Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögrétta

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Lögrétta

						198
LÖGRJETTA
Tilbod
Tilboð óskast í ca. 200 kg. Aerolit sprengiefni,
100 rl. kveikiþráö og 5000 hvellhettur.
Hans Peterseia, Reykjavík.
Símn. Aldan.                                              Bankastræti 4.
Islensk bó
Hjálmar Gíslason, 506 Newton Ave., Winnipeg, Man. Canada, tekur
að sjer sölu á islenskum bókum, tímaritum og blöðum. Hefur rekið bóka-
sölu í Winnipeg tvö síðastliðin ár.
Trygg og áreiðanleg viðskifti.
í Serbíu er þegar mikill undir-
búningur í þá átt, að sameina serb-
neska þjóðflokkinn í eitt riki, og
eiga nú að sameinast þvi hin slav-
nesku hjeruð, sem áður lutu Aust-
urríki. Serbía fær land til sjávar,
við Adriahaf, og sameinast Monten-
egró henni.
pað var citt atriði vopnahljes-
samninganna, að hcr pjóðverja
skyldi verða á burt úr Rúmcníu.
Fyrir þeim her er Mackensen hers-
höfðingi. Rúmenar hafa nú heimt-
að, að hann yrði skjótlega á burtu,
ella skyldi hann verða afvopnaður.
Er nú verið að flytja hann vestur
ef tir og sagt, að hermennirnir f agni
byltingunni í pýskalandi. Síðustu
fregnr segja að Rúmenar heimti
að þýski herinn þar eystra sje af-
vopnaður, en Mackensen neiti því
og beri fyrir sig vopnahljesskilmál-
ana.
Úr Póllandi áttu pjóðverjar
einnig að draga hcr sinn heim. En
fregn hefur komið um, að Pólverj-
ar hafi haldið með her inn í Pósen
og vilji sameina það Póllandi; þó
er í síðari fregnum ekkert sagt
frekara af þessu.
Czecko-Slovakar hafa stofnað
lýðveldi í Böhmen oghafakosiðsjcr
forseta, Masaryk prófessor. Hann
var í Ameríku, en er nú sagður á
austur leið til þess að taka við em-
bætti sínu.
pegar Wilson forseti las upp
vopnahljessamningana fyrir sam-
bandsþinginu í Washington, lagði
hann, í ræðu sem hann Ijet fylgja,
áherslu á það atriði, að fulltrúar
bandamanna í Versailles hefðu í
einu hljóði samþykt, að lofa mið-
veldaþjóðunum þvi, að alt skyldi
verða gert, sem núverandi ástæður
leyfðu, til þess að sjá þeim fyrir
matvælum, og sagði hann að þeg-
ar í stað yrði snúist að því máli
og sömu aðferð beitt, sem áður
hefði verið höfð við matarútvegan-
ir handa Belgíu. Miðveldin hafa
sjálf skip, sagði hann. Sulturinn
skapar ekki endurbætur. Hann
magnar það vonda og skapar
hræðilega sjúkdóma, sem gcra lög-
bundið líf áframkvæmanlegt. Tíil-
aði svo um þær breytingar, sem
orðnar væru á stjórnmálaástandi
miðveldanna, sagði að gömlu
stjórnirnar hefðu legið eins og
mara á þjóðunum, en hið unga og
upprennandi hefði enn enga festu
fengið, svo að sú spurning hlyti að
vakna, hver trygging væri fyrir, að
þær stjórnir, sem semja ætti við,
þegar til friðarsamninga kemur,
gætu, er á reyndi, tekið ábyrgð á
þeim samningum. Hann kvað 'ekki
hægt að svara þessu eins og nú
stæði, e'n vildi gera sjer bestu von-
ir. pað, sem nú er um að gera,
sagði hann, er að vera þolinmóður
og hjálpsamur og umfram alt að
gera sjer góðar vonir og bera traust
til þess, sem er þungamiðjan í öllu
því, sem nú er að gerast. Er þetta
vel mælt og líklegt að Banaríkja-
forsetinn hafi góð áhrif á friðar-
f undinum. Hann ætlar að vera þar
á meðan grundvallaratriði friðar-
skilmálanna verða ákveðin, og
leggur af stað frá Amcríku til
Frakklands í byrjun þessa mánað-
ar. En friðarmálafundurinn á að
verða í Versailles.
Japansmcnn eru ein af þeim
þjóðum, sem sigri eiga að hrósa,
og í fregnskeyti er sagt að þeir
muni setja fram á friðarfundinum
7 aðalskilyrði, og eru þau þessi:
1. að Japansmenn njóti til fulls
„frelsis á hafinu" til jafns við Breta
og jafnrjettis í öðrum efnum, er
snerta bandalag Breta og Japana
framvegis. 2. Japanar styðja
bandamenn í fyrirætlunum þeirra
um verndun smáþjóðanna og
hindrun styrjalda framvegis. 3.
Viðurkenning sje gefin fyrir ihlut-
unarrjetti Japana í Síberíu. 4.
Sömuleiðis viðurkenning fyrir
rjettmætum afskiftum Japana í
Kína af fjármálaviðskiftum, versl-
un og iðnaði. 5. Japanir fái að
halda Kianchau (scm þeir tóku frá
pjóðverjum í byrjun striðsins)
með viðunandi skilyrðum bæði fyr-
ir Japan og Kína. 6. pýsku eyjarn-
ar i Kyrrahafi verði framvegis
undir vernd Japana. 7. Gagnkvæm
rjettindi fyrir japanska borgara
um allan heim. — Af þessu sjest,
að Japansmenn ætla sjer, eins og
við mátti búast, að auka mjög vald
sitt og ihlutunarrjett um mál aust-
urlanda Asíu. Síðasta greinin er
eigi annað en sjálfsögð krafa til
þeirra þjóða, sem Japansmenn hafa
harist með i ófriðnum, en hún
snertir fyrst og fremst Bandaríkin
í Norður-Ameríku, sem hafa úti-
lokað Japana frá þeim rjettindum,
sem þeir nú heimta, til þess að
stemma stigu fyrir stórum inn-
fluthingum þaðan.
Her bandamanna er nú kominn
til þýskvi landamæranna, og inn
yfir þau þar sem vopnahljesskil-
málarnir ákveða þeim rjett til þess.
par er ákveðið, að bandamenn
megi,meðan á vopnahljeinu standi,
setjast með her til tryggingar í
þrjár borgir við Rín, Mains,
Coblens og Köln, með valdi yfir
30 kilom. lands út frá borgunum,
en austan við Rín skyldi vera 30
kílom. breitt hlutlaust svæði. Af-
hending hefur farið fram á þeim
herskipum pjóðverja, sem krafist
var í vopnahljessamningunum, að
skilað yrði eða afvopnast skyldu og
sett 4 gætslu hjá bandamönnum.
Voru mörg þeirra afhent á Forth-
firðinum 21. nóv., en þaðan var
f arið með þau til geymslu til Scapa-
Flow á Orkneyjum. 28. nóv. höfðu
verið afhentir bandamönnum 114
þýskir kafbátar, er allir voru þá
komnir til Harwich. Sagt hefur
verið, að flotadeild ætti að fara frá
bandamönnum til Kiel, til þess að
gæta þess, að vopnahljessamning-
unum yrði þar fullnægt, en að
bandamenn setjist ekki í Helgo-
land.
Frá pýskalandi.
Áður haf a verið sögð aðalatriðin
úr vopnahljessamningunum eftir
símfregnum En hjer fer á eftir ná-
kvæmari útdráttur úr þeim, sem
birtur cr í útlendum blöðum:
1. Vopnahljeð gengur í gildi 6
klukkustundum eftir að skilmálar
eru undirskrifaðir. 2. pjóðverjar
skulu hverfa úr Belgíu, Frakklandi
og Elsass-Lothringen innan 14
daga. pað lið, sem kann að vera
þar eftir, er fresturinn er útrunn-
inn, verður sett fast eða tekið sem
herfangar. 3. Skila skal 5000 fall-
byssum, fyrst og fremst hinum
stærstu, 30,000 vjelbyssum, 3000
sprengjuvörpurum og 2000 flug-
reiðum. 4. Horfið skal brott af
vesturbakka Rínar. Mains, Kob-
blens og Köln taka bandamenn og
alt umhverfi innan 30 km. 5. Aust-
an megin Rínar skal vera 30—40
km. breitt hlutlaust belti og skal
þýskur her horfinn þaðan innan
11 daga. 6. Ekkert má flytja aust-
ur yfir Rín. Allar verksmiðjur,
jarnbrautir o. s. frv. skulu pjóð-
verjar yfirgefa ósnortið. 7. Skila
skal 5000 eimvögnum, 150 þúsund
járnbrautarvögnum og 10 þús.
bifreiðum. 8. pjóðverjar skulu
halda gæslulið bandamanna á sinn
kostnað. 9. pjóðverjar skulu hverfa
úr Rússalöndum inn fyrir landa-
mærin eins og þau voru 1914.
Frestur er hjer óákveðinn. 10.
Brest-Litovsk og Búkarestsamn-
ingarnir skulu úr gildi ganga. 11.
Austur-Afríka sje afhent skilmála-
laust. 12. Gullforða Belgíu-banka,
rússnesku og rúmensku gulli sje
skilað. 13. Stríðsföngum skili pjóð-
verjar, án þess þeim sjeu gerð
sömu skil. 14. Skilað sje 100 kaf-
bátum, 8 ljettum beitiskipum, 6
vígdrekum og 50 tundurspillum. —
Önnur skip skal afvopna og gæta
þeirra í höfnum bandamanna eða
í hlutlausum höfnum. 15. Sigling
skal örugg í gegnum Kattegat, öll
sprengidufl tekin þar upp. 16.
Hafnbannið heldur áfram. pýsk
skip ófriðhelg á hafi. 17. Alt sigl-
ingabann er pjóðverjar hafa sett
gangi úr gildi. 18. Vopnahljeð
gildir 30 daga.
pegar vopnahljessamningarnir
voru undirskrifaðir sendi Hinden-
burg út svohljóðandi ávarp til
þýska hersins:
„Vopnahljessamningarnir eru
undirskrifaðir. Við höfum til
þessa dags borið vopn okkar með
sæmd. Herinn hefur með trúfestu
^og skyldurækt unnið þrekvirki,
bæði í sigursælli framsókn og
þrautgóðri vörn. Með hörðum or-
ustum á landi og i lofti höfum við
haldið óvinunum i fjarlægð frá
landamærum okkarogvariðheima-
land okkar fyrir ógnum og eyði-
leggingum stríðsins. En vegna Á-
vaxandi tölu óvinanna, vegna þess
að vörnin er þrotin hjá banda-
mönnum okkar, sem með okkur
hafa staðið svo lengi'sem kraftar
þeirra leyfðu, og vegna knýjandi
matvælaskorts og fjármálavand-
ræða, hefur stjórn okkar orðið að
ráða það af, að ganga að hörðum
vopnahljesskilmálum. En upplits-
djarfir og einbeittir göngum við nú
úr stríðinu, sem við höfum átt í
meira en 4 ár móti heilum heimi
óvina. Meðvitundin um það, að
við höfum til hins síðasta varið
land okkar og sóma okkar, gefur
okkur krafta. Vopnahljessamning-
arnir skylda okkur til þess að
hverfa fljótlega heim til ættlands
okkar, og er það miklum erfiðleik-
um bundið, eins og nú er ástatt,
svo að hver "einstakur af ykkur
verður nú að sýna bæði þrek í raun
og hina mestu skyldurækni, og er
þetta prófsteinn á festu hersins. í
bardögunum hafið þið aldrei
brugðist yfirforingja ykkar. Jeg
trcysti ykkur einnig nú."
í pýskalandi komu einkum fram
óánægjuraddir út af tveimur á-
kvæðum í vopnahljessamningun-
um. Fyrst og fremst því, að hafn-
banninu skyldi haldið áfram, og
i öðru lagi, að pjóðverjar væru
sviftir of miklu af flutningatækj-
um, jafnframt-og þeim væri gcrt
að skyldu að flytja her sinn heim
á skömmum tíma. Blaðið „Poli-
tiken" birtir viðtal við sendiherra
pjóðverja í Khöfn 14. nóv. Hann
segir, að menn hafi þegar fyrir
hálfum mánuði vitað það í Berlín,
að stjórnarbylting væri í aðsigi.
Lítt mögulegt segir hann að það
muni reynast fyrir herstjórnina
þýsku, að fullnægja skilmálunum
um heimflutning hersins. Hcnni sje
ætlað að flytja heim á mjög stutt-
um tíma 5 miljónir hermanna og
dreifa þeim yfir alt pýskaland, enn
fremur að flytja miljón herfanga
vestur yfir landamærin, og jafn-
framt sje hún svift flutningatækj-
unum, sem sjeu skilyrði fyrir að
hægt væri að framkvæma þetta.
Hann kveðst ekki geta skilið annað,
en að ætlun bandamanna með
þessu hafi verið, að skapa truflun
og stjórnleysisástand í pýskalandi.
En byltingin haf i þcgar verið kom-
in, er þetta skilyrði var sett, svo
að það hcfði þess vegna átt að vera
Qþarft. Scndiherrann kvcðst vona,
að komist verði hjá stjórnleysis-
ástandi. í Rússlandi hafi það verið
yfirsjón hjá embættismönnunum
og yfirstjettamönnunum, að þeir
hafi með öllu skorist úr lcik, er
völdin komust í hendur þcirra, sem
lengra vildu fara í byltingaáttina,
og þar með hafi þeir mist öll áhrif
á gang málanna. En í pýskalandi
hafi öll embættismannastjettin og
fjöldi herforingjanna, alt upp til
Hindenburgs, gefið sig í þjón. bylt-
ingamannastj órnarinnar, sem verið
hafi hið eina skynsamlega. Bylt-
ingamannastjórnin hafi beðið
sendiherra pjóðverja í erlendum
rikjum, að halda starfinu þar á-
fram, og þeir hafi gert það. — Af
fregnskeytum hingað verður ekki
annað sjeð, en að pjóðverjar hafi
komið her sínum heim að veslan
á rjettum tíma, því flutningarnir
eiga nú allir að vera um garð
gcngir.
„Politiken" birtir einnig samtal
við enska sendihcrrann. Hann seg-
ist verða þess var, að í hlutlaus-
um löndum telji menn vopnahljes-
samningana mjög harða í pjóð-
verja garð. En að sinni skoðun sjeu
þeir það ekki. Höfuðatriðið sje, að
láta hermensku pýskalands lúta
fullkomlega í lægra haldi. Til þcss
hafi verið barist. Krafan um af-
hcnding flutningatækjanna sjc
ekki eins hörð og af sje látið. Tck-
inn sje 1 járnbrautarvagn af hverj-
um 8, sem til sjeu í pýskalandi.
Annars sje þetta álíka mikið og
pjóðverjar hafi tckið af járnbraut-
arvögnum í Belgíu. Rílarnir, scm
teknir sjeu, muni vera álika margir
og þeir, sem þýska herstjórnin hafi
haft til notkunar í Frakklandi.
Annars segr hann að bandamenn
standi nú fyrst, eftir að byltingin
sje komin í kring í pýskalandi,
andspænis hinni þýsku þjóð, og
það hljóti nú að vera hugsun
þeirra, að skapa ekki hjá hcnni
meiri biturleik en fyrir sje, heldur
að ná samkomulagi við hana og
koma á ró og skynsamlegu ástandi
í Evrópu. En þetta náist ekki, ef
Bolsjevikastefnan magnist.
í símfregn frá 28. f. m. er sagt,
að yfir standi í Bcrlín sameiginleg
ráðstefna þýsku sambandsríkjanna
og hafi komið þar fram veruleg-
ur skoðanamunur milli sambands-
stjórnarinnar og stjórna hinna ein-
stöku sambandsríkja, einklun suð-
urríkjanna. Sje því talað um, að
öll sambandsrikin, eða að minsta
kosti hin stærri þeirra, fái fulltrúa
í sambandsstjórninni. pað cr sagt
að dr. Solf, sem vcitt hefur útan'-
ríkismálunum forstöðu, muni
verða að fara frá, Erzbergcr hafi
orðið fyrir hörðum árásum, sem
setji hann út úr spilinu. Jafnvel
er talað um, að Schcidcmann sje
valtur í sessi. Líka hef ur það komið
fram í símfrcgnum, að suðurríkin
þýsku og hinn þýski hluti Austur-
ríkis mundu ganga í samband og
mynda heild út af fyrir sig. En
ckki hafa þær fregnir enn fengið
staðfestingu.
1. þ. m. átti að koma saman í
Berlín fulltrúafundur allra verk-
manna- og hcrmanna-ráðanna
þýsku. pað er sagt, að herinn hafi
heitið stjórninni fylgi til þess að
kæfa niður allar tilraunir Bolsje-
vika til að brjótast til valda.
Talað er um, að bandamcnn ráð-
geri að krefjast þess, að Hollend-
ingar framselji Vilhjálm keisara í
þeirra hcndur, og sagt, að franskur
rjettarfræðingur, sem fcngið hefur
málið til rannsóknar, telji það lög-
legt, með því að kcisarinn hafi ekki
sagt af sjcr. En í síðustu útl. blöð-
um, sem hingað hafa komið, er
sagt, að hann hafi sagt af sjer, og
þar fylgir sú skýring á málinu, að
er hann hafi sagt af sjer keisara-
dómi, sje hann ekki lengur að
skoða sem tilhcyrandi hernum, og
þar af lciðandi dvelji hann í Hol-
landi sem hver annar þýskur borg-
ari og sjc að eins háður sömu lög-
um og þeir. í eldri fregnum var
sagt, að þýska keisaradrotningin
hcfði flúið til Hollands jafnframt
og maður hennar, en það var ekki
rjett. Hún var kyr heima, og
nokkru eftir að byltingin hófst,
kom fram frá henni þakkaryfir-
lýsing til stjórnarinnar fyrir með-
ferð hcnnar á hcnni og hennar
fólki. Nú er aftur á móti nýlega
sagt frá þvi í símfregn, að hún sje
iá leið til manns síns í Hollandi.
Frá Austurríki.
pað er sagt, að Austurríki liðist
sundur í þessa 7 hluta: 1. ríki
Cheko-Slovaka, sem er Böhmen,
Máhren og nokkur sneið af Ung-
verjalandi. 2. riki Jugo-Slava, sem
cr Bosnía, Kroatía, Slavonía og
sneið sunnan af Ungverjalandi, og
sameinast þessi lönd Serbíu. 3.
Mið-Ungverjaland, sem er orðið
sjálfstætt lýðveldi. 4. Suðaustur-
hluti Ungverjalands, Siebenbúrgen,
sameinast Rúmeníu. 5. Galizia
sameinast Póllandi. 6. pýska Aust-
urríki, sem er orðið sjálfstætt lýð-
veldi en mun sameinast þýska lýð-
vcldinu, eða einhverjum hluta þess.
7. ítölsku hjeruðin, þar með talinn
Istríuskaginn með Tricst og Pola,
cr fellur til ítalíu.
Karl kcisari hefur látið i ljósi,
að hann vilji búa áfram í Wien
scm valdalaus maður, og virðist
svo sem samkomulag sje fengia
um, að svo megi vera.
Ýmsar fregnir.
13. þ. m. hjelt verkmannaflokk-
urinn enski fund og samþykti þar
þessar kröfur, er snerta friðarskil-
málana: 1. Verkamennirnir skulu
ciga beina þátttöku og fulltrúa i
þcim opinberu nefndum frá hverju
um sig aí' hernaðarlöndunum, sem
eiga að segja fyrir um friðarskil-
málana. 2. Halda skal alheimsfund
verkmanna á sama stað og tíma
og friðarfundinn, scm útgera á um
friðarsamninga í ófriðarlokin. 3.
Fundurinn krefst þess, að lands-
st jórnin beiti sjcr fyrir því, að þetta
komist í framkvæmd.
pað er sagt, að þingkosningar
sjcu fyrr dyrum í Englandi og
Lloyd George ætli að ganga til
kosninganna með samsteypuráða-
íieytisstefnuskrá.
5. f. m. fóru fram þingkosning-
ar í Bandarikjunum. Republikana-
flokkurinn vann allmikinn sigur,
f jckk 238 þingsæti, en Demokratar
195. í Senatinu eru áhöld um
flokkana. Wilson forseti var kos-
inn af Dcmokrataflokknum, sem
nú hefur orðið undir.
Fregn frá 30. þ. m. segir að
Lloyd Gorge hafi sagt í ræðu, að
venjan væri, að þeir, sem bæri ó-
sigur, væru látnir borga herkostn-
aðinn, og þeirri reglu yrði að fylgja
^agiivart pjóðverjum; þeir yrðu
að borga herkostnaðinn, að svo
miklu leyti sem efni þeirrahrykkju
til. Á hefndir kvaðst hann ekki
hyggja, en þó yrði að ganga svo
frá, að framvegis vissu þeir, sem
ófrið byrjuðu, hvað biði þeirra að
lokum. Clemenceau hafði verið
væntanlegur til Lundúna nú um
mánaðamótintil þess að ræða við
ráðandi menn Breta um friðarskil-
yrðin og kröf ur þeirra keisaranum
viðvíkjandi. En þegar Wilson for-
seti kemur til Frakklands hefst i
Versaillcs ráðstefna bandamanna
íil undirbúnings friðarmálafundin-
um, en í enskri fregn frá 30. f. m.
scgir, að ekki sjc cnn ákvcðið, hve-
nær Mðarsamningarnir verði byrj-
aðir, og helst gcrt ráð fyrir að það
vcrði ekki fyr en í janúarlok.
Nú cr sagt, að Wilson muni í
Fvrópuför sinni fara bæði til Eng-
lands og ftalíu. Sagt er lika, að
ýmsir menn í pýskalandi vilji
bjóða honum til Bcrlínar.

					
Fela smámyndir
Blağsíğa 195
Blağsíğa 195
Blağsíğa 196
Blağsíğa 196
Blağsíğa 197
Blağsíğa 197
Blağsíğa 198
Blağsíğa 198