Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Lögrétta

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Lögrétta

						LÖGRJITTA
hafi blandaS litum og lagt þá hjer
yfir listaverkS á móti þjer.
Alt er meitlaS, höggviS og mótaS try'gt
og á „merg í stíl" sýnist verkiS bygt.
Þjer er starsýnt á þetta stóra þil.
Og þú stillir huga þíns  undirspil,
og þú spyr, hver hönd hafi höggviS slíkt,
meS þá hreysti-drætti — svo listaríkt.
Og þú lykur augunum litla stund,
og leggur þögull aS  höfSi  mund
—  og þú finnur svariS hjá sjálfum þjer:
aS þú sjer hjer í gegnum töfragler,
sem aS  birtir  forntímans  hetju-hjörS,
þá, er helgaöi þina fósturjörS,
bæoi hönd og anda, og ást og rækt   '
—¦ svo  sem aldasagnirnar hafa  frægt.
—  Sko! Þeir,  forSum er hýstu Hól og Hvamm
og HlíS og ....staSi, hjer gægjast fram.
Sjá! Þeir stara frá bergsins bratta vegg,
—  hafa beitta sjón — eins og skygSa egg.
VII.
ÞaS  er ógnanríkt  fyrir ættlerann,
ef aS  á hann göngu um þennan rann,
því að augu skima og skygna fast
niSr' á skyndigestanna  ferSakast
—   líkt og spurnar-augu:  hvort annars  sje
nokkur  ásttaug  bundin  viS   fornhelg  vje,
hvort sú ástarjátning, er verSur á vör,
hefur  viSnámsgildleik  í  hverri  för,
eSa er stundarhrifning, sem hopar,  flýr,
er hurSir alvara  lífsins knýr,
sem aS gufar upp, veitir enga nyt,
þegar örlög krefja um vit og strit.
—  ÞaS er spurt meS athygli' um alt þitt ráS:
hvort þú unnir menning og hetjudáð,
hvort þú annist göfgi þíns innra manns,
—   sem  er auSnusjóSur þíns  föSurlands ~
meira en feröakápuna og „flibbann" þinn,
eSa fagursiIkiS  og  reiShattinn,
—  hvort þú stefnir ákveSiS stiginn þann,
sem aS  stæir kraftinn og göfgar hann.
VIII.
ÞaS er sólblik yfir og sigurblær.
Og þjer  sýnast  myndirnar  þokast nær.
Þú fær geig i hugann og gengur fjær.
En hiS göfga og styrka þó völdin fær,
er þú endurlítur þá undrasýn,
og í ættarböndin nær hugsun þín;
því aS fornu svipanna svipstórt þing
er sú sýn fyrir góSan íslending,
sem gefur orku og afl   í stríS
—  leiSir ynging og líf í nýja tíS. —
Við Öxárárfoss.
Straumbáran  grænýrS   glitrar.
Grjótveggsins hjarta titrar.
Aflslög —  orkunnar  dynjandi.
Umbrot  —¦  þróttarins   hrynjandi
minnir á stórhuga,  frjálsborna  feður
—¦ forntíSar þjóSlífsins gjörningaveSur.
HljóSfalliS ólgandi æsing er blandiS
— undir því skjálfa björgin — landiS,
Bergstudd básúnan gjallandi,
brimrödduS,  sogandi,  kallandi,
syngur fram þætti úr sögunum:
svarrar á vikingalögunum,
kliSmjúk _á kyr.Sinni, hægSinni,
kröftug  á  hreystinni,   frægSinni.
ForntíS í fosshörpu' er stilt:
fögur — og viSsjál og trylt.
NiSurl.
Halldór Helgason.
I KGIIK]
Hún fór svo, aS Sveinn Björnsson
yfirdómslögmaSur fjekk 2589 atkv.,
en þeir Jón Magnússon forsætisráS-
herra og Jakob Möller ritstjóri höfSu.\
áSur en vafaseSlar, sem frá höfSu
verið lagSir, vom athugaSir, jöfn at-
kv., 1436 hvor um sig. Svo varS sam-
komulag um aS gild væru 7 atkv.
af seSlum þeim, sem frá höfSu veriS
teknir, og átti Jón 1 þeirra en Ja-
kob 6. Þannig urSu atkv. Jakobs
1442, en Jóns 1437. Um 50 vafk-
seSlar voru þá eftir. Töldu umboSs •
nienn Jóns Magnússonar hann eiga
þar gild atkvæSi, sem breyttu kosn-
ingunni, en meiri hluti kjörstjórnar
(2:1) áleit, að svo væri ekki, og gai
Jakobi kjörbrjef ásamt Sveini. En
þaS var Jakobi sagt, um leiS og hann
tók viS brjefinu, aS þaS gílti að eins
þangaS til þing kæmi saman. Þvi um-
boSsmenn þeirra Jóns Magnússonar
og Sveins Björnssonar mótmæltu all-
ir kosningunni og skutu máli s'mu
til Alþingis, en umboSsmennirnir
voru fjórir, tveir fyrir hvoxn fram-
bjóSanda: Pjetur Magnússon lög-
i'ræSingur og Pjetur Zophoníasson
rithöfundur fyrir Jón, en Björn Páls-
son yfirdómslögmaður og SigurSur
Jónsson barnakennari fyrir Svein.
Ljetu þeir bóka þau mótmæli í kjör-
bókina, aS margir hefSu viS kosn
inguna greitt atkvæSi, sem ekki hefSu
kosningarrjett. Og er yfirkjörstjórn-
in athugaSi þetta, eftir bendingu
þeirra, bókaSi hún í kjörbókina, aS
hún hefSi fundiS á aukakjörskrám
nöfn 15 manna, sem taldir væru hafa '
greitt atkvæSi, en hefSu enn ekki
náS kosningaraldri. Jakob Möller
hafSi einnig mótmælt gildi kosning-
arinnar meSan ósjeS var, hvernig yf-
irkjörstjórn liti á vafaseSlana, en lýst
því yfir, er hann fjekk kjörbrjefiS,
eShann tæki þau móimæli aftur.
Bæta má því viS, aS gamlir og mik-
ils metnir lögfræSingar hafa sagt, aS
ekki geti annaS komiö til mála, en aS
þingiS dæmi kosninguna ógilda, því
áSur hafi þaS jafnan bygt dóm sinn
á því, er þaS dæmdi gilda gallaSa
kosningu, aS enda þótt ágalli sá, sem
yfir var kært, hefSi átt sjer staS, þá
breytti þetta ekki úrslitum kosning-
arinnar. En hjer er þaS augljóst,
aS þar sem aS minsta kosti 15 menn.
sem ekki eru atkvæSisbærir, hafa
veriS látnir kjósa, þá geta atkvæSi
þeirra hafa ráðiS úrslitum, þar sem
a'S eins er um 5 atkv. mun aS ræSa
hjá  frambjóSendunum.
AlþýSuflokksfulltrúarnir fengu
báSir miklu færri atkvæði en hinir,
Ólafur FriSriksson 863 og ÞorvarSur
ÞorvarSsson 843.
Atkv. fjellu þannig á frambjóöend-
urna, aS Jón og Sveinn fengu saman
1275 atkv., Jón og Jakob 57, Jón og
Ölafur 62, Jón og ÞorvarSur 43,
Sveinn og Jakob 1225, Sveinn og
Ólafur 47, Sveinn og ÞorvarSur 42,
Jakob og Ólafur 78, Jakob og Þor-
varSur 82, Ólafur og ÞorvarSur 676.
Eins og frá er sagt i grein Jóns
Þorlákssonar verkfræðings í næst-
síSasta tbl., höfSu gömlu flokkarnir
hjer gert kosningabandalag um þá
Jón og Svein. Hin háa atkvæSatala,
sem Sveinn náSi, er þannig fengin,
aS báSir gömlu stjórnmálaflokkarnir
gefa honum atkv., en atkvæSatala
Jakobs er þannig fengin, aS megin-
Muti SjálfstæSismanna svíkur banda-
lagið og kýs Jakob í staS Jóns Magn-
ussonar.
Kosningarnar.
Á ísafirSi er kosinn Jón Auðunn
Jónsson bankastj. meS 277 atkv. —
M.  Torfason  fjekk 261.
Á Akureyri Magnús Kristjánsson
kaupm. meS 363 atkv. — SigurSur
Hlíðar fjekk 209.
I Reykjavík Sveinn Björnsson yf-
irdómslögmaSur meS 2589 atkv. -—
Frá kosningunni í hitt þingsætiS er
sagt á öSrum staS  í blaSinu.
í Gullbr.- og Kjósarsýslu Einar
Þorgilsson kaupm. í HafnarfirSi með
846 atkv. og Björn Kristjánsson fyrv.
bankastjóri meS 604 atkv. — ÞórS-
ur Thoroddsen fjekk 292, Bogi ÞórS-
arson 252, DavíS Kristjánsson 190 og
Jóhann Eyjólfsson 180 atkv. Sjera
FriSrik Rafnar tók framboS sitt aft-
ur á undan kosningu.
1 Rangárvallasýslu Gunnar Sig-
urðsson lögfræSingur frá Selalæk
meS 455 atkv. og Guðm. Guðfinns-
son læknir á Stórólfshvoli rríeS 382
atkv. —¦ Sjera Eggert Pálsson fjekk
252, Einar Jónsson 165, Skúli Thor-
arensen 107 og GuSm. Erlendsson
69. atkv.
1 Vestur-ísafj.sýslu Carl Proppó
kaupm. á Þingeyri meS 391 atky. —
Kristinn GuSlaugsson á Núpi fjekk
260. atkv.
Meistari Bogi Th. Melsted hefur
fengiS mikiS lof fyrir sagnaritun sína
hjá þjóSskáldinu Matth. Joch. (í
„Lögr." 37. tbl. þ. á.), og má vel unna
honum þess, því aS hann hefur sýnt
mikla elju og .áhuga viS þessi störf
sín, sem lýsa bæSi nákvæmni og vand-
virkni, þótt margt hafi veriS aS þeim
iundiS, svo sem viS mátti búast, með
því aS enginn gerir svo öllum liki.
Hef jeg stundum orSiS honum ósam-
niála um vafa-atriSi í sögum vorum,
svo sem um upphafsár íslands bygS-
ar, þar sem jeg vildi fara eftir sögn
Ara fróSa, en hann eftir annála tali
Og þótt jeg sje nú aS mestu hættur
bókiSnum, langar mig samt til aS
biSja „Lögr." um rúm fyrir þaS, seni
hier fer á eftir.
I.    B. Th. M. hyggur sig hafa
brundiS öllum vafa um þaS, hverrar
ættar Kolbeinn lögsögumaSur Flosa-
son hafi veriS, en mjer virSast rök
lians ónóg; þaS er ekki loku skotiíS
fyrir, aS Kolbeinn sá, er getur um
í niðurlagi Njálu, hafi veriS sonur
Brennu-Flosa, eins og sum handrit
hafa, þótt þaS sje ekki tekiS fram
í „bestu" handritum, og orSalagiS vísi
belst til þess, aS hann hafi veriS son-
tir Flosa Kárasonar. NiSurlag
sögunnar eftir sætt Brennu-Flosa og
Kára, er sundurlausar smágreinar um
þessar tvær söguhetjur, og- má vel
vera, aS ritarinn hafi hvarflaS aftuv
ti! afkvæmis Flosa ÞórSarsonar, eftit
vo hafa taliS upp börn Kára, enda
vitum vjer, aS Flosi ÞórSarson „átti
Koibein fyrir son" (Þ. SíS.), en um
Fiosa Kárason vitum vjer ekkert,
nema sögn Njálu. Þó aS Kolbeinn
FJosason sje talinn merkismaSur (i
Njálu), er ekki þar meS sagt, aS hann
hafi verið lögsögumaSur, og þess er
ekki heldur getiS um Kolb. Flosason,
Vallabrandssonar, þar sem hann ei
uefndur í Landnámu (V. 7), en aí
sundurlausum (innskots)greinum í
Ljósvetningasögu (5. kap.), má ráSa,
aS ritari þeirra hafi haldiS, aS Kol-
beinn lögsögumaSur væri sami maSur
og Kolbeinn tengdafaSir Sæmundar
fróSa. En sá Kolb. var, eftir Land-
námu, son Flosa Vallabr.s. í Rangár-
þingi. Vel má samt vera, aS þessum
Kolbeini sje hjer blandaS saman viS
Kolbein Flosason úr Skaftafellsþingi.
og til þess bendir hin merkilega viS-
aukagrein, sem kemur á eftir aSai-
greininni um afkvæmi Kolb. („lög-
sögumann", sbr. Þ. Þ. Stg.) og GuS-
ríSar: „Kolbeinn Flosason var graf-
inn í Fljótshverfi, en hon færSi hann
til RauSalækjar."
B. Th. M. tekur gilda þá sögn (eSa
ályktun), aS tengdafaSir Sæmundar
fróSa (þ. e. Kolbeinn Flosason Valla-
brandssonar) hafi veriS lögsögumaS-
iit, hyggur, aS hann hafi búiS í Rang-
árþingi, en reynir að skýra viSauka-
greinina um legstaS hans á þann veg,
aS hann hafi dáiS á ferS í Skaftafells-
þingi. En þá verSur lítt skiljanlegt,
hvers vegna lik hans var flutt til
EauSalækjar í grend viS Svínafell (s
Öræfum) úr því, aS búiS var fyrst aS
jarSa hann í Fljótshverfi. Kirkjan aS
RauSalæk virSist bafa veriS aSab
kirkja þeirra Svínfellinga eSa Freys-
gySlinga, ættmenna Brennu-Flosa, og
var eSlilegt, aS lík Kolbeins væri
þangaS flutt, ef hann hefSi veriS af
þeirri ætt, en hefSi ætt hans öll veriS
í Rangárþingi, hefSi lík hans varla
veriS flutt austur yfir .Lómagnúps-
sand, eða úr sveit Sighv. Surtssonar
i Kirkjubæ, sem var sy'sturson Kol-
beins lögsögumanns (íslendingab. 9.
kap.), hvort sem Kolbeinn (maSur
GuSrúnar) hefur veriS Rangæingur
cða Skaftfelling-ur, sem jeg tel lík-
iegra, þótt ekki verSi skoriSúr þv'
meS  fullum rökum.
II.     (íslandssaga III., bls. 126):
Oljóst er, hvaS  til þess kemur,  að
0. FriDgeirsson $ Skdlason
Útvega eftirtaldar vörur meS verksmiSjuverSi,   einungis   aS
viSbættu  flutningsgjaldi og vátryggingu:
Mótorbíla til fólks- og vöruflutninga.
Skipa-   og   báta  hráolíumótora.   Bensín og steinolíumötora.
Skip og báta af ýmsum stæröum.  Orgel,  Piano  og  grammofóna.
Allskonar húsgögn (í dagstofur, borSstoíur, svefnherbergi og skrif-
stofur).
Ofna og eldavjelar. Raflýsingartæki (krónur og lampa).
Skilvindur.    Landbúnaðaráhöld   (ýmiskonar).
Prjónavjelar. Saumavjelar. Skrifvjelar.
Alt frá fyrsta flokks verksmiSjum í Ameríku og á "NorSurlöndum.
VerSlistar meS myndum og teikningar til sýnis í Bankastræti 11.
Talsími 465.
Ksupmonnahöfn.
Tekur aS sjer aS gera samninga um byggingu eSa kaup á mótorbátum
og skipum til fiskveiSa og flutninga.
Hefur fyrirliggjandi mörg aSgengileg tilboS um byggingu og sölu
á botnvörpungum bæSi þýskum og enskum.
Ábyrgist lægsta verð og góð skip.
Útvegar skip á leigu til VÖRUFLUTNINGA, sjer um sjóvátrygg-
ing hjá stærstu og áreiSanlegustu fjelögum.
ÖU afgreiðsla fljót.
Annast sölu á sjávarafurðum og öSrum afurSum. Mörg viðskifta-
sambönd.
Útvegar útlendar vörur, einkum til útgerðar; þar á meSal Salt frá
MiSjarSarhafi, keðjur og akkeri fyrir mótorbáta, síldarnet, síldartunnur.
Alt fyrsta flokks vörur.
Útvegar bestan og ódýrastan sænskan og finskan trjávið i heilum
förmum eSa minna.
öllum fyrirspurnum svarað greiðlega.
Ref erence:
I«audmansbaukeu,   Köbeuliavn.
Utanáskrift:
rSOII, Chr. Hlfyritps 1KII,
Hellenip, minkiiL
Þeir, sem óska, geta snúiS sjer til hr. kaupm. Fridtjof Nielsen, sem nú
er á ferS i Reykjavik. Hann tekur móti pöntunum og gefur frekari
upplýsingar.
B. Th. M. kallar hina lærSu jungfrú
Ingunni aS Hólum, í tíS Jóns biskups
helga, „GuSrúnardóttur", nema hann
hafi fundiS þetta í einhverju óprent
uSu handriti af Biskupasögum eSa
annarstaSar. I útg. Bps. er Ingunn
þessi nefnd tvívegis. Á 241 bls. tc
ekkert getiS um foreldra hennar, en
á 204 bls. er nefnd „GuSrún DaSa-
dóttir, vitr kona, móSir Ingunnar, ei
fyr var getit", og er ekki sagt meb
þessu, aS Ingunn hafi veriS kölluS
GuSrúnardóttir, og ekki loku fyrir þaS
skotiS, aS hún hafi veriS dóttir Arn-
órs, manns GuSrúnar DaSadóttur
StarkaSssonar, en þaS virSist B. Th.
M. telja frátök. Sennilegt má þó telja,
aS dóttir Arnórs Ásbjarnarsonar hafi
Ingunn heitiS, eftir móSur hans, Ing-
unni Þorsteinsdóttur, Snorrasonar
goSa (sbr. Eyrb. og Sturl.), og meSai
lseimildarmanna sinna nefnir Oddur
nmnkur Ingunni Arnórsdóttur, sem
vel mætti vera sama kona. (Annar
heimildarmaSur hans er Bjarni prest-
ur Bergþórssonar, er gekk í sama
skóla og „jungfrú Ingunn", og enn
refnir Oddur Herdisi DaíSadóttur,
sem gæti veriS móSursystir Ing-
unnar).
III.    (ísl. III. 104 bls.) : Engin er
þaS  furSa, þótt utanfarar Jóns Ög-
mundarsonar (helga) um 1096, sje
eígi sjerstaklega getiS í sögu hans,
þar sem söguritarinn ætlar, aS afskifti
hans af máli Gils Illugasonar hafi
gerst tveim tugum ára fyr, en Jón
kom frá Danmörku, og virSist miklu
líklegra, aS hjer sje tveimur ferSum
slengt saman í eina, svo sem oft vill
verSa, heldur en aS Jón hafi engan
hlut átt aS máli Gils, svo mjög sem
þau afskifti hans hafa veriS víSfræg
og aukin meS öfgum af dýrkendum
h^ns.
Stafafelli, 25. okt. 1919.
Jón Jónsson.
Frjettir.
Hvítárbakki í BorgarfirSi er seld-
ut DavíS Þorsteinssyni á Arnbjarg-
arlæk fyrir 50 þús. kr. Seljandinn
SigurSur Þórólfsson skólastjóri, setti
þau skilyrSi, aS skólanum yrSi hald-
iS áfram meS líku sniSi og hann nú
hefur. ÓráSiS er enn, hver tekur viS
skólanum, er SigurSur hættir, og ekki
auShlaupiS aS því, aS fá til þess vel
bæfan mann. — Á skólanum eru nú
35 nemendur, þar af 18 úr Borgarfj.-
og Mýrasýslum, en hinir úr 8 öSrum
sýslum.
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4