Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögrétta

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Lögrétta

						38
LÖGRJETTA
LÖGRJETTA kemur út á hverjum mið-
vikudegi, og auk þess aukablöð við og við,
Verð kr. 7.50 árg. á Islandi, erlendis kr.
10.00. Gjalddagi 1. júlí.
Karl Liebknecht og Rósa Luxemburg.
I.
Danskur blaSamaSur, Anker Kirke-
by, hefur, eftir dauða Liebknechts,
skrifaS í Politiken um heimsókn sína
hjá honum í Berlín í vetur, meSan
mest gekk þar á. Veröa hjer sögS aSal-
atr. úr þeirri grein. Hann hyggur, að
nafn Liebknechts muni i sögunni
geymast í framhaldsröS af nöfnum
þeirra Cromwells, Mirebeaus, Robes-
pierres og Lenins. Liebknecht var
lögfræSingur og fyrir stríSiS var hann
kallaSur „málfærslumaSur fátækling-
anna". Heimskunnugt varS nafn hans,
er hann aleinn reis upp í þýska þing-
mu, og greiddi atkvæSi á móti fjár-
veitingu til ófriSarins. Þar meS reis
hann einn gegn öllum valdhöfum
landsins, gegn straumi tímans,
gegn dægurþytnum og gegn flokks-
bræSrum sínum. Og hann hjelt
sjerskoSunum sínum á lofti í blindri
trú á hugsjón sína. SíSar var hann
dæmdur í 4 ára fangelsisvist, og fyrir
stríSiS hafSi hann setiS í fangelsi á
annaS ár. Þegar stjórnarbyltingm
hófst hafSi hann setiS 1^2 ár í fang-
elsinu en þá voru dyr þess opnaSar
og hann gekk út úr fangaklefanum
upp á þak keisárahallarinnar, og dró
þar upp rauSa flaggiS. Jafnframt var
skoraS á hann, aS taka sæti i ráSu-
neytinu, en hann svaraSi: „RáSherra
vil jeg gjarnan vera, en ekki með
þeim mönnum, sem á stríSstímunum
.bafa ofurselt sósíalistaflokkinn til
auSvaldsins." í staS þess aS taka
sæti í bráSabirgðastjórninni, stofnafii
hann þá í fjelagi viS Rósu Luxem-
burg minsta dagblaðBerlínar: „RauSa
flaggiS". Hann skrifaSi greinar í
hvert tölublaS þess, og jafnframt kom
hann daglega fram í mannþyrping-
v,m á götum og torgum borgarinnar
og hjelt ákafar ræSur.
„RauSa flaggiS" hafSi bækistöS
sina í bakhúsi í Königgrátzerstrasse
40, hjá prentsmiSju á 3. lofti. ÞangaS
var Liebknecht vanur aS koma á
hverju kvöldi kl. 7 og lesa prófarkir
Nú fór danski blaSamaSurinn þangaS
tii þess aS reyna aS hitta hann, sal
þar Jengi á trjekassa á miSju gólfi,
beiS og skemti sjer viS aS horfa á
myndir, sem afgreiSslustúlkurnar
höfSu klipt út og límt á veggina. En
I.iebknecht kom ekki þaS kvöld. Hús-
rannsóknirnar voru þá byrjaSar í
Berlín, og hann var öSru hvoru tek-
inn fastur, er HSsmenn andstæSinga
hans mættu honum á götu. BlaSa-
maSurinn sá hann fyrst í ræðustom-
um og fylgdi honum frá einum fund-
inum á annan. Hann lýsir sunnudegi
í úthverfi Berlínar. LoftiS er drunga-
legt, þrungiS þoku og regni. Á auSu
almenningssvæSi bíSa 10 flutninga-
bílar. ÞaS eru ræSustólar, og kringum
þá hafa safnast um 20 þúsundir
manna. ÞaS eru fylgismenn Lieb-
knechts. Menn biSu tímum saman.
Byltingamannaforsprakkarnir koma
ekki á ákveSnum tímum, og ekki
eítir ákveSnum vegum, fremur en
Kússakeisari áSur fyrri. En loks koma
í'okkrir bílar, þjettskipaSir sjóliSs-
mönnum og rySjast eins og skriS-
drekar inn á völlinn. Rjett á eftir
sjest þar í lyftingu Rósa Luxemburg.
Hún er lágvaxin, en digur, af GyS-
ingaættum, meS langt nef og stóran
munn, og veifar gamalli regnhlíf, ti!
þess aS vekja eftirtekt. En þar, sem
hópurinn er þjettastur, má sjá grann-
va.xinn mann, á aS giska um fimtugt,
i slitnum frakka, og stendur lykkjan
upp úr hálsmálinu aS aftan. Hann
reisir höfuSiS og lyftir upp öSrum
handleggnum meS skipandi tilburS-
um. Þetta er Liebknecht. Hann er
hálf-Júdi. Frá fangelsisvistinni er
höfuS hans vjelklipt. AndlitiS er ó-<
írítt, meS óreglulegum dráttum, oy
hörundsliturinn grábleikur, en hakan
órökuð, meS úfnum skeggbroddum,
og ber alt útlitiS enn vott um fangels-
isvistina. Fötin fara illa, og á fótun-
um hefur hann gamla fjaSraskó.
Hann minnir töluvert á alþýSutrú-
boða. ÞaS er ekkert aSlaðandi í fasi
bans eSa framkomu, og röddin, sem
rýfur þokuna, er ófögur og hás, eins
og frá ryðguSu sagarblaSi. En Lieb-
knecht er æfSur ræSumaSur. Inni-
fyrir brennur hatursins eldur. En
hann lætur hann ekki fá vald yfit
sjer. MeS yfirburSaró kuldans drotn-
ar hann yfir áheyrendunum og segir
þeim skoSun sína án nokkurs tauga-
titrings. Hann fer ekki með neinar
ulan aS lærSar setningar; hann opn-
ar aS eins fyrir því, sem innifyrir er.
cg glóandi loginn stendur fram úr
munni hans. Meö æeingaþrátti
gremjunnar hvæsir hann hvert orö
fram, tilgerSarlaust og hljómlaust).
Hann á ekkert af hinum skáldlega
guSmóSi Jauré's, ekkert af hinum
hlýja söng Björnson's, ekkert af hinni
titrandi samkend P. Sabroe's. Þai)
koma fyrir hjá honum háfleygar setn-
ingar, en þær lyfta honum ekkert.
Og hreyfingar hans eru alt af þær
sömu upp aftur og aftur. Vehjuieg
ast heldur hann sjer viS ræSustólinn
rneS annari hendinni, en meS hinni
beggur hann út í loftið, meS einum
útrj'ettum fingri, eins og til þess a'Ö
slá föstu hverju orSi, sem hann segir.
En af því aS yfirfrakkinn er orSinn
bonum ofstór eftir fangelsisvistina,
fellur frakkaermin oft fram yfir
höndina, svo aS menn sjá stundum
ekki annaS en tóma ermi meS fing-
urgómi  eSa nögl  fram úr.
Eftir ræSuna fylgdu um 30 'þus-
undir manna honum inn í miSja Ber-
lín og fagnaSarópin dundu í sífellu
alt í kring um hann. Liebknecht rjeS
í raun og veru þetta kvöld öllu í
Berlín. Ein af fylgisveitum hans
rjeSst þá á borgarkastalann og Lieb-
knecht kom sjálfur til og leysti yfir-
foringjann úr höndum sinna manna.
Hann kom í veg fyrir, aS kanslara-
böllin væri tekin. Tveir flutningabíl-
ar, sem 80 vopnaSir menn fylgdu,
voru stöSvaSir á götunni af múgnum
og mennirnir afvopnaSir, en bilarmr
voru fullir af byssum. í mannþröng-
inni kringum þá segist blaSamaSur-
inn hafa mist sjónar á Liebknecht.
Um kvöldiS beiS hann hans enn á
bækistöS „RauSa flaggsins", en Lieb-
knecht kom ekki. Honum var þá vís-
aS á, hvar hann mundi nú vera aS
hitta, og um nóttina hitti hann Lieb-
knecht loks í híbýlum Spartacus-
ijelagsins í Wilhelmsstrasse 74. Þetta
var venjuleg 6 herbergja íbúS á 2
lofti, sem breytt var í skrifstofur.
Þar voru borS og stólar, og á borS-
unum blekbyttur. Liebknecht tók á
móti gestinum í því herberginu, sem
áSur hafSi veriS eldhús. Hann var
þar aS skrifa. Upp úr brjóstvasa hans
stóS heil röS af gulum blýöntum.
Hann var óframfærinn í látbragSi
cg bros hans bar vott um feimni.
Hann fiktaSi vandræðalega viS úr-
festi sína og blaSam. segist aldrei
hafa fundiS eins til þess og þarna, aS
hann væri óvelkominn gestur. Lieb-
knecht afsakaSi, aS hann væri for-
ugur um fætur, en þaS segist hinn
lika hafa verið, því hann hafSi elt
Liebknecht allan daginn. Annars var
Liebknecht ekki hjegómlegur, segir
bann. BlaSamaSurinn baS um í nafni
þriggja NorSurlandablaSa og tveggja
beimsblaSa, aS mega tala viS hann
og birta samtaliS. Liebknecht kvaSst
bafa neitaS öllum, sem til sín hefSu
komiS í þeim erindum, og sagSist
ekki geta gert þar nokkra undantekn-
ingu. „Jeg vinn aS stjórnarbyltingu,
annaS ekki", sagSi hann. BlaSamaS-
urinn baS um ljósmynd. Liebknecht
sagSist ekki hafa IátiS ljósmynda sig
síðustu 20 árin. BlaSamaSurinn baS
þá um nokkrar upplýsingar um einka-
líf hans. „Jeg á ekkert einkalíf", svar-
aSi Liebknecht. „Jeg vinn aS stjórn-
arbyltingu, annaS ekki." Þá dró
blaSamaSurinn upp meðmælabrjef
frá Stauning ráSherra. „Jeg þekki
bann," sagSi Liebknecht, og bandaSi
bendi móti blaSinu; „hann er ekki
minn vinur." BlaSamaSurinn bjóst þá
til aS kveSja og fara, en tautaSi um
leiS eitthvaS í þá átt, aS í Danmörk
gætu menn ekki skiliS, aS Liebknecht
skyldi vera á móti þvi, aS þjóSþing
væri kallaS saman; þaS virtist þó
vera þaS eina rjetta, aS lofa þjóSinni,
eins og eftir ensku og frönsku stjórn-
arbyltingarnar, aS ákveSa sjálfri
framtíS sína. — En þarna hafSi hann
bitt lagiS á Liebknecht, og hliSiS var
opnaS til viStals viS hann.
„Jeg skal segja ySur þaS, án þess
aS jeg ætli þaS til birtingar opinber-
lega," sagSi hann, „aS engin af hin-
um borgaralegu byltingum, sem sag-
an hefur frá aS segja, hefur komiS
stjórnmálahugmyndum sínum í fram-
kvæmd meS þvaSri og ræSuhöldum,
heldur meS valdi. Og hvernig ætti
þaS nú aS takast fjórSu stjettinni, ör-
eigasjettinni, sem ekki hefur tekist
þriSju stjett hins borgaralega þjóö-
f ielags. ÞaS væni barnaleg hugmynd,
aS ætla sjer aS koma fram þjóSfje-
lagsskipun þeirri, sem fyrir okkur
vakir, meS atkvæSagreiSsIum. ÞjóS-
íundurinn verSur ekki annað en fram-
bald af þingskúmaþvaSrinu. Þegar
sijórnarbyltingin varS í Englandi
1649, var henni ekki hrundiS fram
meS ræöum í þinginu, heldur var
gerSur út her til þess aS rySja hin-
um nýja tíma braut. Og sigurinn
fjekst, ekki meö orSaglamri og at-
kvæSagreiSslum, heldur meS sverSum
bændariddaranna, og loks meS eih-
ræðisvaldi Cromwells. Og hvernig
var frönsku stjórnarbyltingunni 1789
hrundiS áfram? Var þaS í ræSustói-
um þingsins, sem byltingamennirnir
sigruSu þá? Nei, þaS var meS stofn-
vv, einræSisvaldsins, sem endaSi í
skelfingarstjórninni. Og þó höfSu
fcyltingamennirnir bæSi í Englandi
og Frakklandi þingmeirihluta til þess
aS framkvæma byltinguna. En þaS
nægSi ekki. Og hvaS voru svo þess-
ar óverulegu borgarabyltingar í sam-
anburði viS þá þjóSfjelagsbyltingu,
sem hjer er umaSræSa? ÞaSvoruekki
nema smáværingar, sem þá skildu
aSalinn og borgaraflokkana, hjá því
takmarkalausa og ósættanlega hatri,
sem nú skilur auSvald og vinnulýS.
Hjer er um aS ræSa síSustu stórstyrj-
öld veraldarsögunnar, styrjöldina um
þaS, hvort peningavaldiS skuli standa
tSa falla. ViS stöndum á tímatak-
mörkum, þar sem ekkert samkomu-
lag getur komiS til mála, engir útúr-
krókar, engin málamiSlun. AnnaS-
bvort sósíalistaríkiS eSa ekki. AuS-
vald og vinnulýSur hafa ekki framar
um neitt aS tala hvort viS annaS á
þingsamkomum. Nú er ekki um ann-
aS aS tala, en úrslitastríS á hólm-
göngusvæSinu upp á líf eSa dauSa.
BlaSamaSurinn skaut því inn í, aS
sjer virtist stjórnin nú þegar hafa
gert töluvert í því, aS koma hugsjón-
um sósíalista í framkvæmd, þar sem
bún hefSi sett keisarann frá, rofiS
herinn, sett framkvæmdalífinu reglur
samkvæmt kenningum sósíalista, lög-
leitt 8 tíma vinnudag og hækkaS
verkalaunin.
„Hún hefur, þvert á móti, nú þegar
eySilagt byltinguna," svarSi Lieb-
knecht. „Hún hefur látiS gamla
skipulagiS halda sjer, og notar sömu
starfsmennina, sem áSur voru verk-
íæri Hohenzollanna og Ludendorffs.
Hún lætur borgaralegt þing koma í
staS verkmannaráSs meS fullkomnum
sósíalista-sniSi, og hún heldur uppi
gömlu sjettaskiftingunni, meS yfir-
stjett, sem á alt, og undirsjett, sem
á ekkert."
„En hvernig hugsiS þjer ySur þá,
aS reisa hiS nýja þjóðfjelag?.' spurSi
blaSamaSurinn.
„MeS valdi," svaraSi Liebknecht.
„MeS því aS láta fyrst um sinn bylt-
ingamenn verkmannaflokksins og her-
mannaflokksins eina ráSa öllu. Þeir
vilja ekki annaS en rjettlæti gagnvart
öllum, vilja gera aS virkileik hug-
myndina um hiS upplýsta einveldi.
Annars eiga allir aS hafa atkvæSis-
rjett, þótt herforingjar og auSmenn
^erSi undanskildir, meSan þeir eru til.
ÖII stjettaskifing, allar orður og titl-
ar hverfa. Konur og karlar hafa jafn-
rjetti. Til þess aS allir geti fengiS
atvinnu, styttist vinnutíminn; sex
tímar á dag eiga aS verSa lengsti
vinnutími. IbúSum, matreiSslu, upp-
eldi og heilbrigSismálum verSut
þannig fyrir komiS, aS allir fái aS-
gang aS nauSsynlegustu gæSum lífs-
ins. Eignir keisarans verSa gerSar
upptækar. Ríkisskuldirnar feldar úr
gildi. Herlán sömuleiSis, ef þau yfir-
stíga vissa upphæS. Allar stærri jarS-
eignir verSa teknar eignarnámi, og
þeim skift niSur i húsmannalóSir, og
húsmennirnir mynda samvinnufjelög.
AJlir bankar, allar námur, skipa-
smíSastöSvar, verksmiSjur og hluta-
fjelög, sem reka iSnaS eSa verslun
skulu tekin úr einstakra manna hönd-
um og rekin af ríkinu. Verkamenn
i hverri iSnaSar- eSa atvinnustofnun
skulu sjálfir kjósa hina nýju stjórn-
endur stofnananna. Allar sjereignir,
sem fara fram úr ákveSinni upphæS,
skulu gerSar upptækar  ...."
BlaSamaSurinn segir, aS sjer hafi
ekki hugkvæmst annaS betra til svars
viS öllu þessu, en aS leiSa fram gegn
Liebknecht mest metna flokksbróSur
hans í Þýskalandi, Kurt Eisner for-
sætisráSherra í Bayern (sem síðar
var myrtur). ÞaS hafi veriS sagt, aS
siSast þegar Kurt Eisner var í Berlín,
hafi hann reynt aS stilla Liebknecht
og draga úr ákafa hans, en aS lokum
hafi hann sagt, er honum varS lítt
ágengt: „En góSi vinur, haldirSu
svona áfram, þá sundrarSu öllu
I'ýskalandi." Þá átti Liebknecht aS
hafa  svaraS:  „Betur  aS  svo  færi."
Þessi saga segir blaöamaSurinn aS
gengiS hafi meSal þýskra stjórnmála-
rnanna, en Liebknescht gerSi hvorki
aS játa henni nje neita,
Svo kvaddi blaSamaðurinn, en batf
Liebknecht um leiS, aS lofa sjer aS
heilsa upp á Rósu Luxemburg, sem
bann vissi aS var í næsta herbergi.
--» „Vinkona mín talar ekki mikiS,'*
svaraSi Liebknecht. „Hún skrifar. Jeg
skal sj'á um, aS þjer fáiS greinar
hennar." Svo rj"etti hann fram hönd-
ina til kveSj'u, litla og mjúka, eins og
kvenmanrishönd, og þótt kveSjuhand-
takiS væri fast frá blaSamannsms
hálfu, var engan kraft aS finna á
móti. í næsta herbergi fyrir framan
varS dálítil viSstaSa, því Liebknecht
lagSi svo fyrir, um leiS og hann
fylgdi gestinum til dyra, aS hann
fengi meS sjer vissar greinar eftir
Eósu Luxemburg, sem komiS höfSu
í „RauSa flagginu". í þessu herbergi
sá blaSamaSurinn seinni konu Lieb-
knechts og átti tal viS hana. Hún
er rússnesk gySingastúlka, fríS sýn-
um og gáfuleg. Þegar hann kvaddi,
lofaSi hún aS senda honum bók, sem
nýkomin var út á sænsku, um mann
hennar.
BlaSamaSurinn segist svo alla nótt-
ina hafa veriS aS lesa greinar og
flugrit eftir Rósu Luxemburg heima
í herbergi sinu i gistihúsinu. Hann
segist ýkjulaust geta kalIaS hana
fremsta blaSagreinahöfund Þýs'ka-
lands, meistara í sinni grein; hugsan-
ir hennar sj'eu skarpar sem sverS og
ljósar sem fægSir demantar, og tak-
markiS hiS eilífa rjettlæti. Þau Lieb-
knecht og hún sjeu nú bæSi dauS þeirn
dauSdaga, sem sje hlutskifti þeirra,
sem fæSist fyrir tímann. Um Lieb-
knecht hafi margir undrast þaS, aS
hann hafi fengiS aS lifa svo lengi
sem raun varS á. í „RauSa þinginu".
b. e. á samkomu hermanna- og verk-
manna-ráSanna í Berlín, segist hann
hafa setiS viS hliSina á undirforingja
frá Königsberg, sem sendur hafi veriS
ti! Berlínar sem fulltrúi hermanna-
og verkmanna-ráSs þeirrar borgar,
fjörugum manni, sem bar heiSurs-
merki fyrir hraustlega framgöngu,
og eindregnum byltingamanni. Hann
sagSist hafa orSiS aS lofa því, áSur
en hann fór aS heiman, aS skjóta
I.iebknecht. Svo var hann á samkomu ^
bjá honum, þegar til Berlínar kom,
og heyrSi hann tala. Segist hann þá
hafa sagt viS þá, sem í kring stóSu.
að annaShvort tali Liebknecht í þetta
sinn alt öSruvísi en hann sje vanur,
eSa þá, aS alt sje lýgi, sem um hann
sj'e sagt. En honum var sagt, aS Lieb-
knecht talaSi alveg eins og hann væri
vanur. En þá kvaSst hann hafa sím-
aö heim: „Get ekki skotiS Lieb-
knecht", og hann bætti viS, aS ef
menn heyri hann tala, þá hljóti menr«
&í elska hann.
Danski blaSamaSurinn endar grein
sina meS þeim ummælum, aS Lieb-
knecht sje dáinn þeim fegursta dauSa.
sem mönnum sje unt aS deyja, dáinn
fyrir stóra hugsj'ón. En hann segist
skrifa um hann meS þurrum tárum,
cg þaS vegna þess, aS hann hafi bar-
ist fyrir sínum kristilega fagnaSar-
boðskap, ekki knúinn af kærleika,
heldur af hatri, ekki af því, aS hann
elskaSi þá fátæku, heldur af því, aS
hann hataSi þá ríku.
II. .
Þau Liebknecht og Rósa Luxem-
burg voru bæSi drepin kvöldiS 16.
janúar. Um morguninn hafSi komiS
út í „RauSa flagginu" óvenjulega
bvöss grein eftir Liebknecht og hafSi
stj'órnin látiS gera alt upplag blaSs-
ins upptækt. ÞaS virSist svo, sem út-
sendarar stjórnarinnar hafi undan-
farna daga alt af veriS á hælum Lieb-
knecht's, því þaS er sagt, aS hann hafi
enga nótt sofiS heima, heldur alt af
úti í' gistihúsum, og sina nóttina á
hverjum staS. Einnig er sagt, aS alt
af hafi beSíS hans bill á götunni, úti
fyrir hverj'u húsi sem hann steig inn
í, búinn til þess aS þjóta á staS meS
hann, ef hann þyrfti aS flýja. En
þaS hafSi kvisast, aS hann kæmi dag-
lega, þessa síSustu daga, til fjölskyldu
í Mannerheimstræti 43. íbúar hússins
aSrir höfSu veitt því eftirtekt og sagt
frá því á lögreglustöSinni. MaSurinn,
sem Liebknecht heimsótti, heitir
Markussohn og sonur hans var rit-
stjóri „RauSa flaggsins". Þetta kvöla,
rjett fyrir kl. 8, kom tilkynning um
þaS á lögreglustöSina, a8 þau Lieb-
knecht og Rósa Luxemburg væru
bæSi inni hjá Markussohn, og flokk-
ur af hinu svonefnda borgarvarSliSi,
sem er sjálfboSaliS, var þegar sendur
þangaS. Alt hafSi gengiS fljótt, og
nú brutust hermenn inn í íbúSarhei-
bergi Markussohns. Húsbóndinn og
kona hans voru hæSi heima, og inni
í stofunni hjá þeim voru, eins og frá
bafSi veriS sagt, þau bæSi, sem leit-
aS var aS. Rósa Luxemburg lá þar á
lcgubekk, en Liebknecht stóS á gólf-
ínu. Þau voru bæSi þegar handtekin.
MeSan á þessu stóS, kom Markus-
sohn yngri heim. Þegar hann sá, aS
búsiS var umkringt af hermönnum,
aitlaSi hann aS flýja, en hermennirnir
kölluSu til hans og sögSu, aS ef hann
siæSi ekki kyr, yrSi hann skotinn.
Hann hlýddi, og var þá einnig hand-
tekinn. í herbergjunum fanst allmik-
iS af skjölum, snertandi starfsemi
Spartacus-flokksins, og einnig stór
peningaupphæS. Var lagt hald á
hvorttveggja. En þau Liebknecht og
Rósa voru flutt af hermönnum í „Ho-
tel Eden", og samstundis var öllu
símasambandi viS hóteliS slitiS. ÞaS
hvisaSist þó von bráSar, aS þau væru
bandtekin, og nú þarna niSur komin.
svo aS mannfjöldi þyrptist aS hóteb
mu, og vildu ýmsir þegar í staS brjót-
ast þar inn og ráSast á þau. Voru
þau þá leidd út um hliSardyr og áttr
aS koma þeim þaSan i bílum undan.
Rn þar var þá orSiS fult fyrir af
fólki. Rósa Luxemburg var barin, svo
að hún fjell meSvitundarlaus niSur
á götuna. SíSan var henni lyft upp
í bíl og átti aS flytja hana i fangeisi.
En skamt frá hótelinu var bíllinn
stöSvaSur. Þar var enn mannþyrp-
ing, og flaug sú fregn um, aS Rósa
Luxemburg væri fangi í bilnum. MaS-
ur einn hljóp þá upp í bílinn og skaut
kúlu gegn um höfuS henni. SíSan
ruddust fleiri upp í bílinn, rifu líkiS
úí úr honum og fóru burt meS þaS.
Hefur þaS ekki fundist síSan; en
haldiS er, aS því hafi veriS fleygt r
skurS, sem þar er nálægt.
Liebknecht var einnig fleygt inn r
bíl hjá „Hótel Eden" og haldiS á staS
meS hann áleiSis til Moabitfangels-
isins. En á leiSinni gegnum Tiergart-
en stöSvaSist bíllinn, og varð aS fá
annan í hans staS. Liebknecht var
beSinn aS koma út og ganga nokk-
urn spöl. En er Liebknecht kom út,
tók hann til fótanna og hljóp burt.
Hermennirnir hrópuSu og sögSu hon-
um aS standa kyrruni, en hann
skeytti því ekki, og voru þá send
5 skot á eftir honum. Eitt af þeim
hitti hann milli herSablaSanna, og
fjell hann þegar dauður niSur. For-
inginn, sem flutti hann, kveSst hafa
sagt honum, er hann stj'e inn í bíl-
mn, aS ef hann gerSi tilraun til aS
fiýja, yrSi beitt vopnum gegn hon-
um. HafSi hann í mannþyrpingunnr
viS hóteliS fengiS högg aftan á háls-
inn og var þar meS blæSandi sár.
Út úr þessu tvófalda morSi reis
áköf æsingaralda eftir á. Fylgismenn
þeirra Liebknecht's heimtuSu hefnd-
ir og hótuðu öllu illu. Þungar sakir
voru bornar á þá, sem veriS höfSu
viS aS handtaka þau Liebknecht og
Rósu og þá, sem áttu aS flytja þau
til fangelsisins, og þótti þeim alt hafa
illa tekist. Margar sögur gengu um
öll atvik, sem aS morSunum lutu,
aSrar en þær, sem hjer eru sagSar.
Stjórnin fyrirskipaSi opinbera rann-
sókn í málinu, svo aS þeim yrSi
begnt, sem sekir reyndust, ef til
þeirra næSist. En um árangur af
þeim rannsóknum hafa ekki komiS
I'ingaS  fregnir enn.
III.
Karl Liebknecht var 47 ára gam-
all. FaSir hans var hinn nafnkunni
sósíalistaforingi, sem ásamt Bebel
stýrSi lengi þýska sósíalistaflokkn-
um. Liebknecht yngri varS stúdent
og doctor í lögfræSi, og síSan mála-
flutningsmaSur í Berlin. 1902 var
hann kosinn inn r prússneska þingií?
Hann skipaSi sj'er í flokk hinna kröfu-
börSustu sósíalista, og þaS er sagt,
aS hann hafi stundum þótt vandræSa-
maSur viS aS eiga í flokknum.
Nokkru síSar var hann dæmdur r xy2
árs fangelsisvist. AS henni lokinm
fór hann til Ameríku. En 1912 er
hann kominn heim aftur, og var þá
kosinn af sósíalistunum í Potsdam
inn í RíkisþingiS. VarS hann bar
cinn af forsprÖkkunum r ákærunum
gegn stjórnendum KruppsverksmiSj-
unnar og vakti meS því almenna eft-
htekt á sjer.
Þegar heimsstríSÍS byrjaSi, fylgdi
hann í fyrstu flokki srnum. 3. ág. 1914
hjelt flokkurinn fund, til þess að taka
afstöSu til ófriSarins, og var þaS fyr-
irfram samþykt, aS í þingsalnum
skyldi flokkurinn koma fram óskift-
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 37
Blağsíğa 37
Blağsíğa 38
Blağsíğa 38
Blağsíğa 39
Blağsíğa 39
Blağsíğa 40
Blağsíğa 40