Bein löggjöf — Alfrjáls verzlun — ÞjóSeign allra opinberra nytja. 1111 i,l! FullkomiS jafnrétti, mál- frelsi, ritfrelsi. lllllllH^^ I. ÁRGANGUR WINNIPEG, MANITOBA, 1. FEBRÚAR 1918 NÚMER 1. FRETTIR FylkisþingiS í Manitoba stend- ur yfir. Þar hefir fátt gerst er til frétta sé teljandi enn sem komiS er. Rannsókn stendur yfir út af því aS herforingi í Winnipeg vai kærSur fyrir þaS aS misþyrmr mönnum. Sá heitir Gordon J, Simpson sem kærður var, en 'mennirnir sem misþyrmt vav heita Robert Clegg og Ralph I Naish. Þeir neituðu a£ kl i herfötum eða vinna aS stríi i sökum trúarbragða sinna, en fyrir þaS voru þeir látnir standn alllengi alstripaSir undir ískald ri vatnsbunu og er sagt aS þei hafi fallið í öngyit. MáliS ei ekki útkljáS. / Konur í Winnipeg hafa samiS bænaskrá um þaS aS Curran dóm- ari verSi rekinn úr embætti, vegna þess aS hann hafi felt of vægan dóm yfir manni sem Goodridge heitir MaSurinn var kennari og hafSi gért sig sekan i ósiöferSi viS stúlkubörn á skólanum. Verkamenn virðast vera aS vakna víðsvegar um lönd og láta til sín taka. Á Þýzkalandi hafa þeir gjört stórkostleg verkföll og krefjast þess aS friSur sé sam- inn nú þegar án hertekninga og :in skaSabóta. Verkamenn á Englandi hafa einnig samþykt aS ekki skuli fleiri menn teknir í stri'óte nema stjórnin herskyldi auðæfi hinna ríku og leyfi aS stofnaS sé til alþjóSa verka- manna þings' og lávarSadeildin nfnumin. Kvennréttindum miSar óSum ifram; í B'mdarikjunum hefi veriS samþykt að leyfa hom n •tkvætii. og burfti til þess brevt :ng á stjórnarskránni. Mikhi fleiri samveldismenn (Re"> cans) voru meS því, en sérveldis- menn (Ðemocrats) : en Wilson forseti var því hlyntur og rei^ ? baggamnninn. \ Eugland' ir konum vevifi veittur \ ei isréttur og fá 6,00(> vtmia atkvreði fyrir næstu kosn ngu sem nú er í vændum; er tali^ klegt aS verkamenn og konuv ráSi þar úrslitum aS fullu og öllu. í Canada er allmikiS um þaS talaS aS járnbrautarnefndin hef- ir leyft fél'igunum að hækka flutningsgjöld um 15 prósent og nemur þas'um $40,000.000 á ári- fyrir íbúa Vesturfylkjanna. xunnarsson LÁTIN Oddný Jónína Jakobsdóttir . kona Árna Eggertssonar verzl- unarfulltrúa íslands andaSist að heimili sínu 21. janúar eftir barnsburS. Húji var mikilhæf kona og vel gefin. HafSi hún látiS eftir sig erfSaskrá all-merki lega, þar sem meSal annars var veitt fé til stofnunar barna- heimilis, er þaS mannúSlegt fyr irtæki og gott. Útförin fór fram frá heimilinu og Fyrstu lútersku kirkjunni og var afar-fjölmenn. fjölvirkur og velvirkur. Hann var þrekmaSur meS afbrigSum stór vexti of fr (Sur sýnum,glaSur og fyndinn; alþýSlegur og blátt áfram og hjálpsamur, svo aS varla munu þeir finnast er fleiri fátækir menn eigi liS aS launa. Tryggvi Gunnarsson bjó til svo aö segja einn fegursta skraut garSinn sem þjóSin á—Alþingis- garSin. Þ ar var hann vakinn og sofinn og vann þaS starf alt án endurgjalds. 1 þeim garSi er hann grafinn samkvæmt eigin ósk. fslenzka þjóSin á þar á bak aS sjá einum sínum bezta og mesta syni, sem Tr. Gunnarsson er, og mörg er sú skepnan sem hann hefir verndaS frá kvölum og kulda. "Já þaS er víst ef dýrin mættu mæla þá mundi verSa blessaS nafniS þitt." Nýlega var skýrt frá því í ís- lenzku blaSi aS "meiri háttar" eldur hefSi komiS upp í húsi. Sjálfsagt hefir þaS átt aS skiljast þannig aS kviknaS hafi eldur í húsi meiriháttar fólks. ••^?.•..•.?^?••••••?^?••"••?^?••-••?^?••••••?^?••"••?^?••-•¦?^?••-••?^?••-••?•?••"•^^^ Steínav i vegí \ V ?^?••"•'?^•'•"••?J' Fáir hafa hugmynd um þá steina sem kastaS hefir veris í veg þessa blaSs áSur en þaS fæddist. Bréf hafa veriS send út á meSal manna; allskonar sögur spunnar upp og ýmisleg tortryggni vakin til þess að reyna aS kyrkja þaS í fæSingunni. Svo langt hefir veriS gengis aS stjórninni í Ottawa hefir veriS gert aSvart og getur tilgangurinn meS því ekki veriS annar en sá aS reyna aSi fyrirbyggja útkomu blaSsins. Þetta hefir þó ekki tekist, og hefir bæSi sambandsstjórnin og hermálastjórnin komiS fram meS sanngirni og lipurS í þessu máli, þó er söm þeirra gerSin sem steinunum köstuSu. i Vegna þess að bannaS hefir verið as mynda hlutafélög nema meS sérstöku leyfi frá f jármálarásherranum í Ottawa, er blaSastofnun erfiSari; en um leyfiS hefir þegar veris sótt og væntum vér aS þaS fáist. Þess er óskaS og þess er vænst, aS íslendingar sem frjálsum skoSunum unna gjðTi sitt allra ítrasta til þess aS útbreiSa blaS- iö og safna fyrir það fé. Bréf eru send til 300 manna í þessu skyni og ef hver þeirra fengi 10 manns til þess aS leggja fram $10 hvern, þá er blaSið þegar komiS á fasta fætur fjárhags- lega. Þetta ætti aS vera auSvelt þar sem ekki þarf aS borga nema 25 prósent í senn. Það er $2.50 nú þegar og $2.50 á hverjum þremur mánuSum, eSa aSeins 20c á viku. Þetta blaS bíst við aS eiga harSsnúinni mótstöSu að mæta, það treystir á samtök og drenglyndi fslendinga; það er lífsspursmál frjálsum hugsunum að nú sé hafist handa. Þetta verður blaö bænda, þeir ættu aS verða stoS þess og stytta. Þetta verSurblaS kvenna, konur ættu aS leggja því lið eftir mætti. Þetta er líka blaS barnanna; þau gætu mikis hjálpaS til þess aS úbrelSa blaSiS, þau ættu aS muna eftir Sólskini, Sólöld kemur í staSinn fyrir þaS. íslendingar, þaS er undir yöur komiS hvort þetta blaS á fyrir sér langan aldur eöa stuttan; þér ráSiS forlögum þess. "Og það er þá mundi ^ Þessi orð hljóta mörgum aS hafa flogið i hug í haust þegar sú frétt barst hingaö vestur aS Tryggvi Gunnarsson væri látinn. Fáir eru þeir sem lengra og vístækara æfistarf eiga vafiS inn í sögur þjóSar vorrar svo aS segja ó öllum svæ'ðum en Tryggvi Gunnarsson. Þeir eru margir sem bera höf- uS og herðar yfir samtiSarmenn sína í einhverju einstöku, en þeir eru þá oftast úti á þekju í öSrum efnum. . AS vera búsýslumaSur, fjár- sýslu- og verzlunarmaSur, stjórn máJamaSur og bókmentamaSur og afkastamikill í öllu; þá sögu eiga fáir, en Tryggvi Gunnarsson á hana. Hann var fæddur 18. okt. 1835 aS Laufási í Þingeyjarsýslu. Faðir hans var Gunnar prestur Gunnarsson, en móðir Jóhanna dóttir Gunnlaugs Briems, sýslu- manns. Hann nam trésmíSi af Olafi Briem, móSurbróSur sínum fékk sveinsbréf þegar hann var 16 ára. AriS 1859 kvæntist hann Hall- dóru dóttur Þorsteins prests Pálssonar f Hálsi í Fnjóskadal, en hún andaSist 1875 og kvænt- ist Tryggvi aldrei aftur. 1871 var stofnað hiS svokall- aSa Gránufélag og var Tryggvi formaSur þess í 20 ár. Var þaS fyrsta verzlúnarfélag á íslandi er teljandi væri og verður ekki töl- um taliS hvílík bléssun hefir hlot- ist af því þótt ekki væri reiknaS- ur sá h'agnaSur sem þaS veitti beinlinis. MeS því var lagSur grundvöllur aS stórstíguni verzl- unar framförum á íslandi. Tryggvi gerSist brátt héraSs höfSingi; hann bjó rausnarbúi, stundaSi smíðar af kappi, fann upp og smíSaSi merkilega vatns- mylnu sem vann fjölda mörg verk; hann var hreppstjóri, bún- aSarfélagsstjóri og ráða maSur sveitunga sinna í hvivetna. Bú- fræSi lærSi hann á landbúnaöar- Þessa stöku gerði Magnús Markússon eftir kosningarnar: Þó Lögberg og Krihgla sér leiS hafi skift og lamist um ölmusu brauöin, þau sanna þaS öllum í ellinni gift aS ástin er sterkari' en dauSinn. víst ef dýrin mættu mæla [•rSa blessaS nafniS bitt Þorst. Erlingsson skála í Noregi. Arið 1858 gekst hann fyrir því aS nýtt hákarla- skip var fengið frá.útlöndum og margfaldaðist hákarla veiSi eftir Það. Sama ár héldu bændur í Eyjafirði fund meS sér og af- réðu aS senda skip meS 12000 kr. virSi af vörum til Reykjavíkur. Tryggvi var kjörinn íoringi far- arinnar, þá rúmlega tvítugur. Hann ferSaSist nótt og dag, samdi viS kaupmenn í Reykja- vík, hélt aftur heim, bjó skipiS og sigldi tafarlaust af staS. Þetta var í fyrsta skifti aS vör- ur væru flujttar sjóleis aS norð- an til SuSurlands og þótti merki legt. ÁriS 1869 var Tryggvi kjör- inn til alþingis og sat hann alls á 17. þingum. Var hann þar oftast meSal hinna mestu at- kvæSa manna. Hann flutti þar mörg mál, t.d. þessi: AS gufu- skipaferSir kæmust á umhverfis landiS; aS konur fengju jafnrétti vis menn; aS afnumin yrði vín- sala; aS lög yrSu samin um dýra verndun; aS landiS keypti bækur og handritasafn Jóns Sigurðs- sonar. Tryggvi gekst fyrir því ásamt Einar í Nesi að á fundi á Ljósa- vatni var stofnaS "ÞjóSvinafé- lagið" 1870. Jón Sigurðsson var fyrsti forseti þess, erí Tryggvi frá 1879 til dauSadags; hefir þaS félag gefiS út margar bæk- ur og merkar, og Tryggvi lagði því oft fé úr eiginn vasa. ÞjóSvinafélags almanak- iS og Dýravinurinn verSa ávalt kærar bækur öllum sönnum ís- lendingum. "Mörgum stórvirkjum veitti Tryggvi f orstöS; má þar til nefna AlþingishúsiS, GagnfræSaskól- ann á MöSruvöllum, brúna á Skjálfanda; brúna á ölvusá; bankahúsJS, ofl. Tryggvi Gunnarsson var meiri maSur en svo, og verk hans víStækari, en as því verSi lýst í stuttri blaðagrein; hann var einn þeirra fáu manna sem bæSi var BITAR Grátum ekki, munum heldur. Free Press hafsi málfrelsi og ritfrelsi á stefnuskrá sinni 1915 en hefir nú "strikaS þaS út." Sagt er aS Valtýr Guðmunds- son ámæli Dönum fyrir vægS viíS fslendinga.— ÞaS eru lífseigir draugar sem ganga aftur tutt- ugu árum eftir aS þeir eru grafn- ir. Manitoba réttvísi: MaSur stal skyrtu ræfli og var dæmdur í sex mánaSa fangelsi; annar stal $1,000,000 og honum var slept hegningarlaust. Nýlega er því haldiS fram í blaSi aS stríSiS hafi bjargaS heiminum frá yfirráðum verka- manna—ætli tíminn sýni ekki hiS gagnstæSa. ? ÞaS óhapp vildi til nýiega aö planki brotnaSi í pallinum sem Manitobastjórnin stóS á og er búist við aS sumir ráSherrarnir muni detta niSur um gatið. ? * (Bull + + Þótt pyngjan þín sé fjarri' aS vera full og fylgt þú hafir margri von til jarSar, aS skíra' og móta sálar sinnar gull aS síðstu reynist þaS sem mestu varSar. Eg lasta hvergi' aS horf a út á vi8 og hafa gát á breyting vinda' og strauma, en gleymdu sízt aö vera inn á viö á verSi—í riki þinna stóru drauma. Þar áttu' aS hafa örugt vald og stjórn á öllum strengjum, geislum, flaumi, bárum; þaS kostar sjálfsagt marga mikla fóm en—málmur andans skírist bezt í tárum. Eg veit aS skortur gjaldsins getur oft þér göngu þyngt og jafnvel lamas þoris,— en þegar hreint er andans andrúms loft, þig ofurlisi fær hann trauSla bori& Og mörgum hefir auSsafn orBiS hált og æf iraunir þungar sálum bakaS; en andans gull er himnaríki hálft þeim helgidómi yfir skyldi vakaö! En farSu aldrei samt aS drauga sic er sátu daga' og nætur inni' í haugum og töldu gull sitt vafurlogann viS og vörSinn héldu yfir rauSum baugum. Nei, gef þú, gef þú—gulli andans strá á götur f jöldans, þvi er skírt þú hefur, þaS eykst og bezt þér blessast einmitt þá og bætist viS, því meira sem þú gef ur. Eitt hlýju bros, eitt ástúsleikans orS, eitt ylríkt handtak stundum meira vegur, en pyngja full og borin krás á borð og bikar veiga dýr og glæsilegur. Nei, ekki skaltu' um fátækt þína fást, þótt forumaSur sértu hérna megin, ef þú átt nóg af innri birtu' og ást er endist þér aS létta þreyttum veginn. GuSmundur GuSmundsson iíiliiilillilB liillliMlilllllllillllilPiiW^^^^^
Beinir tenglar