Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögrétta

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Lögrétta

						Ritstjóri:
ÞORST. GÍSLASON,
Þingholtsstræti 17.
Talsími 178.
LÖGRJETTA
Af greiCslu- og innheimtum.:
ÞÓR. B. ÞORLAKSSON,
Veltusundi I.
Talsími 359.
Nr. 32
Reykjavík, 14. júlí 1915.
X. árg.
innlendar og erlendar, pappír og alls-
konar ritföng, kaupa allir i
Bókauerslun SiQfusar Eymundssonar.
Lárus Fjeldsted,
Yfirrjettarmálafærslumabur.
LÆKJARGATA 2.
Venjulega heima kl. 4—7 síBd.
r
Þegar ráSherra setti þingið, las
hann upp fyrir þvi svohljóSandi á-
varp frá konungi:
„Christian hinn tíundi o. s. frv.
Vora konunglegu kveðju!
Samkvæmt þegnlegum tillögum
ráðherra íslands höfum Vjer í dag
staðfest stjórnarskipunarlög Islands.
Með tveim konungsúrskurðum höf-
um Vjer jafnframt ákveðið, aS ís-
lensk lög og mikilvægar stjórnarráS-
stafanir skuli framvegis eins og hing-
að til bera upp fyrir Oss í ríkisráð-
inu, og auk þess ákveSiS gerS hins
sjerstaka íslenska fána, sem meS kon-
ungsúrskurSi 22. nóvbr. 1913 var lög-
giltur hvervetna á íslandi og á ís-
lenskum skipum i landhelgi íslands,
þó aS þvi viSbættu, aS það væri vilji
Vor, aS rjettur manna til aS draga
upp dannebrogsfánann eins og aS
undanförnu sje óskertur og aS á húsi
eSa lóS stjórnarráSs íslands sje jafn-
framt dreginn upp hinn klofni danne-
brogsfáni á ekki óveglegri staS nje
rýrari aS stærð.
ÞaS er von Vor, aS þjer, Vorir
kæru og trúu þegnar á íslandi, sjá-
iS á þessu, að það er vilji Vor, aS
verSa viS óskum ySar um framgang
þeirra mála, er þjer hafiS lagt svo
ríka áherslu á, og hafa í því efni ráS-
iS hjá oss heitustu óskir Vorar um aS
tryggja góSa sambúS milli íslands og
Danmerkur.
Um leiS og Vjer þá sendum öllum
íslendingum Vora konunglegu kveSju
og þar meS heitustu óskir Vorar um
heillaríka framtí|L íslands, viljum
Vjer láta þá von vora í ljósi, aS
staSfesting hinna nýju stjórnarskip-
unarlaga verSi grundvöllurinn undir
friSsamlegu og heillariku starfi til
eflingar hinum andlegu og efnalegu
kröftum í landinu.
RitaS á Amalíuborg, 19. júní 1915.
Undir vorri konunglegu hendi og
innsigli.
Christian R."
joðaloss" kooiioo.
I gærdag kl. 5 kom „GoSafoss"
hingaS inn á höfnina í fyrsta sinn.
Hann kom norSan um land og hafSi
komist þar inn á allar hafnir, sem
honum var ætlað aS koma á, þrátt
fyrir ísinn, en tafist hafSi skipiS
nokkuS i ferSinni hans vegna. Eink-
um kom þaS sjer vel fyrir sveitirnar
kring um Húnaflóa, aS „GoSafoss"
skyldi komast meS vörur inn á hafn-
irnar þar, því vöruskortur var þar
fyrirsjáanlegur, ef ekki hefSi orSiS
bætt úr því nú, en til þessara hafna
mun „GoSafoss" hafa haft mikiS af
vörum. Þegar hingað kom, var lítiS
í honum.
Stjóm Eimskipafjel. íslands hafSi
fengiS BotnvörpuskipiS „Rán" til
þess aS fara á móti „GoSafossi" hjer
út í flóann og bauS mörgum, þing-
mönnum, blaðamönnum o. fl., að vera
þar meS. Var „Rán" skreytt flögg-
um og heilsaSi „GoSafossi" mitt á
milli Akraness og Rvíkur og fylgdi
honum síSan inn fyrir Engey, en þar
gengu farþegarnir á „Rán" yfir í
„GoSafoss".
Hann er fallegt skip, líkur „Gull-
fossi" aS allri útgerð. Skipstjóri er
Júlíus Júliníusson, sá er áSur var
skipstjóri á „Austra", og með „Goða-
fossi"    var   nú    framkvæmdarstjóri
Þessi mynd sýnir Englendinga á vesturherstöðvunum, sem verjast inni í húsi, sem að  er sótt af Þjóðverj-
um. Þeir nota húsgögn og sængurföt til þess að skýla sjer og skjóta meðan vært er inni og skotfærin endast.
Eimskipafjelags Islands, E. Nielsen.
Margir farþegar voru meS skipinu
aS noröan: Matth. Jochumsson skáld,
Magnús Kristjánsson alþm., Karl
Nikulásson verslunarstj., Ragnar Ó-
lafsson kaupm., E. Stefánsson símrit-
ari, allir frá Akureyri, Árni Riis
kaupmaSur frá BorSeyri, Þorsteinn
Hjálmarsson frá Hvammstanga, M.
Jónsson sýslum. frá HafnarfirSi,
GuSm. Kamban rithöfundur o. m. fl.
Þegar inn á höfnina kom, söfnuS-
ust menn um stund saman i veitinga-
sal skipsis og voru þar mörg minni
drukkin. Form. Eimskipafjel., Sveinn
Björnsson, las upp kvæSi til „GoSa-
foss" eftir H. S. Blöndal, og vísu Jóns
Ólafssonar, sem hjer er í blaðinu, en
forseti samein. þings bauS skipið vel-
komiS í nafni alþingis.
Hjðrlur Hiordarson,
ísl. hugvitsmaðurinn í Chicago.
í Lögb. frá 3. júní er grein um
hann og segir þar m. a.:
Hjörtur lifir í stórhýsi mikflu i
þeim hluta borgarinnar, sem efna-
mennirnir búa i. En þó aö hann búi
í stóru og fögru húsi og sje aS öSru
leyti efalaust vel efnum búinn, þá
er þó langt frá því, aS hann berist
mikiS á; enda sjálfsagt alt of mik-
il! starfsmaSur til þess aS eySa tíma
sínum vifj hjegóma tildur og heimsku
glys samkvæmislífsins.
En hann er samt sem áSur mynd-
armaSur hinn mesti og híbýlaprúSur
mjög. Gestrisinn er hann og góSur
heim aS sækja, viSræSinn og skemti-
Iegur í tali.
ÞaS, sem fyrst vekur eftirtekt
komumanns á heimili hans, er hiS
afarstóra og vandaSa bókasafn hans.
Vænt mun honum þykja um íslenska
bókasafniS, enda hefur hann búiS
þaS í skrautlegan búning. Allar þess-
ar bækur, og þær eru margar, send-
ir hann til Englands til þess aS bind-
ast í hiS allra va'ndaöasta skraut-
band. Annað safn á hann af bókum
á ensku um ísland; mun það geyma
flest, sem ritaS hefur veriS á þessu
máli um land vort og þjóð. Auk
þess hefur hann ¦ afardýrt og auðugt
safn af ýmsum bókum og tímaritum
um náttúrufræSisIeg efni, einkum
grasa- og dýrafræSi; er hann vel
fióSur í þeim efnum og gaman að
eiga viSræSur viS hann um þau. Sum-
ar af þessum bókum eru afarsjald-
gæfar og margar þeirra fleiri hundr-
uS dollara virSi."
Höf. greinarinnar segir, að Hjört-
ur Thordarson hafi margar vjelar og
uppfyndingar á sýningunni miklu í
San Francisko, og gerir raS fyrir,
aS minnast á þær siSar.
Islenskar konur faona stíörnmálarjettindunum.
Daginn, sem Alþingi kom saman,
7. þ. m., hjeldu konur hjer í bænum
almennan kvennafund. Þær komu
saman i BarnaskólagarSinum kl. rtál.
5 og gengu þaðan í skrúSgöngu, meS
hornaflokki og ísl. flöggum i farar^
broddi, niSur á Austurvöll og skip-
uSu þar Iiði, en fremstar í skrúS-
göngunni gengu stúlkur á barnsaldri,
ljósklæddar og allar meS smáflögg í
höndum. Inngangurinn til Austurvall-
ar, móti þinghúsdyrunum, var
skreyttur flöggum og veifum, og
framan viS Thorvaldsenslíkneskið
var reistur ræðustóll. Þegar inn á
Austurvöll var komiS, en þaS var um
kl. 6, gengu 5 konur þaSan, er valdar
höfðu veriS í forstöðunefnd hátiSa-
haldsins, inn í þinghúsiS, og voru
þingmenn þá komnir þar saman, i
fundarsal neðri deildar. Þessar 5 kon-
ur voru i forstöSunefndinni: frúrn-
ar Bríet BjarnhjeSinsdóttir, Elín
Stephensen, Kristín Jakobsson og
Þórunn Jónassen, og frk. Ingibjörg
H. Bjarnason skólaforstóSukona.
Forseti samein. þings, sjera Kristinn
Daníelsson, bauS sendinefndina vel-
komna, en frk. í. H. B. hafSi orS
fyrir nefndinni, las upp ávarp til
þingsins frá kvennafundinum og af-
henti þaS forseta skrautritað og
bundiS inn i fallega kápu. Forseti og
ráSherra hjeldu síðan stuttar ræður,
þökkuSu ávarpið og heimsóknina og
óskuSu konunum til hamingju meS
hin nýfengnu rjettindi. SíSan hróp-
uSu þingmenn fjórfalt húrra fyrir
kvenfólkinu.
Að þessu loknu var af kvennasöng-
flokki á Austurvelli sungiS kvæSi eft-
ir GuSmund Magnússon, sem prentað
er hjer í blaSinu. En síSan stje frk.
í. H. B. í ræSustólinn og las upp á-
varp, sem kvennafundurinn hafSi sent
konungshjónunum í símskeyti, og
svo ávarpið, sem Alþingi hafSi veriS
fiutt. Þar næst flutti frú Bríet ítar-
lega ræSu um sögu kvenrjettinda-
málsins hjer á landi, og var svo sung-
it1 kvæSi eftir frk. Maríu Jóhanns-
dóttur, sem prentaS er hjer í blaSinu.
Að lokum talaSi frk. í. H. B. og
skýröi frá því, að kvenfólkið hefði
fyrst og fremst sett það mál á stefnu-
skrá sína, að koma hjer upp lands-
spítala. EndaSi svo ræðu s'ma meS
því, afj mæla fyrir minni íslands. Var
svo sungis af kvennasöngflokknum
„Eldgamla Isafold".
Þessi fagnaðarsamkoma kvenfólks-
ins fór að öllu leyti mjög vel fram.
SÍSan var veislusamkoma í iSnaðar-
mannahúsinu, er margt af kvenfólk-
inu tók þátt í, og stóð hún fram á
nótt.
Ávarpið til konungs og drotningar.
„Vjer íslenskar konur, samankomn-
ar á fundi í Reykjavík samtímis og
Alþingi Islands kemur saman fyrsta
sinni eftir aS hin nýja stjórnarskrá
vor hefur öSlast staðfestingu yðar
hátignar, sendum yðar hátign og
drotningunni allra þegnsamlegasta
kveðju og vottum yðar hátign þakk-
læti og gleSi margra þúsunda ís-
lenskra kvenna yfir þeim fullu póli-
tísku rjettindum, sem stjórnarskráin
veitir oss, sem vjer vonum og óskum
af. megi verSa til heilla fyrir fóstur-
jörS   vora.
Fyrir hönd kvennafundarins í Rvík
7. júli 1915.
Bríet Ásmundsson.
Ingibjörg H. Bjarnason.
Kristín V. Jakobsson.
Þórunn  Jónassen.
Elín Stephensen."
8. júli kom svohljóðandi símskeyti
frá konunginum til forstöðunefndar
kvennafundarins:
„Dronningen og jeg bringer is-
landske Kvinder vor hjerteliga Tak
og Genhilsen.
Christian R."
Ávarp kvenna til Alþingis.
„Á þessum mikilvægu tímamótum,
þegar hið háa alþingi kemur saman
í fyrsta sinni eftir aS íslenskar konur
hafa meS nýjum stjórnarskrárbreyt-
ingum öSlast full stjórnmálaleg rjett-
indi, þá hafa konur Reykjavíkurbæj-
ar óskað að votta hinu háa Alþingi
og hæstvirtum ráSherra vorum gleSi
vora og þakklæti fyrir þau mikils-
verðu rjettindi, sem stjórnarskráin
veitir íslenskum konum. Vjer könn-
umst fyllilega viS þaS frjálslyndi og
rjettlæti, sem hið háa Alþingi hefur
sýnt í mörgum og mikilsverðum
rjettarbótum nú á síSari árum, ís-
lenskum konum til handa, sem jafn-
an hafa verið samþyktar af miklum
meirihluta allra hinna politísku
flokka þingsins.
Vér vitum vel, að auknum rjettind-
um fylgja auknar skyldur. En vjer
tökum móti hvorutveggja meS gleði.
Vjer vitum og skiljum aS kosninga-
rjettur til alþingis og kjörgengi, er
lykillinn að löggjafarvaldi landsins,
sem á aS fjalla um hagsmuni allrár
þjóðarinnar, jafnt karla sem kvenna.
Vjer vitum vel, að auknum rjettind-
stóra heimilið vor allra, þarfnist
starfskrafta allra sinna barna, jafnt
kvenna sem karla, eins og einkaheim-
ilin þarfnast starfskrafta alls heim-
ilisfólksins, og vjer trúum því, aS
vjer eigum skyíldum að gegna og
störf aS rækja í löggjöf lands og
þjóSar, eins og á einkaheimilum.
Vjer vonum einlæglega að hin
nýja samvinna vor með bræðrum
vorum á komandi tímum i landsmál-
um verSi þjóöinni til heilla."
Ræða frú Bríetar Bjarnhjeðinsdóttur.
Háttvirta samkoma!
Mjer hefur hlotnast sú sæmd að
mega ávarpa ySur hjer á þessum mik-
ilvægu tímamótum okkar íslensku
kvennanna. Og fegin hefSi jeg viljaS
vera því vaxin, að geta látið endur-
minningar, óskir og vonir okkar allra
bergmála svo i orSum mínum, aS
þau snertu allar ykkar instu og bestu
tilfinningar: að þau vektu heilar
fylkingar af björtum hugsjónum og
góðum framtíSarvonum, um leið og
þjer mintust liðna tímans með öllu
hans striti og stríði, gleSi og sorg-
um.
En einmitt af þvi að mjer finst aS
framtíðin brosi svo sólbjört fram-
undan okkur, þá er þaS einni ástæS-
unni fleira til aS staldra viS og líta
til baka til liSna tímans, til þess aS
athuga, hvernig hann hefur skiliS viS
okkur og hvaS viS höfum honum aS
þakka.
Nitjánda öldin mun lengi verSa i
minnum höfS fyrir sínar stórstígu
framfarir í öllum efnum. Konurnar,
sem hvarvetna í heiminum hafa átt
erfiSara hlutskifti að sæta en karl-
mennirnir, hafa á henni risiS upp til
jrýrrar menningar og nýrra starfa.
Jafnvel hingaS hefur ómurinn af
framfaragný stórþjóSanna borist, og
hinar háværu jafnrjettiskröfur systra
vorra úti í heiminum hafa vakiS hjer
bergmál, þótt veikt sje, og borið á-
vöxt i meiri menningu, meira jafn-
rjetti og betri kjörum aS öllu leyti
fyrir oss, heldur en vjer áttum áður
að fagna.
ÞaS yrði of langt mál aS fara hjer
að telja upp allar þær umbætur á
kiörum vorum, sem urðu á nítjándu
öldinni, og það þvi fremur, sem vjer
getum ekki þakkað oss sjálfum fyr-
ir þær. íslendingar hafa yfirleitt
fremur verið á undan en eftir öSrum
þjóðum með að veita konum sínum
ýmsar frjálslegar rjettarbætur. Þann-
ig voru erfðalögin, sem veittu systr-
unum jafnan arf og bræðrum, samþ.
hjer 7 árum áður en þau komust á
í Danmörku. Og eftir að alþingi varS
löggefandi, tók þaS óðum aB bæta
hagi vora meS ýmsum frjálslegum
lögum. Þannig voru samþykt á al-
þingi 1881 lög um kosningarrjett
allra sjálfstæSra kvenna til sýslu-
nefnda, bæjarstjórna, hreppsnefnda
og safnaSarnefnda meS sömu skilyrS-
um og karlmanna, og 1886 var kon-
um veitt leyfi til aS taka próf frá 4.
bekk latínuskólans og stúdentspróf,
en hvorki máttu þær sitja í timunum
í skólanum, nje gátu fengið nokkurn
námsstyrk við hann. Sömuleiðis
niáttu þær hlýða á fyrirlestra viS
læknaskólann og taka jafnvel próf
þaðan, en án þess að geta fengið að-
gang aS embættum á eftir. Nokkurs-
konar nám máttu þær og stunda á
prestaskólanum, en engin fullnaSar-
próf taka þaðan. í engum af þessum
umbótum áttum vjer konur nokkurn
þátt svo að kunnugt sje; þaS var að
eins löggjafarvaldið, sem af „frjálsu
fullveldi", óbeðiS af oss, veitti oss
þessar umbætur.
Árið 1891 fluttu þeir Skúli Thor-
oddsen og sr. Ól. Ólafsson ýms góð
og gagnleg lagafrumvörp á alþingi,
t. d. um kjörgengi sjálfstæðra kvenna
í öllum þeim málum, sem þær höfðu
áður kosningarrjett til, og um mynd-
ugleika giftra kvenna, sömuleiðis
flutti sjera Ól. Ólafsson frumvarp um
rjett kvenna til að njóta sama náms-
styrks og aögangs að mentastofnun-
um landsins og karlmenn hefðu, þótt
ekki næSi það þá fram að ganga.
Oss konum hefur oft verið brugð-
ið um, aS viS höfum ekkert gert sjálf-
ar til þess aS fá aukin rjettindi vor.
Og þaS er satt, að lengi fram eftir
var þaS svo. Hvern skyldi líka furða
á þvi að í landi, sem hvorki hefur
nokkrar mentastofnanir handa kon-
um sínum, nje aSrar atvinnugreinar

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 113
Blağsíğa 113
Blağsíğa 114
Blağsíğa 114
Blağsíğa 115
Blağsíğa 115
Blağsíğa 116
Blağsíğa 116