Tímarit.is   | Tímarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Höfuğstağurinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Höfuğstağurinn

						HÖFUÖSTAWJEINN

Afengisbannið

í Rússlandi.

í Morgunblaðinu kom fyrir

skömmu grein um áfengisbannið í

Rússtandi. Eru þar ummæli höfð

eftir manni, sem dvalið bafði þar

einhvern tíma, blaðið getur þess

ekki hvar hann hafi dvalið þar,

hve lengi eða hvenær, getur auð-

viíað vel verið að þess sé ekki

getið í heimildum blaðsins. Er það

að sumu ieyti illa farið, með þvi

að vitanlega er ekki sama hvort

dæmt er um árangurinn skömmu

eflir að bannið gengur í gildi,

meðan það er stórgallað, eða síðar,

þegar reynt hefir verið að lagfæra

það. Fyrir því vil eg ekki gefa

Morgunblaðinu sök á því, þótt hér

kunni að einhverju leyti að vera

rangt eða ófullkomið skýrt frá á-

standlnu eins  og   þaðnúer.

Rússneskur rithöfundur að nafni

Marylie Markovitsch, sem dvalið

hefir í Frakklandi, fór fyrir nokkru

síðan til föðurlands síns, til þess að

kynna sér áhrifin af áfengisbann-

inu. Um ferðalag sitt ritaði hann

svo grein í »Revue des deux Abou-

des« í janúarmánuði, en frásagan

um ferðalag hans, er hér tekin eftir

Reformatorn, sem afíur hefir sögu-

sögn sfna eftir franska tfmaritinu.

Fyrst talar Markovitsch um ástand-

ið fyrir ófriðinn. Oetur hann þess

að sá orðrómur, að Rússland hafi

verið eitt af mestu drykkjuskapar-

löndum heimsins, sé mjög orðum

aukinn. Eftir síöustu skýrslum, sé

Rússland hið 11. í röðinni í Evrópu

hvað snertir pottafjölda áfengis á

hvern íbúa á ári. Þar standi Frakk-

land, Belgía,   Þýzkaland og Suður-

Evrópulöndin töluvert framar. Mar-

kovitscb. skýrir þetta á þann hátt,

að í Rússlandi var aðeins ein á-

fengistegund drukkin, svo nokkuð

kvæði að. vodka, vín og öl þekt-

ist varla, en í Vcstur-Evrópu er það

vínið og öiið, sem mest munar

um og er auk þess mjög drukkið

daglega. í sveitahéröðum Rússlands,

var aftur á móti lítið drukkið dag-

lega, þótt það engan veginn sporn-

aði við því, að vodkan hefði skað-

leg áhrif á bændurna. Öðru máli

er að gegna um borgirnar. Það er

hægt að fala um daglega vodka-

drykkju. T. d. var árið 1910 í

Petrograd af 40 prct. alkoholi

drukkið, á mann 31,4 lítrar, en í

Moskva 34,2 og í Rostof við Don

(iðnaðarborg) 54,5 lítrar. Enda var

það aitítt að verkamenn í þessum

borgutn eyddu vikukaupi sínu á

knæpunum auk þess, sem þær og

drykkjuskapurinn gerði þá frekar

að villidýrum en mönnum.

Tehúsin væru lítiö betri. 1910

voru þau í Rússlandi 111 þúsund-

ir, eða eitt á hverja 1442 íbúa.

Þar rann áfengiö í straumum, nótt

og dag engu minna en f þeim

26,556 knæpum, þar sem áfengis-

salan var opinber.

Eftir að bannið var komiö á

gekk illa mjög að fá því fram-

gengf, öll hugsanleg ráð voru not-

uð til þess að fara í kringum lög-

in, en stjórnin var ákveðin í því

að bannið yröi ekki pappírsbann.

Greip hún þá oft til ráða, sem

meðal Vestur-Evrópuþjóða yrði

aldrei gripið til, en í Rússlandi er

ekki eins litið á aðferðirnar ti! að

fá viljanum framgengt, eins og ann-

ars staðar.   Embættismennirnir voru

y,¥aBslit\JitY^ót\Titv ev í ^vevjls^otu \%

heldur ekki allir bannmenn, enda

sáu þeir í gegnum fingur við á-

fengissalana, svo að bannið kom

ekki niður á þeim Þannig segir

Markovitsch frá einum áfengissala

í nágrenni Petrograd, sem hafði

8—10 þús. rúbla tekjur á dag af

áfengissölu. Þangað fóru allir þeir

í Petrograd, sem vildu fá vodka

og fengu nóg, enda voru alstaðar

druknir menn og á götunum lágu

flöskuhylki í hrönnum, Keppinaut-

ur þessa áfengissala, fékk sams

konar undanþágu, en óreglan varð

þá svo mikil, að lögreglan þess

vegna — en ekki af öðrum ástæð-

um — varð að taka í taumana og

stöðva verzlunina.

Nú var hert á lagaákvæðunum

og gerði það mikið að verkum.

En þá tóku menn að drekka alls

konar óþverra, er áfengi fékst ekki

og var verra að hindra þaö. En

ekki heldur gagnvart þessu var

stjórnin ráðaiaus og nú fyrst tók

hún fyrir alvöru að gerast harðhent.

Áður haiði bannið ekki venð ann-

að en sölubann, en 27. júní 1915, var

hert á því og lagt bann við neyzlu

áfengis og þá urn leið auðvitað alls

óþverrans, sem menn höfðu drukk-

ið i áfengisstað. Tilbúningur og

sala var viianltg* bannað eins og

áður, en við þetta var ekki látið

sitja. Öllum afbrotum gegn þessu

var refsað með fangelsisvist eða

réttara sagt eins konar hegningar-

vinnu. Að vísu var þessu ekki fyrir-

komið svipað því sem á Vestur-

löndum er, en markmiðið var þó

mannúðarmeðíerð á drykkjumönn-

unum. Með þessu var andstaðan

loks brotin á bak aftur og það

sannaðist í Rússlandi, að það er

ekki einungis hægt að koma áalls-

herjar banni, það er einnig hægt

að halda þv/ uppi.

Frh.

Kaffihúsin.

í Morgunblaðinu 13. þ. m., er

grein með þessari yfirskriít, eftir

einhvern P. G.

j      Er    grein    þessi    allóviðeigandi

j áburður   á   þessar stofnanir, og þó

sérstaklega þjónustufólk þeirra.

Höf. byrjar með því að fárast

um nafnið. Notkun útlendu orð-

anna »Café« og »Conditori«, er

auðvitað hátfskrípaleg, nema því að

eins að þau séu notuð sem fylgiorð

með íslenzku orðunum, til leiðbein-

ingar fyrir útlendinga. Slíkt ber að

skoða sem hverja aðra auglýsingu

til þess að vekja athygli gesta og

gangandi.

En aö telja þeirn nafnið Kaffihús

ósamboöið, og líkja því við karl-

inn, sem kallaði sig stórkaupmann

fyrir það að selja 5 skeppur af

kartöflum, er hálfskrítið. Hér er

ólíku saman aö jafna. Eg get ekki

skilið hvernig' þau eiga aö heita

annað en Kaffi- eða veitingahus,

þar sem þau selja kaffi og aðrar

veitingar allan daginn árið um í

kring.

Aðf nslur hans við þjónustufólkið

eru víst í fiestum tilfelluir alveg

ástæðulausar, og munu ekki verða

undirskrifaðar af öðrum en P. G.

Og þótt kanske hafi komið fyrit

að P. G. hafi af einhverjum ástæð-

um fundist sér misboðið með því

að einhver hafi ekki verið ákjósan-

lega stimamjúkur vifl hann, pá er

alveg óþarfi fyrir hann að hella úr

sér skammardembu yfir kaffihús

bæjarins og þjónustufólk þeirra.

Og til eru þeir menn sem engin

sérleg unun er að þjóna til borðs,

er hafa á reiðum hðndum aðfinslur

og ónot hve vel sem reynt er að

gera þeim til hæfis. Og er þá ei

furða þótt þjónarnir trénist upp á

lipurð og dekri við slíka höfðingja,

sem finst að þeir eigi að ganga

fyrir öllum og öllu.

Gestar.

Útgefandi Þ. Þ. Clementz.

Prentsmiöja Þ. Þ. Clementz 1917

Fésturdóttlrln

288

— Hér, á hinum dýrlega dansleik þarfn-

ast hún ekki æskuvinarins, það er að eins

heima á Vikingsholm í fámenninu, að hún

kannast við mig og vill vera með mér, hafði

hann svarað. — Maður þarf ekki að vera

eldri en tuttugu ára, til að geta séð og skilið.

jakob átti tal við Sigríði og reyndi að

hughreysta hana. Það var svo að sjá, að

hann skoðaði sig sem eldri bróður Sigríð-

ar og framkoma hans öll var hin bróður-

legasta.

* *

Meöan setið var undir borðum, óskaði

hertoginn að fá skýringu um ætt og upp-

runa Sigríðar og orsök þess, aðþaugreifa-

hjónin hefðu tekið hana til fósturs.

Það var ekki þægilegt fyrir greifann að

snúa sér út úr þessu, en honum tókst

það þó, með lipurð og lægni þeirri er hon-

um var svo eiginleg.

— Einhvec móðuroettingi Sigríðar, sem

hefir eflaust eitthvað heyrt um mannkærleik

konu minnar, hafði gefið móðurinni það

ráð, að senda henni barnið, hefir víst vitað

það, að við vorum þá nýbúin að missa litla

stúlku, sem við áttum.

289

— Já, en en ei að síður er þessi atburð-

ur ieyndardómur — einn af mörgum, sem

flestir munu kannast við, er kunnir eru

höfuðborgarlífinu og hafadvalið þaríæsku,

mælti hertoginn, en ef til vill er það leynd-

ardómur, sem vert væri að grafast fyrir. —

Væri eg fósturfaðir hennar, mundi eg ætt-

leiða hana, sem mitt eigið barn, og lyfta

henni upp í þá stétt mannfélagsins, sem

henni ber, sökum fegurðar og yndislegrar

framkomu, og sennilegt að ætterni hennar

sé þannig, að hún eigi heimting á því

að vera hoerra sett, svo hún geti komið

opinberlega fram sem aðalborin mœr.

Næsta dag var hinum tignugestumboðið til

miðdegisverðar að Lagerlunda. Þangaö var

Borgenskjöld greifa boðið, ásamt mörgum

fleirum.

Axel var bundinn við störf sín, fram eft-

ir deginum og gat því ekki farið fyr en um

kveldið, en kom þó nógu snemma til þess

að geta dansað fyrsta dansinn við Sigríði,

þótt sjálfur dansleikurinn víerl enn ekki

byrjaður.

X

290

Sigríður var óumroeðilega hamingjusöm,

og þegar hún fann ylinn af armi Axels og

sá ástina í augum hans, gleymdi hún þján-

ingum sínum daginn áður, framtíð sinni og

öllu öðru, en hún þorði ekki að láta gleði

sína í ljósi, því nú fann hún, enn betur

en heima á Vikingsholm, hvert djúp var

staðfest á milli þeirra, djúp, sem ekki varð

yfir komist.

Þegar greifinn fór, mælti hertoginn um

leið og hann kvaddi greifahjónin:

—  j sumar, náðuga greifafrú, ætla eg að

gerast svo djarfur og heimsækja Vikings-

holm.

Þetta kom greifafrúnni öldungis að óvör-

um og hún roðnaði við, en svaraði þó her-

toganum kurteislega og bauð hann auð-

mjúklegast  velkominn   til  Vikingsholm.

—   Eg hefi ætlað mér, hélt hertoginn á-

fram, að leggja leið mína kring um hið kæra

Oautland, og heimscekja helstu aðalsmenn-

ina. — Eg hefi lofað Horn því, að gista á

gömlu Fágelvik og svo hefi eg hugsað mér

að koma við á Stegeborg og fara þaðan til

hins forna og fræga sögustaðar, Vikings-

holm, til að sjá alla dýrgripina og fegurð-

ina þar, bæði utan húss og innan.

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2