Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögrétta

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Lögrétta

						9*
LÖGRJETTA
LÖGRJETTA kemur út á hverjum mið-
vikudegi, og auk þess aukabtöð við og við,
minst 60 blöð alls á ári. Verð kr. 7.50 árg. á
Islandi, erlendis kr. 10.00. Gjatddagi I. júlí.
velt að sinna slíku. Nóg var þarna
t. d. af dýrum hljóðfærum, segir höf..
sem hver gat tekið, sem vildi. En
það er annaS. að gera méS flutninga-
tækin nú, en að flytja þau á þeim
austur til Berlinar. I Peronne er varla
nokkurt hús óskemt. Þar var gamalt
og fallegt ráðhús á höfuStorgi bæj-
arins. Það hafði í fyrstu orustunum
skemst töluvert. Skömmu fyrir sókn
Þjóðverja nú, höfðu þeir Poincaré
forseti og Clemenceau komið til Pe-
ronne og þá verið ákveðið, að ráð-
húsið -skyldi geymast eins og það þá
leit út sem minnisvarSi um stríSiS.
Hengdu Englendingar þá upp götu-
auglýsingar, sem vöruðu hermenn-
ina við að hreyfa við nokkru, er ráð-
húsið snerti. En nú lá það alvcg í
rústum eftir þýsku sóknina. Ilöf
segir, að skemdirnar i Peronne sjeu
Þjóðverja verk, en skemdirnar á St.
Quentin verk Englendinga. St. Quen-
tin er nokkru austar og hefur verið
á valdi ÞjóSverja frá byrjnn stríðs-
ins. ÞaS er stærsta og fegursta borg-
in í Picardi-hjeraöinu. Englendingar
gerðu sjer mikiS far um að ná henni
meSan þeir sóttu fram á þessum
stöðvum, en þaS tókst ekki. Það var
barist í úthverfi borgarinnar að vest-
an, en lengra komust Englendingar
ekki. Síðan sóttu þeir á með stór-
skotum og borgarlýðurinn var flutt-
ur burtii. Sumir íbúarnir höfðu þó
fengið að fara heim aftur til Frakk-
lands yfir Sviss. í St. Quentin var
ein af fegurstu kirkjum Frakklands.
Hún liggur i rústum eftir stórskota-
hríðina, og yfir höfuð má borgin telj-
ast í rústum. „Þjóðverjar eyðileggja
borgir og Englendingar eyðileggja
borgir, en borgirnar leggja Frakkar
til." segir höf.
Höf. lýsir stuttlega útliti orustu-
vallanna eftir návigi, eða höggorustu.
Þjóðverjar höfðu ráðist á fram-
stöðvar Englendinga og átt upp eftii
brekku að sækja. í brekkunni lágu
að minsta kosti lík 100 Þjóðverja.
Hann kom þangaS hálfum mánuSi
eftir að áhlaupið var gert, og líkin
lágu enn ógrafin, en víðast hvar haföi
þeim þó verið safriaS saman til
greftrunar. Hjer hafði enn ekki unn-
ist timi til þess. Andlit líkanna voru
orðin svört, og hendurnar eins.
Lengra uppi i brekkunni kom hann
að líkum Englendinga. Gaddavírs-
girðingin framan við stöðvar þeirra
hafði verið klipt í sundur og var
cinnig rifin af granötum. Þar uppi á
hæðinni hafði verið barist með
stingjabyssum. Englendingar og
Þjóðverjar lágu þar hlið við hlið.
Tveir lágu þar eins og í armlögum
og voru höfuðkúpur beggja brotnar
af handgranötum. Minumegin í hæð-
inni lágu enn fleiri lík. Um hálsinn
á hverju líki er keðja með blikkplötu
við, og er skráS á plötuna í hverjum
her og flokki maðurinn eigi heima
og cinkennistala hans þar. Þessum
plötum er safnað saman, þegar líkin
eru flutt burt af orustuvellinum til
greftrunar, og eftir þeim eru svo
sendar tilkynningar til ættingja og
vandamanna um fráfallið. Við hlið
efns af þýsku líkunum lá brjef. Var
það blautt af regni, en þó mátti lesa
mikið af því. Það var dags. 6. marz
og var frá konu mannsins. Hann
hafði heitið Paul, en hún Hedwig,
og hún skilaði kveðju frá börnunum,
en sagðist ekki vilja þreyta hann með
frásögn af erfiðum kringumstæöum
heima, og óskaði að hætt yrði viS
sókn þá, sem fyrirhuguð væri. Skamt
frá þessu Iíki lá annað, og var það
af ungum Englendingi.
Þarna eigast nú við tveir stærstu
herir heimsins. Og frásögnin um þá
viSureign verður, er fram líða stund-
ir, einn af stórfenglegustu köflum
veraldarsögunnar. Én skeri ekki úr í
þeim bardögum, sem nú standa yfir,
og stöSvist- og stirSni alt aftur í
föstum skotgrafalínum, þá getur á-
tramhaldið orðið langt, — langt til
úrslitanna.
Síðustu frjettir.
A sókn ÞjóSverja varð hlje í
nokkra daga eftir 5. þ. m., en siðustu
fregnir segja hana nú byrjaða á ný,
og nú á svæðinu frá Montdidier til
Noyon, eða einkum sunnan við No-
yon. Fregn frá 5. þ. m. sagði þá hafa
sótt fram sunnan og vestan við So-
issons og tckiS hæSirnar vestan við
Chaudun, sem eru á þeim stöðvum.
YirSist þá herlínan oröin bein noröan
og vestan frá Noyon og til stöSva
þeirra, -sem áður er getið um að Þjóð-
verjar hafi tekið suður viS Marne,
milli Chateau Thierry og Dormans.
I Injeð, sem áður var á herlínunni í
nánd viö Soissons, er horfiS í þcss-
um síðustu hreyfingum, cn aftur kom-
in skörp bugða á herlínuna til norð-
urs frá stöðvunum við Marne, og
verður ckki af simfregnunum sjeð
hvernig liún Hggi nú á því svæSi.
Fregn frá 5. þ. m. hafði eftir París-
arblaðinu „Le Journal", að það bygg-
íst við að Þjóðverjar kæmust ekki
til Parísar, en sagSi ])ó horfurnar
\afasamar og að enn mundu stórtið-
indi í vændum. Fregn frá 10. þ. m.
^segi? framhaldssókn Þjóðverja að öll-
um likindum þegar byrjaða með á-
köfum áhlaupum þeirra milli Mont-
didier og Noyon, og sama fregn seg-
ir það eftir Hindenburg yfirhers-
höfðingja, að gera eigi sóknarhríðir
að bandamönnum hverja eftir aðra og
muni sú aSferS ríöa þeim að fullu. í
sóknarhríðinni um síðastl.. mánaða-
mót er sagt, að Þjóðverjar hafi alls
tekið 55 ]>ús. fanga, 650 fallbyssur
og yfir 2000 vjelbyssur. Varnarnefnd
hefur verið skipuð í París, og herráð
vmdamanna hefur sent Foch yfir-
hershöíðingja þakkarávarp fyrir
stjórn hans á hinum sameiginlega
her bandamanna í þessari sítnistu við-
ureign. Clemenceau virðist vera fast-
ur í sessi, fjekk við atkvæðagreiðslu
í þinginu, er sýna skyldi fylgi hans,
37/ atkv. meö sjer, en 110 voru á
móti.
í opinb. tilk. ensku frá 7. þ. m.
segir, að fyrsti þáttur sóknar Þjóðv.
1 Aisnehjeraði, sem hófst 27. maí, hafi
verið um það bil að enda kvöldið 4.
júni. Þangað til hafi þeir gert áhlaup
suður á bóginn, en s'rðan vestur á
við, annaðhvort að eins til þess að
víkka fleyginn. sem þeir höfSu skot-
ið þarna suður úr herlinuimi, eða ])á
me'ð þeirri ætlun að taka París. Á-
hlaupum þeirra til þess að ná Reims
hafi veriS hrundiS meS miklu tjóni
fyrir ]>á. Segir í ensku fregnunum, að
í:Sstaða bandamannahcrsins sje engu
verri en áður eftir þær breytingar,
sem nú hafi orðið á herlínunni. Það
bje ætlun Þjóðverja, að knýja fram
úrslitaorustur á vesturvígstöðvunum
nú þegar, en bandamenn vilji draga
það þangað til her Amerikumanna
sje fullskipaðúr, og er framgöngu
Ameríkuhersveitanna hrósaö i fregn-
unum.-í yfirlýsingu frá yfirherráði
bandamanna frá 4. þ. m. segir, að
„eftir rannsókn á allri aSstöðunni sje
táðið þess fullvíst, að bandamenn
muni mæta væntanlegum orustum
meS sömu hreysti, sem þeir ætíð hafi
sýnt í vörn rjettarins, að þeir muni
gera að engu öll áform óvinanna og
á sinum tíma gersigra þá." — Af
írum hefur French lávarður heimt-
aS So þús. sjálfboðaliSa í herinn fyr-
ir 1. okt. n. k., og fáist þeir, þá á
tkki aS verða af því að lögleiSa her-
skyldu í Englandi.
Eftir aS það er skrifað, sem sagt
et hjer á undan, hafa komið nýjar
iregnir um allmikla framsókn Þjóð-
verja hjá Ourcq-ánni og sunnan við
Noyon og fangatalan sögð 2000.
í Austurríki hefur orðið allmikið
uppþot, eftir því sem símfregnirnar
segja. Jafnaðarmenn höfðu neitaS aS
viðurkcnna friðarsamninga þá, sem
gerðir höfðu verið við Rússa og Rú-
mena, og krafist nýrra samninga án
landvinninga. SögSu simfregnir fyrir
uokkrum dögum, að fjöldi mánna
hefði verið settur í fangelsi út af
róstum í Austurríki, án þess aS nán-
ar væri frá því skýrt. En siSustu
dagana hefur ekkert heyrst frekara
um þetta.
Fehrenback er orðinn forseti þýska
þingsins, en Dove,Paaske og Scheide-
mann varaforsetar. — Cooremann er
orðinn  forssætisráSherra  Belga.
í Haag er nú rætt um fangaskifti
Þjóöverja og Englendinga, segir
fregn frá 9. þ. rn.j og í fregn frá 10.
þ. m. segir, að þingmenn í neSrl
málstofu hollenska þingsins vilji láta
Hollendinga beita sjer fyrir því, að
byrjað verði á friðarsamningum.
Fyrir nokkrum dögum kom fregn
tmi, aS Þjóðverjar hefíu byrjað kaf-
bátahernaS við Ameríkustrendur og
væri lokað höfninni í New York.
Síðasta fregn segir, að sökt hafi ver-
ið þarna 14 skipum bandamanna. I
opinb. tilk. ensku segir, að blöSin í
línglandi telji ]>etta gert til hug-
hreystingar þýsku þjóðinni, svo að
húh haldi, að meS þessu sjeu hindr-
aðir herflutningar vestur um haf. En
sannleikurinn sje sá, aS herlið meö
öllum útbúnaði sje stöðugt að koma
að vestan, þótt þýska þjóSin fái ekk-
ert að vita um það.
Óánægja er á Norðurlöndum út af
tundurduflalagningum í Kattegat, og
fórst þar fyrir skömmu nýtt danskt
seglskip, sem átti aS flytjar hjeðan
fisk til Spánar. Allar Norðurlanda-
þjóSirnar hafa nú gert verslunar-
samninga við Isandamenn. Birt hafa
veriS skilyrði bandamanna fyrir
vöruflutningum til Danmerkur, segir
frcgn frá 8. þ. m. og að NorSmenu
hafi fengið víðtæk útflutningsleyfi
í   Ameríku.
Ilernaðarástand er sagt í Moskvu
og þar mikil samtök á leiðinni gegn
Bolsjevikum. Landsþingið i Georgíu
h.efur lýst Kákasuslöndin sjálfstætt
ríki.
Minningarkirkja
Hallgríms Pjeturssonar.
í gærmorgun bárust mjer óvænt í
j hendur þrjú blöð af Lögrjettu, eitt
af þeim frá 20. febr. þ. á. Er í því
blaSi meSal annars greinarstúfur
eftir einhvern sem kallar sig „Sveita-
mann" um það, hvar Hallgrímskirkj-
an eigi að standa, og við þá grein
vildi jeg nú mega gera dálitla at-
hugasemd, einkum þar sem höf. mæl-
íst til þess aS menn láti til sín heyra
um máliS.
Mjer var meS öllu ókunntigt um
þetta minnisvarðamál (þvj svo mun
mega nefna þaS), þangað til jeg sá
ofannefnda grein, en fögur þykir mjer
hugmyndin og vel við eigandi, þó
sjálfur sje jeg enginn kirkjumaður.
Virðist mjer eftir orðum „Sveita-
manns", sem upphaflega liafi verifi
til 'þess ætlast að kirkjan yrSi reyst
í Saurbæ á Hvalfjarðarströnd, enda
hefði mjer síst dottið í hug aS orka
mundi tvímælis að svo skyldi vera.
Sá staður er svo órjúfanlega bundinn
minningu Hallgríms Pjeturssonar, að
svo má segja, að hvórstveggja sje
minst þá annars er getið, og þar scni
jeg hygg, að þetta sje fremur til-
finningamál en barnalegs metnaSar.
ætla jeg naumast aS þeir, sem helg-
asta halda minningu Hallgríms,
mundu bera upp fyrir sjálfum sjer,
þyí síður fyrir öðrum, þá spurningu
hvar guðshús það skuli reist, er sjer-
staklega á að geyma þessa minningu
Þar mun, ef jeg fer ekki mjög vilt,
ráða einn vilji hjá þeim, sem heima
eiga á Langanesi og á Hornströnd-
um, í Reykjavík og í Árnessýslu. ÞaS
gengur firnum næst að deila um þaS,
hvar sjerstaklega skuli geyma minn-
ingu þess manns, er orkti þau til-
beiðsluljóS, er ágætust hafa kveSin
verið meS öllum kristnum þjóSum
að fornu og nýju, þegar enginn vafi
getur leikiS á því hvar þessi ljóð
voru orkt, og einkum þar sem bein
skáldsins liggja á sama staS. (Menn
vita meira að segja með sæmilegri
I r.ákvæmni hvar gröf Hallgríms er,
svo sýna mætti hana í hinni fyrir-
huguðu kirkju). Sá staður cr heilög
jörð ekki einungis í augum vor Is-
lendinga margra hverra heldur einn-
ig í augum fjölmargra útlendra
manna víðsvegar um heim. Erlendir
menn hafa farið pilagrímsferSir til
Saurbæjar og munu gera það eigi síð-
ur framvegis er enskumælandi þjóðir
nú eiga kost hinna ódauSlegu sálma
á sínu eigin máli.
Bretar eru líklega af öllum þjóð-
um hinir einlægustu og dýpstu til-
finningamenn, og þaS er kunnugra
cn frá þurfi aS segja hversu mjög
þeir tengja minningu ágætismanna
sinna viS þá staði sem mest hafa ver-
iS bundnir æfistarfi þeirra, afdrifa-
miklum aSburðum í lífi þeirra, eða
fæðingu þeirra og dauða. Hitt spyrja
þeir ekki tim, hvort þessir staðir eru
í sjálfri Lundúnaborg, í smáþorpinu
Stratford-on-Avon eSa inst inni í
ijalladölum á Skotlandi. Til þess
standa rætur tilfinninga þeirra alt of
djúpt. Ætli ekki að okkur, sem alin
höfum veriS upp viS Passíusálmana,
sje eitthvaS líkt fariS þegar um er
að ræða Hallgrím Pjetursson?
Þegar minningu Jóns Arasonar
verSur reist kirkja, vona jeg aS eng-
in rödd mótmæli því aS hún skuli
ttanda á Hóhim, enda þótt þar sje
Schiller:   Mærin frá Orleans.   Rómantiskur sorgarleikur   Dr. phil.
Alexander Jóhannesson þýddi.    Verð óbundin kr. 4,00, í bandi
kr. 5,50.
Guðm. Finnbogason, dr. phil.:   Vinnan.    Kostar óbundin kr. 3,00.
Murphy:   Börn, foreldrar og kennarar.   Þýtt hefur Jón Þórarins-
son fræðslumálastjóri.    Kostar óbundin kr.  3,00
Guðm. Guðmundsson:   Ljóð og kvæði.   Nýtt safn. Innb   kr   7,00
og kr.   11,00.
Magnús Jónsson:  Marteinn   Lúther.  Æfisaga.  Innbundin  kr 6,50,
óbundin kr.  5,00.
J ón Helgason, biskup; Kristnisaga, 3. bindi (lok miðaldanna og sið-
bótartíminn). Obundin kr. 8,00
Bækurnar fást hjá bóksölum, eða beint frá
«1
Bókaverslun Sigf. Eymundssonar, Beykjavík.
„VIKING"-skiIvindan.
Skilur 120 lítra á klukkustuud.
Verð 150 krónur.
Og ýmiskonar varastykki í skilvindur fást hjá
Jóh. Ögm. Oddssyui,
Laugavegi 63, Reykjavík.
talsvert öSru máli að gegna þar sem
minning hans hvílir ekki svo mjög
í. starfsemi hans í þjónustu kirkj-
unnar, og sum af stórvirkjum hans
voru unnín  í  öðrum  landshlutum.
Þeir, sem nú finna sig knúSa til
þess aS fara pílagrímsferðir þangað
sem Passíus^lmarnir voru orktir og
duft Flallgríms hvílir, munu finna
in'na sömu þörf þott þeir sæju í
Reykjavík kirkju þá er reist hefSi
verið í minningu hans. Nær þaS jafnt
til innlendra sem útlendra manna. Og
fyrir þann, sem kominn er til Reykja-
víkur, er þaS heldur ekki erfitt nú á
tímum að komast upp að Saurbæ.
Mótorbátar ganga nú þangað á \{/>
til 2 kl.tímum. Og ef það hreif Byron
að stíga á þá grund, er Bonniward
hafSi gengiS, þá eru líkurnar marg-
falt meiri að þaS mundi hrífa ís-
lensk hjörtu aS stíga í spor Hall-
gríms Pjeturssonar, og sjá staSi þá
i Saurbæ og á Ferstiklu, sem viö hann
eru kendir og stein þann er munn-
mælin segja að hann hefði fyrir und-
irlag er hann reit Passíusálmana,
ekki síst þar sem þetta er umgirt af
einu hinu tignarlegasta útsýni á Is-
landi; hjeraSi, sem meS fegurð sinni
hefur snortiS hjartastrengi fleiri en
cins af bestu skáldum vorum og
hreyft tungu þeirra til lofs sjer. Má
hjer fyrir stuttleika sakir minna á orS
Þorsteins Erlingssonar til Fljótshlíð-
ar:
,,Svo  manstu' að hann  Hvalfjörður
álitinn er,
þótt ást okkar fengi' hann ei slitið;
cn þaS segi' eg hvar sem þaS flýgur
og fer
að  fátt hefi' eg prúðara litiö."
Hygg jeg aS frekar þar en í nokkrum
öSrum stað mtmdu hjörtu með trúar-
þörf verða snortin af sálmi þeim,
„sem afli blæs í brotinn hálm og
breytir nótt í dag"; og þaS múndi
þó tilgangurinn meS fyrirtækinu, ef
hann er nokkur annar en óljós þörf
á því að láta í ljósi „tveggja alda
gróna ástarþökk" til hins ódauSlega
trúarskálds.
Jeg sje á grein „Sveitamanns" aS
Saurbæjarsókn hefur lofað 5000 kr.
framlagi til kirkju þessarar ef reist
yrði í Saurbæ. Það er stórkostlega
höfðinglegt boS af jafn fámennri og
fátækri sókn, en mjer virSist það þó
\arla koma málinu við. Þetta er mál,
sem helgað er einhverjum dýpstu og
göfugustu tilfinningunum í hjörtum
landsmanna, svo jeg trúi því ekki
að fje muni skorta. Það niá ]>ví ekki
atast af saurugum fingrum prangara-
sálna. Jcg veit, að fátæka og litla
sveitahjeraðið getur ekki kept við
auðmagn Reykjavíkur, cf kirkjan
skal reist þar sem mest fje safnast.
En hvernig er þaS, sagSi ekki Krist-
ur að fátæka ekkjan, sem gaf tvo
skildinga af örbirgS sinni hefSi lagt
meira  fram en hinir ríku er  gáfu
stórgjafir?
Fjármark
mitt er:  BlaSstýft aftan  hægra og
hvatt'vinstra. Brennimark: H. J. H.
Helgi J. Helgason,
ÞurstöSum, Mýrasýslu.
Þaö kann að þykja slettirekuskap-
ur af mjer í fjariægu landi að vera
að láta ]>etta mál til mín taka. En um
hitt verður mjer þá varla brugðið, að
jeg óski kirkjunnar þar sem jeg eigi
auðveldast með að sjá hana. Mín rök
eru þau, að þetta sje háleitt tilfinn-
ingamál og ekkert annaS, og aS ein-
ungis tilfinningar þær, er þaS óx upp
af, geti því komið til álita. Rök
„sveitamanns" eru þau, aS kirkjan
skuli standa'þar, sem flestir geti sjer
aS fyrirhafnarlausu sjeS hana, og aS
tekiS skuli tillit til þess hvar mest fje
fæst, en sú tillaga gengur í mínum
augum óhæfu næst.
Lundúnum,
á sumardaginn fyrsta 1918.
Snæbjörn Jónsson.
t
Sjera Gísli Jónsson
á Mosfelli.
ÞaS sorglega slys vildi til í fyrra-
dag, aS sjera Gísli Jónsson á Mosfelli
í Grímsnesi druknaði í Þverá. Hann
ætlaöi austur til Odda og vera þar
við uppboð, sem haldiS var þar í
gær á búi sjera Skúla Skúlasonar,
en fór fyrst snögga ferð ofan í
Landeyjar. Ætlaði hann svo að ríða
Þverá hjá Hemlu, en mun hafa vilst
út aí vaðinu og Ienti í ál. Losnaði
hann þar viS hestinn og druknaði,
en maSur, sem með honum var,
komst klaklaust yfir ána.
Sjera Gísli Jónsson var rúml. fim-
tugur aS aldri, fæddur 27. júlí 1867
! Krisuvík, og voru fareldrar hans
Jón Þórhallsson smiður, er síSar fót
til Ameríku, og síSari kona hans
Þóruhn Gísladóttir bónda í Gröf í
Skaftártungu. Sjera Gísli útskrifaS-
ist úr skóla 1890 og af prestaskólan-
um 1892. 30. okt. s. á. var hann vígö-
ur prestur til Meðallandsþinga, en
tjekk Mosfell 1 Grímsnesi 7. maí 1900
og fluttist þá þangaS. Hann kvæntist
25. apríl 1893 Sigrúnu Hildi Kjart-
ansdóttur prests í Eyvindarhólum
og lifir hún mann sinn ásamt mörg-
um  börnum þeirra.  Sjera  Gísli  var
dr,
rcngur góSur og gleöimaður, en
eínahagur hans var jafnan fremur
erfiður.
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 97
Blağsíğa 97
Blağsíğa 98
Blağsíğa 98
Blağsíğa 99
Blağsíğa 99
Blağsíğa 100
Blağsíğa 100