Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Noršri

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
Smelltu hér til aš fį meiri upplżsingar um 10. tölublaš 
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Noršri

						NR. 9.

NORÐRI.

35

Heilsufarið í Akureyrarhéraði

árið 1908, •

m

05

Ox

»5

æ

CT5

Ox

GO

o"

3

o-

00

£=

Ox

CD

Ox

ro

o.

o

crg

BL

»T

-i»

CP5

CD

3

co

CD

CD

CTC?"

$»,

3

00

CD

J3

Cð"

3

o*

jro

O:"

—5

=3

-o

o

=3

3"

3

o>

co

co

O

o

Q_

O-

CD

«<

Líkt og tíðarfarið, var einnig heilsu-

far manna óvanalega gott í þessu hér-

aði árið sem leið.

Mislingarnir höfðu að mestu leyti

lokið sér af fyrir ársbyrjun. Pó flutt-

ust þeir á einns bæ í Fnjóskadalnum

sunnan úr Hafnarfirði í júlímánuði, þeg-

ar þeh annarstaðar virtust útsloknaðir. 5

manns veiktust, en ekki barst veikin á

aðra bæi.

Héraðið hefir því nær sloppið við

þann voða gest, sem annarstaðar norð-

anlands hefir víða gjört vart við sig,

nfl:

Barnaveiki. Hún hefir þó að vísu

borizt inn í héraðið, bæði vestan úr

Skagafirði og austan úr Pingeyjarsýslu,

þar sem hún hefir verið að ganga, en

með sóttvarnarráðstöfunum hefir tekizt

að hefta för hennar. A þeim fáu heim-

ilum,þar sem hennar varð vartveiktust

jafnt fullorðnir sem börn. Á flestum

var veikin svo væg, að fólkið hélt að

einungis væri um hálsbólgu að ræða.

Pessvegna kom það tvívegis fyrir, að

læknis var of seint leitað, svo að

þrjú börn biðu bana, sem annars hefði

að öllum líkindum verið hægt að bjarga

með serum. Pað verður aldrei brýnt

nógu vel fyrir almenningi, að gæta var-

úðar, ef hálsveiki kemur upp á heimil-

inu, og vitja læknis áður en er um sein-

an. Og enginn áað láta villast af nafn-

inu barnaveiki og ímynda sér, að ein-

ungis börnum sé hætt við að fá hana.

Pað vill margoft til, að fullorðnir sýk-

jast, enda hefir það komið mjög í ljós

árið sem leið í ýmsum héruðum lands-

ins, en hitt er annað mál, að veikin er

hættulegri lífi barnanna, eins og skiljan-

legt er.

Taugaveiki hefir þrívegis stungið sér

niður hér í bænum, en aldrei breiðst

út (sjúklingarnir fluttir á spítala). Einn

sjúklingur dó.

kvefsótt hefir gengið hvað eftir ann-

að, flesta mánuði ársins. Sérstaklega

bar mikið á kvefi í júní og desember

og var júníkvefið verst, því það lagði

marga í rúinið og jafnvel nokkur börn

í gröfina vegna Iungnabólgu, sem fylgdi

því.

Kvefin ganga eins og aðrar landfar-

sóttir sveit úr sveit, en eru mjög rnis-

munandi næm og mismunandi skæð.

Kvefsótt sú sem gekk hér í júní var

áreiðanlega sama kvefið og gekk um

ársbyrjun í Reykjavík, og færðist það-

an smátt og smátt með þjóðvegum og

skipagöngum til flestra ef ekki allra

héraða landsins. Veikin hagaði sér al-

staðar eins, svo á ,því sýnist enginn

vafi, að um sömu landfarsóttina væri að

ræða.

Pó má auðvitað verjast kvefi eins

og öðrum landfarsóttum, og oft gæti

sveitabæjum tekist það, ef nokkuð væri

um það hugsað. ÖIl líkindi eru til þess

að kvefið berist einungis með þeim,

sem sjálfir eru sýktir af því, en ekki með

heilbrigðum. Nú eru margir, sem aldr-

ei fá kvef, og ætti því engin hætta að

stafa af þéim. Öðru lagi haga kvefin

sér oft þannig, að einungis börn fá þau,

en ekki fullorðnir. Fullkomin samgöngu-

varúð við kaupstaði eða bæi þar sem

kvefið er að ganga er vissasta ráðið,

en oft ætti að senda þá, sem sfzt er

hætt við kvefi út af heimilinu, en taka

fram við þá að fara ekki að öþörfu

inn í herbergi, þar sem eru kvefaðir fyr-

ir. «Pað er hægra að kenna heilræðin,

en að halda þau,» vilja menn segja,

og satt er það, að örðugleikar eru tölu-

verðir á þeseu, en eg  get   ekki   betur

séð, en að það sé ómaksins vert að

'eggja þá á sig, þegar um kvefsótt er

að ræða eins og þá sem gekk í júní.

Maga- og garnakvef hefir gert vart við

sig, einkum á börnum suma mánuðina,

en ekki náð almennri útbreiðslu.

Gonerrhooa eða lekandi má heita orð-

inn innlendur sjúkdómur hér í bæ eins

og í höfuðstaðnum, því þó hann hverfi

með köflum kemur hann óðum aftnr

með útlendingum. Pó er hann, sem

betur fer, sjaldgæfur enn þá, en þetta

ár hafa fleiri tilfelli komið fyrir en áð-

ur. Par sem þessi kvilli útbreiðist því

nær eingöngu við samræði karla og

kvenna, er fólki í sjálfsvald sett að hefta

útbreiðslu hans, og það er ástæða til

að vara menn við honum, því ef van-

rækt er að leita sér lækninga í tíma,

getur hann orðið hvimleiðasti sjúkdóm-

ur, og jafnvel orðið þess valdandi að

menn verði ónýtir, (líkt og af Röntgen-

geislum sbr.»Norður!and«.) Enn fremur

getur sjúkdómurinn borist í augun ekki

sízt á ungum börnum og gert þau

steinblind.

Syfilis eða fransós virðist ekki orðinn

landlægur hér, en alt af má búast við

honum með útlendum sjómönnum. —

Er því ástæða til að reyna að verjast

þeim skolla ekki síður en annari

«vel!yst í skipsförmum,

völskunum meður.»

Berklaveiki mun enn þá vera algeng-

ari hér en í mörgum öðrum héruðum

landsins. í árslok taldist svo til að væru

alls 69 berklaveikir menn í héraðinu.

Par af voru 25 með lungnatæringu og

44 með útvortis berkla. Pess ber

þó að geta, að margir af þessum sjúkl-

ingum mega kallast albata eða á góð-

um batavegi, en þó getur verið að til

séu sjúklingar, sem eg hefi ekki fengið

vitneskju um. Á árinu dóu 16 sjúkl-

ingar úr veikinni.

Tíl þess að stemma stigu fyrir út-

breiðslu þessarar voðaveiki er ekkert

betra ráð, en að einangra þá sjúklinga,

sem langt eru leiddir. því það eru þeir,

sem útbreiða sóttnæmið mest. Par sem

nú slík einangrun getur aldrei orðið

tryggileg, jafnvel ekki á þrifalegustu heim-

ilum, er ekkert vissara en að koma

sjúklingunumá spítala. Auðvitað er kostn-

aður því samfara, en í svona tilfelli er

líka mikið í húfi, sem getur haft en

meiri kostnað í för með sér að öðr-

um kosti.

Holdsveiki. í héraðinu eru 4 sjúklingar

með ótvíræða holdsveiki. Nýir sjúkling-

ar hafa ekki bæzt við.

Sullaveiki. Engir nýir sjúklingar hafa

leitað læknis með þá veiki, enda virð-

ist hún í rénun hér, ekki síður en ann-

arstaðar á landinu. Pó hundalækningar

fari alstaðar fram í öllum hreppum,

kemur það þó fyrir, að kindur fá höf-

uðsótt á stöku bæjum, og sýnir það, að

ennþá er einnig manneskjum hætta

búin af að geta sýkst af hundum.

Eg hefi bókfært rúmal200 sjúklinga,

sem hafa leitað mín á árinu. Af slys-

förum hefi eg haft til meðferðar nokk-

ur liðhlaup og einföld beinbrot, en eng-

in verulega hættuleg. — Á öndverðu

árinu kom það sorglega slys fyrir, að

ungbarn drakk af flösku með óbland-

aðri ediksýru, og beið bana af.

9 sinnum var mín leitað til kvenna

í barnsnauð, og þurfti eg í 6 tilfellum

að taka börnin með verkfærum; í tvö

skifti komu tvíburar, en í önnur tvö

skiftin komu börnin andvana. Öllum

konunum heilsaðist vel, nema einni,

sem dó af hjartaslagi skömmu eftir að

fæðingin var um garð geugin, og var

mín fyrst vitjað þá.

Eitt af því einkennilegasta, sem fyrir

mig hefir komið, vildi til við eina þessa

fwðingu, setn eg var sóttur til.   Konan

hafði legið 27« sólarhring með sótt-

leysi. Legvatnið var runnið, og konan

orðin sárþjáð. Pegar eg var í þann

veginn að koma á tönginni til að draga

fram barnið, fór það að gráta inni i

móðurkviði, og var það að heyra öld-

ungis eins og þegar nýfætt barn grætur,

sem sængin er breidd yfir höfuð í rtimi.

Petta varaði dálitla stund, hálfa mínútu

ef til viil, og heyrðu allir greinilega,

sem viðstaddir voru í herberginu. —

Pessi fyrirbrigði eru mjög fáþekt, og

það jafnvel svo, að margir þaulæfðir

fæðingarlæknar á spítölum erlendis hafa

neitað, að nokkur fótur sé fyrir því, og

segja að það sé að eins gömul kerlinga-

bók. En enginn vafi er á að þetta

kemur fyrir, því nokkrir mjög áreiðan-

legir læknar hafa veitt því| eftirtekt á síð-

asta mannsaldri og skrifað um það.

Sannast hér hið fornkveðna «að sjald-

an lýgur almannarómur.» Pví í þjóð-

trúnni víðsvegar um lönd hafa sagniY'

lifað um þessháttar viðburði og jafnan

hafa þeir verið taldir þýðingarmiklir og

fyrirboðar einhverra stórtíðinda. Sagan

segir, að trúarhöfundur Persa, Zoroast-

er, hafi hlegið áður en hann kom í

heiminn og sagnritarínn Livius segir frá

manni, sem sagt var um að hefði hróp-

að »húrra« í móðurlífi. í Flateyjarbók

er getið um, «að hvelparnir geyjuðu

innan í geyhundununi* og þótti það

boða mikil tíðindi. Hér á landi mun

það ekki óþekt, að kálfar hafi baulað

áður en höfuðið kom fram, að minsta

kosti hefir gamall maður sagt mér, að

hann hefði hefði heyrt þess getið á

æskuárum sínum. Mér þætti vænt um,

efeinhverjir, sem vissu áreiðanlegar sagn-

ir um þessi fyrirbrigði, vildu senda mér

línu um það eða segja mér frá því,

Pað kann að vera, að þetta komi oftar

fyrir en margir vísindamenn halda.

Sjúkrahúsið.

Aðsóknin var mest um sumarmán-

uðina, en minni um vetrarmánuðina.

AIls lágu þar 98 sjúklingar í samtals

3250 legudaga, og er það í meðallagi

eftir því er legudagafjöldinn hefir ver-

ið á fyrri  árum.

Af sjúklingunum voru 36 úr öðrum

héruðum og útlendingar,

56 sjúklingar höfðu útvortissjúkdóma.

42 sjúklingar höfðu innvortissjúk-

dóma.

13 sjúklingar dóu, —af þeim 8 úr

berklaveiki, 1 úr krabbameini, 1 úr

lifrarbólgu, 1 úr lungnabólgu, 1 úr tauga-

veiki og 1  úr hjartaslagi.

36 óperationir voru gjörðar, flestar

með svæfingu. Af sjúklingunum dóu

tveir. Hinum heilsaðist vel, og fengu

flestir fullan bata.

Annar þeirra sem dó var kona með

krabbamein, en fékk lungnabólgu eftir

skurðinn. Hitt var maður með ákafa

bólgu í lifrinni, sem gjörð var á á-

stunga.

Af helztu operationum má nefna tvo

holskurði vegna botnlangabólgu, þar

sem botnlanginn var tekinn, 1 holskurð-

ur vegna berklaveiki í lífhimnunni, tvisv-

ar var tekið brjóst af konum, þrisvar

skorin burt stór æxli; tekinn handleggur

af vegna berkla; miðhlutað rif ogtekinn

partur úr brjóstbeininu; skorið burtu

átumein undan hendi o. fl. þaðan af

minna.

Akureyri 20. febr. 1909.

Steingrímur Matthiasson.

Fiskiskipin

er nú að leggja út, hin fyrstu á þessari

vertíð. «Jakob«, eign etazráðs J. V. Hav-

steens, fór í fyrradag og »Júlíus«, eign

sama, fer í nótt. Bæði þessi skip halda

vwtnr fyrir land til verðni

Ráðherraskiftin

og

Þingræðið.

Með þessari fyrirsögn flytur síðasta

blað Norðurlands greinarkorn, sem sýn-

ir, að ritstjórinn er talsvert upp með

sér af áður tuggnum og marghröktum

vaðli nefnds blaðs um þetta atriði. Pað

bólar heldur ekkert á betri rökum en

blaðið áður hefir framfært fyrir því, að

ráðherra H. H. hefði átt að segja af

sér embætti eða biðjast Iausnar strax

eftir kosningarnar í haust, þvert á móti

virðist fávizkan hafa aukist á því, hvað

þingræði er f raun og veru. Pað er

stagazt á því eins og svo oft áður, að

síðustu kosningar hafi sýnt, að ráðherr-

an hafi tapað fylgi meiri hluta þjóðar-

innar, þrátt fyrir það, sem þó marg-

sinnis hefir verið tekið fram annarsstað-

ar með rökum, að mikil ástæða var til

þess fyrir ráðherrann, þrátt fyrir kosn-

ingarnar, að álíta að meirihluti kjósenda

þjóðarinnar væru sín megin, af þeirri

ástæðu, að frumvarp sambandslaganefnd-

arinnar, sem kosningarnar snerust um,

var ekkert stjórnarfrumvarp, sem ráð-

herrann ætlaði að ráða konungi til að

leggja fyrir þingið, heldur árangur nokk-

urskonar milliþinganefndar, sem var

skipuð mönnum af báðum flokkum,

Mótspyrna þjóðarinnar gegn þessu frum-

varpi eða uppkasti, sú, er lýsti sér við

kosningaruar, var því ráðherranutn al-

veg óviðkomandi sem slíkum, með því

að hún var alls ekki á móti honum.

Ummæli greinarinnar um það, að

ráðherrann hafi setið að völdunt í óþökk

meirihluta þjóðarinnar, er því þvaður

eitt ástæðu- og sannindalaust eins og

oftar.

Hvað það atriði snertir,  að ráðherr-

ann hafi setið um nokkra mánuði í óþökk

meiri hluta   þingsins,   eins   og   blaðið

segir, þá eru það vísvitandi   ósannindi,

fyrst og fremst af þeirri einföldu ástæðu

að þingið var ekki til fyr en það   var

sett hinn  15. febr. og í   öðru   lagi   af

því, að strax og meirihlutinn samþykti

hina alræmdu   vantraustsyfirlýsingu sína

þá biður ráðherran um  lausn, en  hann

á enga sök á því, þó að  þessi   yfirlýs-

ing kæmi ekki fyr en hún kom,   vegna

iitnbyrðis ósamlyndis meirihlutans. Ráð-

herrann hefir því aldrei brotið þingræð-

ið, svo öll   ummæli   Norðurlands    um

slíkt eru annað hvort bygð á vanþekk-

ingu á því hvað   þingræði   er,   eða   á

því, að blaðíð ætlar að kenna ráðherr-

anum hina bágbornu framkomu   meiri-

hluta þingsins, það sem af er í von um

að einhverjkynni að vera svo trúgjarn, að

gleipa við slíku sem sannleika.

Að endingu skulum vér gera ráð

fyrir því, að H. H. hefði beðið lausn-

ar frá ráðherrastöðunni straxeftir kosn-

ingarnar í haust, án þess að honum

bæri nokkur skylda þar til, eins og að

ofan ér sagt, hvað hefði þá orðið uppi

á teningnum? Annaðhvort hefði hann

orðið að benda á eftirmann sinn sjálf-

ur, sem þá að öllum líkindum hefði

orðið Skúli Thoroddsen, sem gamall

þingmaður og fremsturí baráttunni gegn

frumvarpinu, hefði konungur þá viljað

samþykkja hann sem ráðherra, eða þá

að konungur hefði beðið H. H. að

gegna 'ráðherrastörfum þangað til

flokkaskipunin hafði sýnt sig á þingi

því þó einhverjir framhleypnir þingmenn

í Rvík með ritstjóra Norðurlands í rófunni

hefðu bent á einhvern til ráðherrastöð-

unnar þá hefði slíkt að sjálfsögðu ekki

verið til greina tekið, enda mundi sam-

komulag meiri hlutans um mann til

stöðunnar meðan hann var dreifður út

um land, ekki hafa orðið betra en nú á

þinginu, þar sem þeir erti   allir saman

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40