp á endann.
Neðri hluti hans fyllti út í til-
sniðið skarð á borðstokknum,
en efri parturinn reis allhátt
upp fyrir borðstokkinn, og var
hann kræktur þar fastur. Að
neðan var hlerinn á hjörum,
þannig var bæði hægt að hafa
hann lóðréttan og eins að
leggja hann út með þar til
gerðum taugum og útbúnaði.
Þegar að Iandi kom, var hler-
anum hleypt út að ofan og
upp á bakkann eða á ská ofan
í grunnt strandborðið. Síðan
fóru menn og hestar eftir
þessu skáborði upp á ferjuna
eða úr henni, er að landi kom.
Ekki dugði kaðallainn lengi,
tognaði hann eða slitnaði við
mikil átök. Var þá fenginn
stálvír í hans stað, og dugði
þá betur, enda ávallt notaður
upp frá því.
Þar sem Vesturós Héraðs-
vatna fellur til sjávar, er lands
lagi svo háttað, að austan við
hann rís Hegranesið allhátt úr
sjó. Að vísu er nú sú breyting
á orðin þar, að klettabelti aust
an óssins hefur verið sprengt
niður og notað í hafnargerð
við Sauðárkrók, ef ég man
rétt. En fram til þess að slíkt
verk var hafið, stóð hár berg-
veggur nesmegin við ósinn.
Frá rótum klettanna og með-
fram þeim lá fremur mjótt
malar- og sandbelti milli
þeirra og óssins. Hinum meg-
in, að vestan, teygði sig mjór
sandtangi fram milli vatnanna
og sjálfs fjarðarins. Þetta var
smágerður sandtangi, sem
brimið skóf til og frá, ýmist
braut af eða teygði úr og jók
við. Vestur frá ósnum tók svo
við Borgarsandur, smáger,
slettur og víðáttumikill og
náði upp undir kauptúnið.
Eftir að ég komst til vits og
ára og meðan ég dvaldist inn-
anhéraðs, fannst mér Vestur-
ósinn einhver skuggalegasti
staður í Skagafirði. Það var
sem yfir honum og um hann
léki einhver ógnþrunginn
drungi, hrollvekjandi og vof-
eiflegur. Sennilega olli þar að
verulegu leyti þær mörgu
slysasögur, sem honum voru
tengdar, samfara erfiðleikum
þeim og hættum, sem ferju-
starfinu voru bundin. En sjálf-
ur staðurinn, einn út af fyrir
sig, vakti mér líka þennan ó-
hug. Vötnin skolmórauð, full
af geigvænlegri dul, hyldjúp
og háskasöm, strandhamarinn
blakkur og slútandi annarsveg
ar, en brimaldan æst og óbrot-
in hinum megin, sem gekk
stundum drjúgan spöl inn í ós-
inn, allt þetta með ýmsu fleira
varpaði um staðinn einhverj-
um geigvænum blæ og svip.
Jafnvel marbakinn, holur inn
undir sig, átti til að hrynja
fyrr en vonum varði niður í
ógegnsætt hyldýpið, þegar
stíga skyldi í land úr ferjunni.
Þannig lék brimsúgurinn
fyrir landi sína tröllefldu
hljómkviðu í hauststormum og
vetrarhríðum. Þá skalf breið-
ur hljómgrunnur Borgarsands
við, umdi undan ægiþungum
ólduföldum, svo gnýrinn barst
langar leiðir inn í hérað, líka
þegar kyrrt var í lofti, en norð-
anátt fór að.
Ég held, að enginn geti
gleymt þessum stað, sem um
hann fór; enn síður vegna þess
ferjumanns, sem þar stundaði
starf og ég skal nú minnast
nokkuð á.
Framhald í næsta blaði.
SKRÍTLA
Fylliraftur var á leið heim
til sín að kvöldi til í glaða
tunglsljósi. Hann Ieit upp til
mánans og sagði:
„Vertu ekki að glenna þig!
Þú ert ekki fullur nema
einu sinni í mánuði, en ég er
fullur á hverjum degi".
EGGERTSON & EGGERTSON
Barristers,  Solicitors  end   Noteries
500 Power Buildina     Winnipeg 1. Mon.
Phone   WH 2-3149
ot   Municipol   Office,   Riverton
11:00  o.m.  to  3:00 p.m.
ot  Crcdit   Union  Offica,  Gimli
4:00 p.m. to 6:00 p.m.
First end Third Tuesdoys
at   Bífrost   Office,   Arborg
11:00  o.m.  to 4:00  p.m.
First ond Third Frldovs
— Business and Professional Cards —
ÞJÓÐHÆKNISFÉLAG ISLENDINGA 1VESTUBHEIMX
ForMtit SÉRA PHTLIP M. PSTTJH8SOK
681   Bannino  Street,  Winnipeg   10,  Monitobo
StTTkiS f élagiS m*8 þrí að gerasl maSllmlr.
AmrJald $2.00 — Tímarll  f•lagtina frlit
Sendist tíl fjármálaritara:
MR. GUDMAIW LEVT.
185 Llndsoy Street, Winnlpeo 9, Monrtoba
Phone  WHiteholl   3-8072
Building Mechanic's Ltd.
Paintlng • Decoroting - Constructlon
Renovatlng • Reol Estote
K. W. (BILU JOHANNSON
Manager
371   McDermot Ave.,  Winnipeg 2
A. S. BARDAL LTD.
FUNERAL   HOME
843 Sherbroolc Street
Selur likkistur 02 annast um
útfarir. Allur utbúnaður
ai bezti.
Stofnafl 1894        SPruce 4-7474
Goodman And Kojima Electric
ELECTRICAL  CONTRACTORS
770 ELLICE AVE., WINNIPEG 10
774-5549
ARTHUR GOODMAN           M.  KOJIMA
SP 2-5561                        LE 3-6433
Evenlngs ond Holldays
SPruce 4-7855
ESTIMATES FREE
J. M. Ingimundson
Reroof, Asphalt Shlngles, Roof repolrs,
Instoll vents, olumlnum wlndows,
doors.   J.   Inglmundson.
SPruce 4-7855
«32 Slmcoe St., Winnlpeg 3, Mon.
Thorraldson.  Eggerison,
Saunders  8c Mauro
Barristers and Solicitors
209   BANK  OF   NOVA  SCOTIA   BLDG.
Portaoe ond Garry St.
WHiteholl  2-8291
S. A. Thorarinson
Borrlster & Sollcltor
2nd Floor, Crovm Trust Bldg.
364  MAIN STREET,
öffice WHiteholl 2-7051
Residence  HU 9-6488
The Business Clinic
Oscar HJÖrlolfaon
Offlce at 194 Cathedrai Ave.
Phone 589-5309
Bookkeeping — Income   To*.
Benjaminson
Construction Co. Ltd.
911  Corydon Avenue
GR 5-0498
GENERAL  CONTRACTORS
Resldentlal and Commerelal
E.   BENJAMINSON,   Monog.r
Off.   SP   2-9509—SP   2-9500
Res. SP 4-6753
OPPOSITE MATERNITY  HOSPITAL
Nell's Flower Shop
700 NOTRI  DAME
Weddlng Bouquets • Cut Flowen
Fun.rol  Deslgns - Corsoges
Beddlng  Plonts
S.  L.  Stefonson—JU  6-7229
Mrs.   Albert   J.   Johnson
ICELANDIC SPOKEN
H. J. LAWRIE LUDLOW
Barrlster and Sollcltor
2nd   Floor,  Crown  Trust   Bldg.
364 MAIN STREET
WINNIPEG   1. MANITOBA
Pn. WH 2-4135
At Glmll  Hotel  every  Frldoy
9:30  to   12:30
Lennett Motor Service
Operated by MICKEY LENNETT
IMPERIAL ESSO PRODUCTS
Hargrove t BennatyM
WINNIPEG 2, MAN.
PHONI   WHltehatl   3-B1BT
G.   F.   Jonasson,   Pres.   ond   Mon.   Dk.
KEYSTONE FISHERIES
LIMITED
Wholesole Dlstrlbutors of
FRESH AND  FROZEN  FISH
16 Mortho St.                WHrtenall 2-0021
Canadian Fish Producers Ltd.
J.  H.  PASE, Manoging  Dlroctor
Wholesale   Dlstrrbutors   of   Freeh   ond
Froien Flsh
311   CHAMBERS  STREET
Offlce:                             BUS.I
SPruce  5-0481            SPruce  2-3917
FRÁ VINI
Investors Syndicate
of Canada, Limited
H. Brock Smlth
Manager, Winnlpeg  Region
280 Broadwoy Ave.    WH 3-0361
Halldór   Slgnrosson
& SON LTD.
Contractor &  Builde'
•
Office ond Worehouse
1410 ERIN ST.
Ph.  SP  2-6860   Ret.   Ph.   2-1272
TALUN, KRISTJANSSON,
PARKER, MARTIN &
MERCURY
Barrlstera   •>   Sollcrtore
210   Oiborne   Street   Netth
WINNIPEO  1. MAinTOBA
The Western Point Co. Ltd.
S21  HAR6RAVI ST., WINNIPM
"THE PAINTERS
SUPPLY HOUSE"
"SINCE 1908"
WH 3-7395
J.    SHIMNOWSKI,   Presldent
A.   H.   COTE,   Tn
Capital Lumber Co., Ltd.
M Hlggina Arenue
Boord, Celllng Tlle, Flnlshing Moterlols,
Everything   ki   Lumber,  Plywood,   Woll
Insulatfon and Hardwora
J. REIMER, Monager
WH 3-145S    Phoiie   WH 3-1433
Minnist
BETEL
í  erfðaskróm  yðar

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8