Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Óšinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Óšinn

						OÐINN
Frú Þóra Melsteö.
1823 — 18. desember — 1923.
I.
18. desember er aldarafmæli Þóru Melsteð, er mest
og best hefur barist fyrir mentun íslenskra kvenna.
Island hefur átt margar góðar og merkar konur,
en þær hefðu verið fleiri, ef meira hefði verið gert
til þess að veita þeim betra uppeldi og fræðslu en
raun hefur á verið. í ritgerð um upptök Kvennaskól-
ans í Reykjavík segir Páll Melsteð, að »kvenfólkið
hafði yfirleitt alist upp í tilsagnar-
leysi og vanþekking til munns og
handa, og þar af hefur eðlilega
leitt fyrst og fremst að mörg kona
með góðum, jafnvel ágætum nátt-
úrugáfum, hefur sýnst standa langt
að baki mannsins í þekkingu, og
ekki.haft hug eða skynbragð á því,
sem honum hefur verið mjög ríkt
í skapi. Enn fremur hefur margur
heimskinginn, sem eitthvert nasavit
hefur fengið á bókmentum, þókst
standa miklu framar en kona hans,
þótt vel væri greind, af því að
hana vantaði mentun og traust á
sjálfri sjer. Af mentunarleysinu hef-
ur margt ilt stafað, t. d. stjórnleysi
á heimili, óþrifnaður og óregla. Og
hvernig getur nokkur ætlast til
þess, að mentunarlítil eða ment-
unarlaus húsmóðir kunni að stýra
hjúum sínum og börnum eins vel
og viturlega eins og hin, sem mentun hefur fengið
bæði til muns og handa. En þrátt fyrir alla erfiðleika
og alt skólaleysi, voru þó til margar heiðarlegar und-
antekningar og margar ágætar húsmæður, sem höfðu
notið tilsagnar á bestu heimilum landsins*.1)
Þóra Melsteð hafði fengið óvenjulega gott uppeldi
og mikla mentun þegar í æsku. Hún var gædd mjög
góðum gáfum og var snemma námfús og þrekmikil.
Hún fekk eigi að eins þá tilsögn, sem hægt er að fá
á góðu og mentuðu heimili, heldur naut hún og
kenslu í fjögur ár (1842—1846) í Kaupmannahöfn
bæði í hannyrðum og ýmsum bóklegum fræðigrein-
um.   Þá  lærði  hún  meðal  annars  ensku,  þýsku  og
1) Kvennaskólinn í Reykjavík 1874—1906. Rvík 1907. Bls. 3.
Frú  Þóra MelsteÖ.
frakknesku, og hafði hún þó áður lært töluvert bæði
í þýsku og ensku. Veitti hún síðar í Reykjavík stund-
um kenslu í tungum þessum, en þó einkanlega í ensku.
Það var í raun rjettri eðlilegt, að Þóra Melsteð
yrði fyrst til þess að hefja baráttuna á Islandi fyrir
mentun kvenna og stofnun kvennaskóla. Hún hafði
hlotið meiri mentun en aðrar konur á Islandi á þeim
tímum og hafði snemma áhuga á því að fræða stúlk-
ur; þess vegna hjelt hún ásamt Ágústu systur sinni
stúlknaskóla í Reykjavík (í Suðurgötu nr. 2) árin
1851 — 1853. Hún fann til niðurlægingar þeirrar, er
margar íslenskar konur voru í sökum mentunarleysis.
Engin íslensk kona þekti heldur eins vel og hún, hve
mikið var farið að gera í öðrum
löndum til þess að fræða kven-
fólkið. En þá er Þóra Melsteð tók
að reyna að koma kvennaskóla á
fót, var hagyr manna á lslandi
miklu þrengri en hann er nú á
dögum og ástandið í mörgum
greinum öðruvísi.
Vjer, sem fæddir erum 1860 eða
um það leyti sem Þóra Melsteð
tók fyrst að tala um að koma
kvennaskóla á stofn og munum
eftir árunum 1866—1870, minn-
umst þess í bernsku, að þá er kom
fram á miðja vetur, eða fram á
Þorra eða Góu, var venjulega tek-
ið að tala um það, að nú væri
farið að sjá á fólki í sumum sveit-
um sökum hungurs. Sjerstaklega
man jeg eftir, að slíkar frjettir bár-
ust upp í Grímsnesið úr Flóanum
og af Bakkanum, frá sjávarsíðunni;
einnig bar það við, að sæjist á mönnum á nokkrum
bæjum í Grímsnesinu, en þá var þangað gefin mat-
arbjörg.
Á þessum tímum var mjög lítið um peninga meðal
manna; öll verslun var að heita mátti vöruskiftaversl-
un. Nálega engir fengu peninga nema nokkrir em-
bættismenn, sem fengu laun sín greidd í peningum úr
Jarðabókarsjóðnum. Flestir embættismenn, svo sem
prestar og sýslumenn, fengu laun sín mestmegnis í
innlendum afurðum, smjöri, sauðfje, lambsfóðrum, ull,
fiski o. fl.
Þá var enginn sparisjóður á Islandi. Hinn fyrsti
sparisjóður var stofnaður í Reykjavík í marstmánuði
1872 og tók til starfa 20. apríl það ár. Þótt þjóðfje-
lag  vort  sje enn lítið og smávaxið,  munu þó margir
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48