Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Landiğ

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Landiğ

						L A N D^I »
39
vart skuldbindingum er í raun og
veru aðalskilyrði fyrir allri verzlun-
arstarfsemi), og í öðru lagi verðúr
hann að sjá um, að hlutir þeir, sem
hann lætur af hendi, séu fullkomnir
og ósviknir. Heldur en að rifta
skuldbindingum eða fallast á nokkr-
ar skemdir, svik eða ranglátt og
ósvlfið verð á þvf, sem hann selur,
á hann óttalaust að mæta sérhverj-
um mótgangi, fátækt eða erfiðleik-
um, sem geta komið yfir hann af
því, að hann rækir þessar tvær
meginreglur.
Og ennfremur: Sem húsbóndi
starfsmanna sinna hefur kaupmað
urinn eða iðnframleiðandinn þar að
auki mjög ákveðið föðurlegt vald
og samsvarandii ábyrgð. Oftast nær
dregst ungur. maður, sem kemst
inn f viðskiftafyrirtæki, alveg und-
an áhrifum heimilisins; húsbóndi
hans verður að vera faðir hans,
því að hann vantar stöðuga, prakt-
iska handleiðslu föður síns. Vald
húsbóndans ásamt hinum almenna
blæ og andrúmslofti í verzlun hans
og framferði þeirra manna, sem
ungi maðurinn er þar neyddur til
að vinna með — alt þetta hefur
að minsta kosti beinni og ríkari
þýðingu, en áhrifin frá heimilinu,
og mun jafnaðarlega eyðiíeggja-þau,
hvort sem þau eru góð eða slæm
Hið eina ráð, sem húsbóndinn hef-
ur til þess að fá að vita, hvort
hann breytir rétt við fólk sitt, er
að spyrja sjálfan sig samvizkusam-
lega, hvort hann breyti við undir-
mann sinn á sama hátt, sem hann
myndi breyta, við son sinn, ef
ástæðurnar heimtuðu, að hann tæki
að sér slíka stöðu.
Hugsum oss, að skipstjóra þætti
það af einhverjum ástæðum ráðlegt,
að gera son sinn að óbrotnum há-
seta: Eins og hann þá færi með
son sinn, er hann skyldugur til að
fara með sérhvern undirmanna
sinna. Þetta er hin eina nothæfa,
sanna óg praktiska regla, sem
unt er að gefa um þetta atriði í
þjóðmegunarfræðinni.
Og eins og skipstjóri er skyld-
ugur til að. yfirgefa skipið síðastur
allra, ef því hlekkist á, og skifta
síðustu brauðskorpunni milli sín og
hásetanna, ef vistaþrot verða, eins
er iðnframleiðandinn í öllum vand-
ræðum og óhöppum skyldugur til
að bera byrðarnar með mönnum
sínum, já, jafnvel taka meira á sig
af þeim, en hann Ieyfir, ¦ að menn
hans beri, á sama hátt sem faðir f
hungursneyð, skipbroti eða orustu,
fórnar sér fyrir son sinn. Þetta
laetur nú alt dæmalaust skrftilega í
eyrum; en samt sem áður er það
eina skrítna við þetta það, að það
er alt satt og það er ekki einhliða
fræðikenning, heldur eilffur og prakt-
iskur sannleiki. Því að sérhver önn-
ur þjóðmegunarkenning hefur rang-
ar forsendur og er ómöguleg í
framkvæmdinni, ef hún á að sam-
rýmast heilbrigðri þróun þjóðlífsins
tJtlöncl.
«
Fyrir sfmabilunina um mánaða-
^ótin komu þær fréttir, að Þjóð-
verjar sækti ákaft fram í áttina
tl1 Petrograd, og tekið borgirnar
Pskov, Reval, Dorpat og Pernan,
eða með öðrum orðum, alt Kúr-
land, Eistland og Lffland, og að
Maximalistar hafi alveg yfirgefið
Þessi lönd. Ennfremur var sagt,
að  þeir hafi yfirgefið Finnland, en
herlög hafi verið sett í Petrograd.
Loks var getið um friðarsamninga
á ný milli Rússa og Miðveldanna,
og hafi þar orðið að samningum,
að Þjóðverjar haldi Kúrlandi. Fyrir
mánaðamótin héldu og Austurríkis-
menn, sem sagt var, að sitja myndi
hjá viðureign Rússa og Þjóðverja,
inn í fylkið . Pódolíu í Rússlandi,
»til þess að verja það fyrir árás-
um ræningjahersveita Maximalistá«,
og gengu þá 10 þús. rússneskir
hermenn þeim á vald. Pódolía
liggur milli Austurríkis (Galizíu) og
Rúmeníu að vestan og Ukraine að
austan. Má efasamt telja, hvort
því verði skilað aftur.
i. þ. m. voru friðarsamningar
undirskrifaðir og gerðu Maximalist-
ar það án þess að íhuga einstök
atriði samninganna, en það var
allsherjarfundi verkamannaráðsins
ætlað að gera á eftir(!). Með því
einu móti voru Þjóðverjar fáanlegir
til að stöðva framsókn hers síns í
Rússlandi.
í þessum seinustu viðskiftum
hafa Þjóðverjar tekið 60 þús. fanga
í Rússlandi.
Um skilmálana hafa aðeins bor-
izt óglöggar fréttir. En helzt virð-
ist svo, sem Rússar sleppi alveg
tilkalli til Kúrlands og Litháens,
en Þjóðverjar hafi yfirráðin í Eist-
landi og Líflandi. Einnig segir í
skeytum, að Rússar hafi slept til-
kalli til Batum, sem er borg í
Kákasuslöndunum, við Svartahaf,
og er ekki ólíklegt, að Tyrkjum
sé þar ætluð sneið f sárabætur.
Þjóðverjar hafa flutt herlið til
Álandseyja, og eru Svíar all-gramir
yfir þvf, og þykir sér munu verða
þröngt fyrir dyrum, ef seta Þjoð-
verja þar eigi að verða til lang-
frama.
Finnar hafa opinberlega skorað
á Þýzkalandskeisara, að hjálpa sér
gegn-Maximalistum. Annars virð-
ist svo, sem herliði finsku stjórnar-
innar veiti nú betur, og hefur það
tekið nokkrar borgir, t. d. Björne-
borg. —-
Svo sem menn muna, var Sí-
bería búin að segja skilið við
Rússland og orðin sérstakt ríki,
en litlar sögur hafa af henni farið,
þangað til nú, að sagt er, að
Maximalistahreyfingin sé að breið-
ast þar út. Japanar hafa stungið
upp á því, að Bandaríkin sendi
her til Síberíu, til þess að vernda
þar hagsmuni Bandamanna og
vinna   gegn áhrifum Þjóðverja þar,
en Bandaríkin kvað vera rög við
það, og er sagt í skeytum, að
búizt sé við, að Japanar ætli sjálfir
að leggja Síberíu undir sig, þótt
ólíklegt sé, að bandaþjóðirnar leyfi
slíkt, enda virðist það mundu geta
orðið hættulegt fyrir Evrópu með
tímanum. í sambandi við þetta
stendur það ef til vill, að Kínveri-
ar kvað vera að búa sig undir að
taka þátt í stríðinu.
Ekkert hefur enn orðið úr friðar-
samningum milli Rúmena og Mið-
veldanna, en Búlgarar kvað heimta,
að fá allmikil lönd frá Rúmenum.
Belgíustjórn hefur og neitað friðar-
boðum Hertlings ríkiskanzlara. —
Ameríkumenn og Englendingar
munu og vera fjarri því, að taka
friðarboð kanzlarans til greina á
nokkurn hátt.
Á vesturvígstöðvunum gera Þjóð-
verjar æ grimmilegri árásir og
munu ef til vill ætla sér að láta til
skarár skríða, en árangurslítil kvað
áhlaup þeirra hafa reynzt til þessa
Haft er eftir Hindenburg, að hann
ætli sér að vera kominn til Parísar*
í apríl, en að Foch yfirhersh.
Frakka hafi sagzt vera vongóður
um að geta varið vígstöðvarnar á
Frakklandi, en trauðla mun mark
á þessu takandi, hvorugu, og er
líklega eitthvað „fært í stílinn".
Jamaðarmenn Bandamanna hafa
f hyggju, að senda Miðveldunum
friðarskilmála sína, fyrir milligöngu
sænska jafhaðarmannaforingjans
Brantings.
Ukraine-herinn    hefur
Kiew (Kænugarða).
nú   tekið
Syndikalistar hafa gert óspektir
í Kristjaníu.
Eldur kom upp í herskipasmíða-
stöðinni (Orlogsværftet) í Kaup-
mannahöfn rétt fyrir mánaðamótin.
Tjónið er áætlað \U milj. kr.
Samkvæmt skeyti til Mgbl. í gær
er aðalefni ýriðarsamninganna milli
Rússa og Þjóðverja sem ríér segir:
1.   gr. Fullkominn friður sé með
þjóðunum og vinsamleg viðskifti
hetjist aftur þegar í stað.
2.  gr. Hvor þjóðin fyrir sig lof-
ar   því,   að  koma í veg fyrir allar
») Litlu-Asiu.
æsingar  og   allan undirróður,   sem
veiki  friðsamleg viðskifti þjóðanna.
3.  gr. " Öll héruð fyrir vestan þá
landamæralínu, sem þjóðirnar hafa
þegar komið sér saman um, hverfa
að fullu og öllu undan Rússum.
Miðríkin og þær þjóðir, sem þau
héruð byggja, eiga að ráða öllu um
framtíð þeirra. Skipa skal nefnd
þýzkra og rússneskra fulltrýa, til
þess að fastákveða nánar hvernig
landamærin skuli vera.
4.  gr. Rússar skuldbínda- sig til
þess, að yfirgefa þegar í stað aust-
urhéruð Anatolíu1) og afhenda þau
Tyrkjum. Ennfremur skulu þeir láta
af hendi Erdehan, Kars og Batum
og afsala sér öllum rétti til þess
að ráða nokkru um það, hvernig
um þær borgir og héruð fer.
5.  gr. Rússar skuldbinda sig til
þess að afvopna þegar f stað allan
hinn tússneska her og senda her-
mennina heim. Þar með er talinn
hinn nýi stjórnbyltingaher Maxim-
alista. Rússnesku herskipin skulu
halda kyrru fyrir í rússneskum höfn-
um þangað til alheimsfriður er
saminn, eða þá að þau skulu af-
vopnuð.
Sömu ákvæði gilda og um þau
herskip, sem Bandamenn eiga í
Rússlandi.
Hafnbannið í íshafinu heldur
áfram.
Rússar skuldbinda sig til þess að
slæða upp öll tundurdufl í Eystra-
salti og Svartahafi.
6.   gr. Rússar viðurkenna þann
frið, er Ukraine hefur þegar samið.
Þeir lofa að hverta á burtu úr
Ukraine og hætta öllum undirróðri
þar. Ennfremur láta þeir Eistland
og Lffland af höndum. Eru landa-
mæri þar að austan ákveðin um
Navariner, Peipus, Pskov-vötnin til^
Livensof. Lögreglulið Þjóðverja
hefur eftirlit í þessum löndum til
bráðabirgða.
RúSsar skulu algerlega hverfa á
burt úr Finnlandi og Álandseyjum
og skuldbinda sig til þess að vinna
eigi gegn-finsku stjórninni.
Víggirðingar Álandseyja skulu
'látnar ónotaðar, en Þjóðverjar,
Rússar, Finnar og Svíar skulu síð-
ar koma sér saman um það,
hvernig með eyjarnar skuli farið.
7.   gr. Báðir málsaðiljar viður-
kenna fullkomið sjálfstæði Persíu
og Afghanistan.
8.   gr. kveður á um það, að öll-
um   þeim   hermönnum,  sem teknir
Vegna
hinnar miklu útbreiðslu,
sem LANDIÐ hefur hlotið,
bæði í Reykjavík og utan
hennar, verður kaupsýslu-
mönnum, á hvaða sviði
viðskiftanna sem er, lang-
hentugast,   að   auglýsa í
LANDINU.
hafa verið höndum í ófriðnum,
skuli  gefið heimfararleyfi.
9. gr. Báðir málsaðiljar falla
algerlega frá öllum kröfum um
hernaðar-skaðabætur.
10 gr. Stjórnmálasambandi með
útsendum ræðismönnum skal þegar
komið   á   aftur.
ií. gr. Sérstakir viðskifta- og
verzlunarsamningar skulu gerðir
með Rússum og hverju Miðríkj-
anna.
12.   gr. Sómuleiðis skulu ríkin,
hvort um sig, koma sér saman um
viðurkenningu á lögum hvers ann-
ars, bæði þeim, er snerta ríkisheill
og einstaklingsrétt.
13.    gr. Friðarsamningarnir eru
gerðir í 5 eintökum, og mismun-
andi, eftir því, hver þjóðin á í
hlut.
14.   gr. Ef eitthvert Miðríkj-
anna æskir þess, skuldbinda Rúss-
ar sig til þess, að gera sérstakan
verzlunarsamning í Berlín innan
hálfs mánaðar.
Friðarsamningarnir ganga í ^ildi
undireins og þeir eru undirskrifaðir.
Þegar fréttirnar um friðarsamn-
ingana komu til Berlín, var borgin
öll fánum skreytt.
Þýzku blöðin álíta, að friðar-
samningar þessir séu einhver hinn
merkasti atburður veraldarsögunnar
og- eins dæmi, þar sem að undan
Rússum gangi 50 miljónir manna
og Rússland skerðist um 1 miljón
400 þúsund ferkílómetra.
Prentsmiðjan  Gutenberg.
148
er nú fyrir mitt leyti svo skelfdur sjálfur, að
ég get ekki fengið af' mér að ámæla þér.
Nú fer ég, og ég bið til guðs, að þér megi
Ifða vel í húsi þínu og að mér megi hepnast
vel með skonnortuna, og að við megum
báðir verða sáluhólpnir, þegar þetta líf er á
enda,   þrátt  fyrir  djöfulinn og flösku hans«.
Síðan reið Lopaka niður eftir fjallinu, og
Keawe stóð á svölunum út að vatninu og
hlustaði á skeifnaglamrið við grjótið, og sá
bjarmann af ljóskerinu flökta um götuna og
meðfram hömrunum, þar sem lík fornmanna
eru grafinn í hellunum. Hann skalf og titraði
f sífellu, spenti greipar og bað fyrir vini
sínum, og lofaði guð og þakkaði honum, af
því að hann var sjálfur sloppinn úr hættunni.
En næsti dagur var svo bjartur og ljóm-
andi, og hans nýi bústaður svo fagur og
yndislegur álits, að hann gleymdi allri hræðslu
sinni. Hver dagurinn eftir annan leið, og líf
Keawes var stöðug gleði. Hann dvaldist jafn-
aðarlega í fprsalnum; þar át hann og drakk
og var þar allan daginn, og þar las hann
fréttirnar í blöðunum frá Honolulu. En þegar
einhver fór fram hjá,  bauð hann honum inn
149
og sýndi húsið og málverkin. Og orðstfr
hússins barst víða; hvervetna á Kona var
það Rallað Ka-hale-nui (stóra húsið), og
stundum húsið ljómandi, því að Keawe hafði
Ktnverja í þjónustu sinni, sem fægði frá
morgni til kvölds; og speglarnir og rúðurn-
ar og gyltu listarnir og húsgögnin og mál-
verkin skinu og Ijómuðu eins og sjálfur
morgunbjarminn. Keawe gat ekki gengið um
stofurnar án þess að syngja hátt, og hjarta
hans stækkaði. Og þegar skip skriðu fram hjá,
úti á sjónum, dró hann fána á stöng fyrfr
framan húsið.
Þannig leið tíminn, unz Keawe fór einn
góðau veðurdag til Kailua til þess að hitta
nokkra vini sína. Honum var veittur bezti
beini, en f bítið morguninn eftir fór hann af
stað ög reið hratt heim á leið, því að hann
langaði til að sjá sinn fagra bústað, og þar
að auki var næsta nótt ein af þeim nóttum,
er andar fornmanna sveima um í hlíðunum
á Kona, og nú þegar hann hafði átt mök
við púka, langaði hann því síður til að rekast
á vofur. Spottakorn fyrir handan Honaunau
kom  hann auga á kvenmann í fjarska,   sem
150
var að baða sig í fjörunni: það virtist vera
fagurvaxin ung stúlka, en hann gaf því ekki
frekari gaum. Nokkru síðar gat hann séð
serk hennar blakta um hana, snjóhvítan, á
meðan hún fór í hann og sfðan rauðan mött-
ul hennar. Þegar hann kom alveg að henni,
var hún alklædd og stóð við veginn í rauða
möttlinum. Hún var hress og blómleg eftir
baðið og augu hennar ljómuðu skært og
vinalega. Þegar Keawe sá hana gjörla, hélt
hann við hest sinn.
»Ég hugsaði, að ég þekti hvern mann í
þessari sveit«, sagði hann. >Hvernig stendur
á því, að ég þekki þig ekki?«
»Ég er Kokua, dóttir Kianos*, svaraði
stúlkan, »og ég er alveg nýkomin aftur frá
Oahu. Hver ert þú?«
»Bráðum skal ég segja þér, hver ég er,
en ekki núna«, sagði Keawe og fór af baki.
»Þvf að mér dettur nokkuð í hug, og ef þú
fengir að vita, hver ég er, þá myndirðu sjá,
að þú hefur heyrt mín getið, og þá svaraðir
þú rnér ef til vill ekki hreinskilnislega. En
segðu mér fyrst og fremst: ertu gift?«
Kokua   hló   hátt   að   þessarri  spurningu.

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 37
Blağsíğa 37
Blağsíğa 38
Blağsíğa 38
Blağsíğa 39
Blağsíğa 39
Blağsíğa 40
Blağsíğa 40