Skuggsjá

						S'KtíGGSJÁ

uppi í háfjöllum, og verðnr að klifa snar-

bratta kletta. Hellar þessir eru orðnir til

á þann hátt, að vatn hefir leyst kalkið

upp, og hefir það svo borist burt í ám

og lækjum. En þó að kalkið hafi þannig

borist burt, hefir þó nokkuð orðið eftir.

Frá hellisloftinu og hellisvegg'junum drýp-

ur stöðugt vatn niður og leysir upp kalk-

io. Vatnið gufar upp aftur, en kalkið

situr eftir, og befir á þessum goysimikla

tima, er hér ræðir um, myndast af kalk-

inu afarmiklar súlur úr kalkkrystalli, sem

ýmist hanga niður frá hellisloftinu, þar

sem vatnið hefir dropið niður, eða rísa

upp frá gólfinu, og eru með ýmsri lögun.

Vér, sem á vetrardegi höfum béð isströngla

og íssúlur, gotum gert oss allljósa hug-

mynd um þetta. Hellar þessir þykja

forkunnarfagrir og varla þess kostur að

sjá fegv.rri sjón, enda streymir ferða-

mannasægur að hellum þessum, og kveður

svo ramt að, að þaugað hafa verið strengd-

ir rafþræðir og rafljös tendruð ínni í hell-

um þessum, og vcrður þá dýrðin og feg-

urðin nálega  óumræðileg.

Hellar þessir eru æfagamlir. Pað má

ráða af kalkdrönglum þessum og kalksúl-

um, or myndast hafa af vatnsdropum, cr

hafa fallið niður. Hve sáralitið kalk hefir

vcrið í hverjum dropa? Hve geysilangur

timi hofir þá orðið að líða, áður cn slíkar

kalksúlur gætu orðið til ?

Eftir það ?ð hellar þessir voru fullmynd-

aðir á þenna hátt,  er nú hcfir vcrið skýrt

frá, stóðu þoir óbreyttír, svo að hundruð-

um þúsunda ára skifti, alt frara að vorum

dögum. Pá er hellarnir voru fundnir,

fóru vísindamenn að rannsaka þá með

mestu nákvæmni, og slíkar i-annsóknir

hafa sýnt ljóslega, að hellar Jaessir hafa

verið bygðir mönnum í forneskju, endur

fyrir löngu. I nokkrum þeirra hafa fund-

ist mannabein, og urmull af áhöldum og

húsmunum, og er mikils um vert slíka

fundi, en hitt þykir þó meiru máli skifta,

að í hellum í Pyreneafjöllum hafa menn

fundið eigi að eins maunabein og áhöld,

heldur og myndir, er ristar voru á hellis-

vcggina eða skornar á bein. Pá lá beint

við sú spurning: hversu gamlar eru myndir

þessar ? Eigi leið á löngu, unz menn voru

fullkomlega sannfærðir um, að myndir

þessar væru eldri en allar aðrar ristiugar

frá forneskju, þær er cnn voru kunnar, og

ætla menn, að þær séu 100,000 ára gaml-

ar.

Til eru bækur, ritaðar á gríska tungu

og latínska, sem eru nálega 3000 ára

gamlar Pær segja oss sögu þcirra tima.

Eun eldri eru sögur þær, er ráða má af

holgiletri Forn-Egipta og fleygrúnura Ba-

býloníumanna og Assyríumanna. Par fáum

vér vitneskjti um sannsöguloga atburði,

cr gerðust 5000 árum fyrir Krists burð.

Vér getum því á þennau hátt lesið um

atburði, er gerðust 7000 árum fyrir vora

daga. En það er ljóst, að menn höfðu á

jörðu búið um þúsundir   alda   fyrir   þann

tíma. Vér höfum minjar þeirra, þar sem

fundir eru frá j á r n ö 1 d, e i r ö 1 d og

s t e i n ö 1 d. Hefir raikil gnægð slíkra

minja fundist í jörðu, og má af slíku ráða,

hvílík verið hafi háttsemi manna á þeim

tímum, þótt margt sé óljóst að ymsu leyti,

og cigi hægt að ákveða nákvæmlega tíma-

mót, en það má sjá, hversu mannkyninu

hefir þokað áfram frá þeim tíma, er öll

áhöld voru af steini ger, en upphaf stein-

aldar er eigi hægt að greiua, eu það má

sjá, að á þöini tíma hefir manukynið eigi

stað.ð í stað, heldur tekið allmiklum fram-

förim. VeL-kfæri frá síðari hluta stein-

aldai- eru vol gcrð, og allhentug til þeirra

nota, er til var ætlast, en það verður cigi

sagt um áhöldin frá fyrri hluta steinaldar.

Pau eru illa gerð og lítt verður vart við

fegurðurtilfinning eða lipurð í smíðinni.

Eftir þossu or stcinöld skift í eldri og

yngri steinöld. Það voru fræðimcnn á

norourlöndam, er fyrstir hófu að rannsaka

þessi efui, en slíkar minjar forneskjuþjóða

fundust fyrst á norðurlöndum, cn cr farið

var að rannsaka önnur löud, varð það

ljóst, að allar þjóðir hafa steinöld lifað,

og gert verkfæri sín og áhöld öll úr

steini.

(Framh.).

Sagan  „Ást ogerfiði", sera byrjaði

í síðasta Kvási, verður prentuð sér.

Sýslumaðurinn í Svartárbotnum,

(Útilegumannasaga).

(Sögumaður Benedikt Kristjáusson frá Syðri-Xúp í Vopnafirði.

Handrit Karls H. Bjarnarsonar prcntara, Hafnarfirði).

Einhvern tínra, endur fyrir löngu, komu 3 ókunnir

lestamenn á Eyrarbakka, með S hesta undir klyfjum.

Einn var auðsjáanlega meiri háttar, enda reið hann á

undan lestinni og var á steingráum gæðingi. Allir voru

menn þessir stórir og sterklegir, en þó sá mestur, er

fyrir þeim var. Pegar maður þessi kom að búðinni, vill

hann finna kaupmann, og kemur hann strax. Komu

maður segist vera með vörur til að verzla við hann, en

biður hann að lána sér dreng, til þess að gæta hesta

þeirra, á meðan þeir standi við. Kaupmaður segir, að

þar sé drengur einn, sonur fátækrar ekkju, sem hafi sér

það til viðurværis að gæta hesta ferðamanna. Gerir

kaupmaður boð eftir drengnum, sem kemur þegai og

tekur við hestunum. Komumaður segir, að bezt muni

vera að spretta af hestunum meðan þeir standi við, —

nema þeim gráa. Hann skuli vera raeð hnakknum og

beizlið um hálsinn, en svipu sinni hnýtir hann við reiða,

og biður dieng að gæta vel hestanna. Drengur lofar því.

Fara þeir þeir þá að verzla. Er ekki annars getið, en að

vel hafi farið á með þeim og kaupmanni. Eftir litla

stund eiu þeir búnir að Ijúka erindum sínum og fara að

binda klyfjar, eru þeir að því fljótvirkir. Kemur drengur

þar til þeirra og fer að spjalla við þá, í því kemur for-

maður  lestamanna   og  spyr   hann   eftir  hestunum,   og

segii' drengur, að þeir séu hér rétt við. Hinn biður hann

að sækja þá, svo að þeir séu við hendi, þegar piltar séu

búnir að binda klyfjar. Drengur ier, en kemur að vörmu

spori aftur með hestana alla, nema þann gráa, og er

hágrátandi. Komumaður spyr eftir hesti sinum, en

drengur getur loksins stunið því upp, að þegar hann hafi

komið til he?tanna, þá hafi sá grái verið kominn inn

fyrir girðingu á tún bónda, sem þar bjó, og þegar hann

hafi ætlað að taka hestinn, hafi bóndi komið og tekið

hann af sór, og hefði iiann sagt að eigandi hans skyldi

komast að keyptu fyrir það, að láta hestinn troða niður

túnið. Komumaður segir dreng að bera sig vel, hann

sé ekki skuld í þessu, en segir við kaupmann, að hann

skuli láta dreng hafa hálftunnu af hvaða mat sem hann

vílji út úr reikning sínum, en biður dreng að segja sér,

ef hann geti, hvar bóndi hafi látið hestinn og fylgja flér

þangað sem bóndi eigi heirna. Drengur fer á stað með

honum, og segir að bóndi hefir látið hestinn í rétt í hlað-

varpanum, og í því eru þeir tilbúnir með áburðarhestana.

Segir formaður við þá að þeir skuli fara a,ð síga heim-

leiðis, hann muni ná leim sr,iax. Fara þeir sícan, en

komumaður og drengur snúa til bæjar bónda, koma þeir

að hliðinu á túngarðinum, og sjá þeir þá að Gráni er í

réttinni, en bóndi stent.ur á 'ilaði og vinnumaður hans

hjá honum. Komuma5ur se^ir við dreng, að hann skuli

gera hvoit sem hinn vilji heldur, bíða þar við hliðið og

sjá hvernig fari fyrir iionum og bónda, eða fara heim

með sér. Drengur kýs heldur að bíða við hliðið, og

segist þá komumaður ætla að kveðja hann strax, því

ekki só vist, að hann geti komið því við seinna ; fær

hann þá drengnum spesíu um leið og hann kveður hann,

og segir, að hann skuli hafa það   fyrir   ómakið og segir