Tímarit.is   | Tímarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagsbrún

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Dagsbrún

						FREMJIÐ BKKI

RANOINDl


DAGSBRÚN

ÞOLIOtKK!

RANQINDI


BLAÐ JAFNAÐARMANNA

GEFIÐ ÚT AF ALPÝÐUFLOKKNUM

RITSTJÓRI OG ÁBYRGÐARMAÐUR: ÓLAFUR FRIÐRIKSSON

20. tbl.

Reykjavlk, laugardaginn 14. juli.

1917.

Flóaáveitan.

í fjörutíu ár er búið að ræða

um Flóaáveituna, og nú fyrst er

komið lagafrumvarp, um fram-

kvæmd verksins, inn í þingið.

Hve stórfenglegt verk Flóaáveit-

an er, og mikilsverð fyrir íslenzka

þjóðfélagið í heild sinni, má sjá

á tölum þeim sem hér fara á

eftir. Stærð landsins, sem vatn

næst á með áveitunni (að undan-

skyldu því landi, sem þegar hefur

verið veitt á úr Þjórsá — Mikla-

vatnsmýraráveitunni) er samtals

151,45 ferkilometrar eða 42,710

vallardagsláttur, eða 2/s að stærð

á borð við öll tún á landinu sem

samtals eru liðugar 60 þús. dagsl.

Ef nú er gert ráð fyrir að 7

hestar af heyi fáist af dagsl. að

meðaltali á áveitusvæðinu (þ. e.

198/* h. af hektara) fæst samtals

af 42 þús. dagsl. (gert ráð fyrir

að 710 dagsl. færi í skurði og

garða) 294 þús. heyhestar. Nú

fengust 1915 samtals tæpl. 76

þús. hestar af útheyi á þessum

sömu jörðum, sem verða að drag-

ast frá, en auðvitað er töluvert

af þessum 76 þús. hestum mikið

lakara hey, en það sem fæst af

áveituengjum, sem er stör og

fergin. Aukning heyaflans, miðuð

við 1915, verður þá 218 þús.

heyhestar af töðugæfu heyi, en

það er framundir þriðjungur á

móts við það sem að meðaltali

hefur heyjast árlega af töðu síðan

um aldamót (töðufall 1901—05

609 þús. hestar, 1909—14 686

þús. h.). Hvílík feikn 218 þús.

heyhestar eru má sjá með því að

reikna hve mörg kýrfóður verða

úr því, ef það er notað til þess.

Fjörutíu hestar telst kýrfóðrið,

þegar ekki er geflnn mjölmatur,

og verður hey þetta alt þá sam-

tals nóg handa 5450 kúm, eða

sjö til átta sinnum fleiri kúm en

Rvíkingar fá mjólk úr samtals,

eða viðlíka mörgum kúm og nú

eru að samanlögðu í þessum

sýslum: Árnessýslu, Gullbringu og

Kjósarsýslu, Borgarfjarðars., Mýra-

sýslu og Reykjavík og Hafnarfirði.

Sé nú gert ráð fyrir að 10

manna heimili geti lifað góðu

lífi á 10 kúa búi (það borgar sig

vafalaust betur að hafa sauðfé líka,

en kýrnar færri) þá skapar áveitan

lífsviðurværi handa 5450 mann,s

eða eins og í stærstu sýslum á

landinu. En þetta er aðeins, og

lágt reiknað, það sem áveitan

sjálf skapar beinlínis. Óbeinlínis

skapar hún lífsviðurværi handa

langtum fleirum, því hún gerir

mögulegt að rækta upp tún er

gefa af sér helmingi fleiri kýrfóður

en hún sjálf gefur, ef gert er ráð

fyiir, sem enginn mun efast um,

að tveggja kúa tún megi rækta

með áburði undan þremur kúm.

Flóaáveitan getur því með tím-

anum, án þess að tekið sé tillit

til bættra búnaðarhátta að öðru

leyti, fætt 16—17 þús. manns á

landbúnaði, en þessar 16—17

þús. þarfnast ýmiskonar iðnvarn-

ings og getur sú vinna veitt

mönnum atvinnu. Það er því alls

ekki ofmikið í lagt, að Fóaáveitan

geti er tímar líða, sama sem veitt

jafnmörgum góða atvinnu og nú

er fjórði partur landsmanna. Og

áveitan kostar ekki nema það sem

hálfur fjórði togari kostaði fyrir

stríðið, eða það sem liðlega hálfur

annar togari kostar nú. Þetta eru

því   tölur sem vert er að athuga.

Alþingi,

I efri deild flytur Magnús Torfa-

son lagafrv. um sameining Eyrar-

hrepps og ísafjarðarkaupstaðar;

annað um kaup ísafjk. á 7 hundr-

uðum í jörðinni Tungu; þriðja um

stækkun verzlunarlóðarinnar á ísa-

firði; fjórða um eignarnámsheimild

undir lóð og mannvirkjum undir

hafnarbryggju, og fimta um bæj-

arstjórn ísafjarðar.

Þversum flutti í báðum deild-

um tillögu um skipun bjargráða-

nefndar og hafa í hana verið kosnir

í n. d.: Einar Arnórsson, Sig. Sig.,

Pétur Jónss., Jör. Brynj., Þorst.

Jónsson, Pétur Ottesen og Bjarni

frá Vogi. Til þessarar nefndar hefir

verið vísað málinu um dýrtíðar-

uppbót embættismanna, og frv.

Jör. Brynj. er getið var um í síð-

asta blaði.

*Þeir þingm. Árnesinga Sig. Sig.

og Einar Arn. flytja frv. til laga

um áveitu á Flóann. Er ætlast til

þess að landssjóður láni féð sem

til þess þarf, eða ábyrgist lán, og

borgi */* kostnaðarins, en að eig-

endur þeirra sem áveitan nær til

myndi roeð sér fólag er stjórni

áveitunni (undir umsjón stjórnar-

ráðsins) og borgi jarðeigendur 3/4

kostnaðar, enda eigi þeir einir all-

an gróðann af áveitunni.

Lagafrv. um afnám laga um

skýrslu um alidýrasjúkdóma flytja

6 þingmenn í n. d. Lög þessi eru

ein af þeim mörgu pappírslögum

sem alþingi hefir samið — lögum

sem hvorki hafa gert til né frá,

nema hvað þau hafa aukið skrif-

finskuna; aldrei gert neitt gagn.

Lagafrv. um skiftingu bæjar-

fógetaembættisins í tvent, lögreglu-

stjóra og tollstjóra flytja Gísli Sv.

Jör. Brynj. og Bjarni frá Vogi. Er

ætlast til að lögreglustjóri hafi

dómsmál öll og lögreglustjórn í

bænum, en tollstjórinn tollgæzlu

og innheimtu, innheimtun skipa-

gjalda, skrásetning skipa, lögskrán-

ingu skipshafna o. s. frv. Laun

hvora um sig 5000 kr. en engar

aukatekjur. Skifting embættisins

hefir þannig engin aukin útgjöld

í för með sér fyrir landssjóð.

Lagafrv. um breytingu á

bannlögunum, þannig að helm-

ingur ailra sekta er þau ákveða

renni í sveitarsjóð. (Flm. G. Sv.)

Breytingin er vafalaust til batn-

aðar, en það þarf að gera fleiri

breytingar á bannlögunum.

Vátrygging sveitabœja. Sv. Ól.

flytur á ný frumvarp það um þetta

mál sem ekki varð útrætt á auka-

þinginu í vetur.

Verðhœkkunartollur á ull. G.

Sv. og Magnús Guðmundsson flytja

frumvarp um að afnema verð-

hækkunartollinn á ull, og bera þvi

við að ullin verði ekki flutt úr

landinu fyr en verðhækkunar toll-

lögin verða gengin úr gildi (16.

sept. í haust) og afleiðingin verði

það að tollurinn lendi í vasa kaup-

manna þeirra er keypt hafa ullina

(sem hafi gefið því sem svarar

tollinum minna fyrir ullina, þegar

þeir keyptu hana. Frumvarp þetta

kemur of seint (hefði átt að koma

í vetur) þvi kaupmenn verða búnir

að ákveða ullarverðið áður en það

verður að lögum, enda hægur vandi

að láta ullarkaupmenn ekki sleppa

við að borga útflutningstollinn, þó

verðhækkunartollslögin að öðru

leyti verði ekki framlengd. En það

er sjálfsagt að framlengja þau,

því það er algerlega óhæfilegt og

ósæmilegt, að halda áfram á þess-

um tímum að taka toll af neyzlu-

vöru almennings eins og t. d.

sykri. En meðan skattamálin ekki

eru komin í viðunandi horf er

þægilegast, enda miklu réttlátara

en að leggja tollana á neyzluvöru,

að leggja þá beint á framleiðsluna.

Mótþrói sá gegn tolli þessum, sem

komið hefir fram í blöðunum hefir

nær eingöngu komið frá landbún-

aðinum, og hefir nær eingöngu

stafað af þeim misskilningi að

tollurinn næmi nokkru því er um

munaði fyrir sveitamennina. í síð-

asta tbl. Hagtíðinda má lesa að

verðhækkunartollurinn hefir numið

alls árið í fyrra 531 þús. kr. og

skifst' þannig á einstakar vöruteg.:

Saltfiskur allskonar.    .141,595 kr.

Sild.......275,440 —

Lýsi allskonar.    .    .    .81,314 —

Af sjávarafurðum alls: 498,349 kr.

Saltkjöt......12,197 —

Ull........8,461   -

Aðrar landbún.afurðir    12,379 —

Samt. á landbún.afurðir 33,037 kr.

Má af þessu sjá hversu litla

ástæðu bændur hafa til að kvarta

þegar tollurinn á landbúnaðaraf-

urðum er ekki nema Vi6 hluti af

tollinum öllum, enda munu engir

hinna hygnari gera það. Að ekki

stærri skattur en þetta dragi úr

framleiðslunni er hin mesta fjar-

stæða.

Skifting ísafjarðarlœknishér-

aðs. Um það flytur Sk. Th. frum-

varp. Enginn vafi er á því, að

mörgum læknishéruðum þarf hið

bráðasta að skifta, og það sem

mest liggur á að só skift er vafa-

laust ísafjarðarlæknishérað; eins

og nú er, er fátæklingum víða á

landinu beinlíms varnað að leita

sér læknis, sökum örðugleika og

kostnaðar við að sækja hann.

Tvœr þingsályktanir hafa verið

samþyktar í neðri deild; önnur

um umsjón með landssjóðsvörum

út um land (fl. Þór. Jónss. og M.

P.) en hin um skipun nefndar „til

íhugunar sjálfstæðismála landsins".

Flutn.m. M. P., Ein. Arn., G. Sv.,

M. G., Jón á Hvanná, Skúli, Bene-

dikt, Bj. frá Vogi, Björn R. Stef.

og Þór. Jónss.

Fasteignamat. Frv. til breyt-

ingar á lögunumum það frá 1915.

Aðalbreytingin er ef til vill óþörf,

af því sjálfsagt er að afnema hið

fyrsta bæði ábúðar- og húsaskatt,

sem eru bæði óréttlátir, úreltir og

gefa lítið í landssjóðinn. Að hækka

lítilsháttar — eins og frv. fer fram

á — dagpeninga matsmanna, er

sjálfsagt.

Kolaeinkasala. Jörundur Brynj-

ólfsson flytur frumvart um einka-

sölu landsstjórnarinnar á kolum,

er gangi í gildi strax að ófriðnum

loknum. Frv. gerir ráð fyrir að

landssjóður græði 1 kr. 50 au. á

smálest, og að óleyfileg kolaverzl-

un geti varðað sektum alt að

100,000 kr.; kolin á að selja

sveitafélögum, kaupfélögum og

kaupmsnnum.

Einkasala Reykjavtkurbœjar

á mjólk. Svo sem lesendur þessa

blaðs munu reka minni til, var

mikið deilt um það í vor í bæjar-

stjórninni, hvort bærinn ætti að

fara fram á það að fá heimild til

þess að taka einkasölu á mjólk í

bænum. Til almennrar gremju í

bænum var frv. felt í bæjarstjórn

með 6 atkv. gegn 6, og gekst

fyrir því, þó ótrúlegt megi virðast,

sjálfur borgarstjórinn, er einnig

var forkólfurinn í því að fella til-

lögu um að bærinn kæmi sér upp

vísi að kúabúi. Áskorun til þing-

mannanna um að flytja frumvarp

þetta var samþ. í einu hljóði á

þingmálafundi hér í Rvík.

Landsbankaútbú. í lögum um

Landsbanka frá 1885 stendur að

útbú frá bankanum skuli reisa „á

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 49
Blağsíğa 49
Blağsíğa 50
Blağsíğa 50