Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögrétta

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Lögrétta

						LÖGRJETTa
LÖGRJETTA kemur út á hverjum mi8-
vikudegi, og auk þess aukablöð við og vi8,
VerS kr. 7.50 árg. 6 Islandi, erlendis kr.
10.00. Gjalddagi I. júlí.
neita því Ukraine um rjett til sjálf-
stjórnar.
Síðustu frjettir.
Simfregn frá 5. þ. m. segir, aS
bandamenn hafi sent ÞjóSverjum
boS um, aS þegar þeir hafi fullnægt
kröfum         vopnahljessamninganna,
verSi friSurinn undirskrifaSur. Ann-
ars ætli bandamenn ab beita ýmsum
ráSum til þess að þröngva ÞjóSverj-
i'm til fullnægingar vopnahljessamn-
ingunum . Mun þetta einkum eiga
við um heimkvaðning þýska hers-
ins í Eystrasaltslöndunum, þv'í
tveimur dögum síðar kom fregn um,
að þýska stjórnin hefði sett v. Goltz
hershöfðingja af. HafSi mikiS ver-
iS rætt aö undanförnu í þýska þing-
inu um þessi mál, og er helst svo aS
heyra af blaSagrcinum þaSan, sem
þýska stjórnin hafi ekki ráSiS viS
herinn þar eystra. En í blöSum
bandamanna komu aftur á mót'
fram raddir um, aS hún ljeki þar
tveim skjöldum, og þeim stóS stugg-
ur af hinum mikla her ÞjóSverja þar
eystra, enda þótt hann sýndist vinna
aS sama marki og her sjálfra þeirra
á vesturvígstöSvunum í Rússlandi
þ. e. aS bæla niSur Bolsjevika. I
Berl.tíSindum frá miSjum október
er fregn um viStal viS v. Goltz hers-
höfSingja. Segir hann þar, aS í blöS-
öm óvina ÞjóSverja sje dreift út
mikl'um ósannindum um her þeirra
þar eystra. Her þessi hafi variS og
verji enn Þýskaland gegn innrás
Bolsjevikaflokka aS austan. Ef hann
hefSi ekki veriS, heíSu Bolsjevíkar
vaSiS inn í Austur-Prússland. Her-
inn hafi veriS myndaSur til þess aS
berjast gegn Bolsjevíkum og þaS
sje eina takmark hans. Ef herflokk-
ar Rússa í Eystrasaltslöndunum, sem
myndaSir sjeu af heimsendum Rúss-,
r.m frá Þýskalandi, sæki fram gegn
Bolsjevíkastjórnarhernum,         muni
þýski herinn styrkja þá. En hug-
myndir   Englendinga   um   hernaSar-
0 fstöSuna þarna telur hann rangar og
hættulegt ef þeim væri fylgt. Ann-
ars segir hann um heimsending hers-
ins til Þýskalands, aS þeir af þýsku
hermönnunum, sem sjálfir óski aö
hvecfa heim, geti fariS og herstjórn-
in ljetti fyrir þeim heimferSina. Eng-
vm sje haldiS eystra náuöugum. En
þeir, sem hafi ráSiS sig í herinn til
þess aS berjast gegn Bolsjevíkum,
geti ekki snúiS heim. Þeir mundu
af verkamannafjelögunum heima
verSa útilokaSir frá allri vinnu og
þaS sje hart fyrir menn, sem í alþjóSa-
þarfir hafi tekiS þetta verkefniaðsjer,
aS þurfa fyrir þaS aS hröklast á
vergang. Þeir treysti loforSum
nefndar  þeirrar,  sem  ráSiS   hafi  þá
1  herinn meS skilyrSum, sem þeir sjeu
fúsir til að uppfylla. ÞriSjungur
hersins vilji fara heim og geti fariS
heim. Hinn hlutinn sje nauSsynleg-
tar til aS verja Austur-Prússlandgegn
Bolsjevíkum. Þýski herinn vilji alls
ekki bregSast þeirri skyldu, aS standa
gegn valdi Bolsjevíka, þrátt fyrir
allar hindranir og erfiSleika. — En
afsetning v. Goltz mun merkja þaS,
aS þessi þýski her eigí nú aS tvístr-
ast. ÞaS lítur líka út fyrir, aS Eng-
lendingar sjeu nú aS hugsa til friS-
zx viS BolsjevíLastjórnina í Rúss-
landi. Fregn frá 8. þ. m. segir, aS
komiS sje fram uppkast aS friSar-
samningum og eigi eftir því öll rík-
in, sem myndast hafi í Rússaveldi
á síSustu árum, aS fá aS halda sjer,
en viSskiftabanniS aS nemast úr
gildi. Sama fregn segir, aS Bolsje-
víkar sæki fram á vígstöSvunum og
Denikin og Judenitsch sjeu því af-
buga, aS ná á sitt valcí Petrograd og
Moskvu. I Frakklandi er sagt, aS
þingkosningar sjeu mest miSaSar viS
aístöSuna til Bolsjevíka. Clemenceau
hefur nýlega haldiS ræSu í Strass-
borg, segir fregn frá 7. þ. m., og
hvatt þar mjög til mótstöSu gegn
Bolsjevíkum.
ÁkveSiS hefur veriS, aS fyrsta þing
framkvæmdanefndar þjóðabandalags-
ins verSi h.ildið í París. — Ríkjum
þeim, sem leyst hafa veriS úr sam-
bandi viS Austurríki, hefur af stjórn-
arráSi bandamanna veriS gert aS
greiða 1500 milj. franka til sigurveg-
aranna. — Fregn frá 7. þ. m. segir,
að Bretar sjeu aS eignast ríkisjárn-
Brautirnar í Ungverjalandi.    Danska
stjórnin hefur viSurkent Austurríki
6. þ. m. Lundunafregn frá 9. þ. m.
segir, aS hálf önnur milj. manna taki
nú þátt í verkföllum í Bandaríkjun-
nm. —¦ Reglulegir póstflutningar í
lofti er nú komnir á milli Lundúna
og Parísar. Haase, foringi óháSra
jafnaSarmanna í Þýskalandi, er dá-
inn. Var skotiS á hann fyrir skömmu
á götu, er hann var á leiS til þing-
fundar og átti aS halda uppi svörum
fyrir flokk sinn.
Sjera Hnlinr ÚIésí.
Jeg undirritaSur ætla aS rita æfi-
sögu sjera Arnljóts Ólafssonar, og
er byrjaSur á aS safna gögnum til
hennar. Er gert ráS fyrir, aS hún
verSi eins rækileg og heimildir eru
til.
Mjer er því nauSsyn á aS afla mjer
sem mestra skilríkja um æfi hans og
starf. Hver sönn frásaga af honum
hvert smábrjef frá honum getur hje?
aS gagni komiS, glætt skilning á
upplagi hans og viSleitni, stjórnmála-
stefnu og æfiferli.
Fyrir því eru þaS vinsamleg til-
mæli mín til allra þeirra, er brjef
hafa undir höndum frá sjera Arnljóti,
að þeir geri svo vel áS ljá m]er þau
til afnota. Enniremur eru mjer allar
minningar um hann kærkomnar.
Beini jeg hjer máli mínu einkum til
z\ eitunga hans, fermingarbarna og
samverkamanna í þingsölum og hjer-
atii. Getur ómetanlegt gagn orSiS af
shkum minningum, ef þær eru rit-
aSar hlutdrægnislaust. Mjög mikils
virSi væri frásagnir af afskiftum
hans af högum og málefnum sveitar
hans. — Gaman væri og, aS h e y r n-
arvottar rituSu mjer skopyrSi
hans og svör, er þeir muna.
Sjera Arnljótur Ólafsson kemur
viS sögu íslands um hálfrar aldar
s-keiS. Hann stóS einatt á öndVerSum
meiS viS áhrifamestu samtíSarmenn
sína og „þjóSviljann" og sætti því
stundum óvægum dómum. En allir
hafa þó veriS ásáttir um, aS hann
hafi veriS hinn mikilhæfasti og átt
í sumu fáa sína líka meSal hjerlands-
manna. ÞaS virSist því ekki alllítil
] örf á, aS ritaS s]e um hann og leit-
íS skýringa á pólitísku hlutskifti
hans og framkomu í almennum mál-
um.
Jeg vona því, aS þeir, er miSlaS
geta skilríkjum um sjera Arnljót,
verSi fúslega viS tilmælum mínum á
þann hátt, er jeg hef nefnt, og þaS hiS
íyrsta aS þeir fá því viS komiS.
Þökk væri mjer á, ef önnur íslensk
blöS birtu þessi tilmæli mín eSa gætu
þeirra, ekki sist blöS Vestur-íslend-
inga.                  %
Reykj'avík 3. nóv. 1919.
Sigurður Guðmundsson,
magister.
fmskirhju?
;Þannig er eSlilegt aS margir spyrji,
því aS enn hefur ekki veriS opinber-
lega birt, hve samskotin eru miki!.
Á síSustu prestastefnu las biskup upp,
Lve samskotin voru þá mikil og námu
þau rúmum kr. 3500.00, aSallega úr
íáum prófastsdæmum. SíSan hefur
nokkuS bætst viS og mun vera tilætl-
vm biskups aS birta samskotin í heild
viS árslok.
Sumir halda því fram, aS samskot
þessi sjeu einungis gerS fyrii sóknar-
búa Saurbæjarsóknar, en þetta er
misskilningur. í fyrsta lagi áttu Saur-
bæjarsóknarbúar eigi upptök aS sam-
skotum þessum, en er máliS var boriS
UPP fyrir þeim af Þórhalli biskupi,
lofuSu þeir. skriflega 5 þús. kr. til-
lagi, til kirkjunnar, er hún yrSi bygS.
auk þess sem þeir nú eru búnir aS
gefa til hennar meS frjálsum sam-
skotum. I öSru lagi er núverandi
kirkja í Saurbæ allsæmilegt guSshús,
sem líkindi eru til aS standi enn all-
iengi og í þriSja lagi eru sóknarbúar
vel færir um aS sjá sjer fyrir guSs-
húsi, vi'S þeirra hæfi, er þar aS kæmi
og mælast heldur alls ekki undan því
ÞaS, sem aSallega og eingönguvak-
ir fyrir forgöngumönnum þessa máls
er: aS heiSra menningu hins ágæta
trúarskálds vor íslendinga, og láta
það sjást í verki, meS því að reisa
því þennan minnisvarSa, minningar-
kirkju. Sálmar síra Hallgr. Pjeturs-
sonar eru enn i svo miklum heiðri
hjá hinni ísl. þjóS, aS mjög líklegt
tr, aS fjölda mörgúm mundi vera
þaS ljúft, aS leggja pening til minn-
ingarkirkjunnar. Hjer, sem oftar, er
mikiS komið undir forgöngumönnun,
um, en þaS eru prestar landsins, sem
Synodus hefur tvívegis beint þeirri
áskorun til, aS gangast fyrir þessTi
máli, hverjum í sínu prestakalli, ann-
aShvort meS opinberum samskotalist-
i;m eða á annan heppil. hátt. Margir
hafa brugSist vel viS, og eru ýmist
búnir aS safna nokkru fje eSa gera
þaS nú í haust á húsvitjunarferSum
og viS önnur tækifæri. Vildi jeg meS
línum þessum leyfa mjer virSingar-
fylst aS minna presta og söfnuSi á
minningarkirkjuna, og vænti jeg hins
besta af öllum góSum mönnum í þessu
cfni.
RitaS   á  dánardag  Hallgr.   prests
Pjeturssonar,  27.  okt.   1919.
Einar Thorlacíus
(prestur).
BlöS landsins vinsamlega beðin aS
birta grein þessa. — E. Th.
Enska þjóðin ogí
friðarsamningarnir.
Mjer hefur veriS bent á, aS Visir
i.afi fundiS ástæSu til aS gera athuga-
semd viS grein eítir mig, sem birtist
í Lögrjettu 13. ágúst s. L, og væni
mig um þaS, aS hafa farið með rangt
mál, er jeg sagði, að fleiri atkvæði
hefðu falliS á móti ensku stjórninni,
en meS henni, viS kosningarnar í
desember í fyrra. Segir blaS þetta,
aS hiS gagnstæSa hafi átt sjer staS.
}eg efast þó ekki um, aS hver ein-
asti ísl. blaSamaSur, aS uridanteknum
ritstjóra Vísis, viti, aS atkvæSamagn
viS kosningar þessar skiftist á þann
hátt, sem jeg sagSi. En meS því aö
Vísis-ritstjórinn virðist byggja á 'í-
myndun einni saman, skal jeg, hon-
úm til heilsusamlegrar leiðbeiningar,
taka þaS  fram, aS alls  fengu stjórn-
arsinnar 5,123,240 atkvæði, en stjórn-
arandstæSingar 5,447,970 atkvæSi og
höfSu þannig 324,730 atkvæSi fram
yfir hina.
Þegar tölur þessar voru birtar, var
í einu kjördæmi (Kennington) í
London, ekki búiS aS telja atkvæSi,
vegna þess aS frambjóSandi þar and-
aSist rjett áSur en kosningar skyldu
tara fram, og varð fyrir þá sök aS
íresta þeim.
Maðurinn telur grein mína óáreið
anlega, en þetta er þó eina atriSiS,
sem hann reynir aS leiðrjetta, og má
slíkt hörmulegt kallast. ÞaS þykir
mjer vænt um aS geta sagt, aS enga
ástæöu íinn jeg til þess,, aS brigsla
honum um „þekkingarrosta". Hóg-
værS og lítillæti eru kristilegar dygS •
ir, sem öllum fara vel; en allra best
skarta þær á þeim, sem af litlu hafa
£ð státa.
Snæbjörn Jónsson.
Frjettlr.
Innflutningur á rúgmjöli. 30. f. m.
er augL i Lögb.bL, að innflutningur
á rúgmjöli og sala á því hjer á landi
sje frjáls frá 1. þ. m. En þeir, sem
ætla að flytja hingað rúgmjöl frá
Danmörku, verSa aS fá meSmæli for-
stjóra skrifstofu stjórnarráSs íslands
í Khöfn til útflutnings þar í landi.
Gagnfræðaskólinn á Akureyri. Þar
\ar Brynleifur stúdent Tobíasson
skipaSur 3. kennari, í staS Þorkels
Þorkelssonar,  10.  f. m.
Frá Austfjörðum. Frjett þaSan í
„Vísi'' segir góSa tíS frá byrjun
október. Heyfengur yfirleitt góSur
og verS á fje hærra nú en nokkru
sinni áður. TalaS er um þar eystra
aS flytja EiSaskólann aS Hollorms-
siaS. VjelbátsferSir eru nú engar um
Lagarfljót, því Ormurinn strandaSi í
fyrra sumar, og hefur ekki fengiS
viSgerð enn, eða nýr bátur komið í
hans staS. Flutningabíllin á Fagra-
cial er sagSur hafa veriS í ólagi allan
siðari hluta sumarsins, svo að hann
hefur ekki komiS aS notum.
Tekur að sjer að gera samninga um byggingu eða kaup á mótorbátum
og skipum til fiskveiða og flutninga.
Hefur fyrirliggjandi mörg aðgengileg tilboð um byggingu og sölu
á botnvörpungum bæði þýskum og enskum.
Ábyrgist lægsta verð og góð skip.
Útvegar skip á leigu til VÖRUFLUTNINGA, sjer um sjóvátrygg-
ing hjá stærstu og áreiðanlegustu fjelögum.
Öll afgreiðsla fljót.
Annast sölu á sjávarafurðum og öSrum afurðum. Mörg viðskifta-
sambönd.
Útvegar útlendar vörur, einkum til útgerðar; þar á meðal Salt frá
MiSjarðarhafi, keðjur og akkefi fyrir mótorbáta, síldarnet, síldartunnur.
Alt fyrsta flokks vörur.
Útvegar bestan og ódýrastan sænskan og finskan trjávið í heilum
förmum eða minna.
öllum fyrirspurnum svarað greiðlega.
Ref erence:
Laiidiiiaiisliaukeii,   Köbenhavn.
Utanáskrif t:
fSOII, Chr. HOyrups ílllé U,
lillini. Rilukiii.
Þeir, sem óska, geta snúið sjer til hr. kaupm. Fridtjof Nielsen, sem nú
er á ferð í Reykjavík. Hann tekur móti pöntunum og gefur frekari
upplýsingar.
Det kgl. oktr. Söassurance-Coiiipagni
tekur  a8   sjer   allskonar   sj<Svít"tryg'6íir»graT*.
Umboðsmeinn  úti  um  land:
á IsafirSi: Ólafur Davíðsson kaupmaSur
á Sauðárkróki: Kristján Gíslason kaupmaður
á Akureyri: Pjetur Pjetursson kaupmaður
á SeySisfirSi: Jón bókhaldari Jónsson í FirSi.
Aðalumboðsmaður fyrir Island
Eggert Glaessen,  yfirrj.málaflutningsinaöur.
Jón biskup Helgason fjekk í Kaup-
mannahöfn tilmæli um, aS hann kæmi
til háskólans í Uppsölum, og flytti
þar fyrirlestra, líklega þá sömu, sem
hann hefur flutt viS háskólann í K.-
höfn, um kirkjusögu íslands. VerSur
hann viS þeirri bei'Sni, og dregst þá
heimkoma hans eitthvaS.
Gunnar Sommerfeldt, forstjóri
danska kvikmyndaflokksins, sem
hier var í sumar, fór heimleiSis meS
Gullfossi síSast. Hann sagSi, að
myndin, sem hjer hefur veriS tekin
í sumar, mundi fyrst verSa sýnd í
Paladsleikhúsinu í Khöfn annan jóla-
ciag næsta ár og þá aS líkindum sam-
timis hjer í Reykjavík. SagSist hann
hafa kunnaS vel við sig hjer á landi,
(ig búast við að taka hjer fleiri kvik-
myndir síðar.
Kemp Malone, dr. phil. heitir amer-
iikur lærdómsmaSur, sem dvelur hjer
1 vetur á Selfossi og lærir ísJensku
lijá s.jera Guðmundi Helgasyni. Hef-
ur um tíma að undariförnu veriS í
KaldaSarnesi.
Fornleifafjelagið átti fertugsaf-
mæli 8. þ. m. Helstu forgangsmenn
í.S stofnun þess voru þeir SigurSur
Vigfússon fornfræSingur og sjera
Matthías Jochumsson. FjelagiS hef-
ur unniS margt gott verk, og á skil-
ið, aS því fylgi velvildarhugur ísl.
þjóSarinnar.
fshúsfjelag Faxaxflóa átti 25 ára
afmæli 5. þ. m. og hefur Jóh. NorS-
dal veriS forstöSumaður þess frá
upphafi, en hann og Tryggvi Gunn-
arsson beittust mest fyrir því, aS
koma fyrirtækinu á stofn. ÞaS kom
upp fyrsta íshúsi landsins og hefur
veriS mjög arSberandi  fyrirtæki og
Verksmiðja
r Inuinr.
L'ka þarft. 1 fyrstu stjórn fjelagsins
voru þeir Tr. G., Chr. Zimsen og
Ljörn ritstj. Jónson.
Berklaveikin. Alþingi ákvaS í sum-
?r, aS milliþinganefnd yrSi skipuð.
til þess aS ráðstafa vörnum gegri
berklaveiki, og eru nú skipaSir í þá
nefnd læknarnir GuSm. Magnússon
prófessor, Sig. Magnússon á Vífils-
sröðum og Magnús Pjetursson í
llólmavík.
Dánarfregn. Þau hjónin Eggert
Qaessen yfirrjettarmálaflm. og frú
hans, sem nú velja í Kaupmannahöfn,
hafa orðiS fyrir þeirri sorg, aS missa
kjördóttur sína, 12 ára gamla, sem
GerSa hjer. Fóru þau til Khafnar
n;eS hana í sumar, til þess aS leita
henni lækninga , og hefur frú Claes-
sen dvalið ytra síSan, en E. C. kom
sem snöggvast heim í haust. Bana-
meinið var heilabólga.
Árni Jónssan kaupm. frá ísafirði
dáinn. Hann andaSist hjer á Landa-
kotsspítalanum, eftir langa legu.
mprguninn 9. þ. m., kl. nál. 6. VerS-
ur hans nánar minst síSar.
Fj elí^sprentsmiC j an.
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2