Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags

						skeður af tilviljun, eða það er smíðað, tilbúið. í

fyrsta tilfelli verður einhver að hafa sáð, eða eitt-

hvað, svosem tré eða jurt, hlýtur að hafa sáð sér,

eða einhver hefur lagt eggið, sem einsog fræið apt-

ur framleiðir eptirmind þess sem sáði eða sáð var,

eða eggið lagði: hefði alheimurinn orðið til á þenn-

an hátt, þá hefði annar alheimur verið til á undan

þessum, og annar á undan honum og svo bakvegis

í liið óendanlega, en alltat vantaði hina fyrstu or-

S0k. — »Svo koma þeir, sem þakka tilviljuninni

allan þennan heim og allt sem í honum er, og fara

því fram, að af sjálf'u sér hafi sú iða og hreifíng

til orðið, sem greindi og niðurskipaði alheiminum.

Furðanlegt er þetta. Þeir játa að hvorki jurtir né

dýr séu né skapist af' tilviljun, en leita að f'yrstu or-

sök til þeirra í andanum, skynseminni (vou?) eða

oðru því um llku (með því ekkert skapist af handa-

hófi, og ekki hvað sem vill úr hverju sáði sem vill,

heldur viðsmjörsviður úr viðsmjörsviðar sáði, maður

af manns sæði), en alheiniinn og hið guðdómlegasta

af hinu sýnilega vilja þeir f'ramleiða af' tilviljun-

inni, og eigi af svipaðri orsök, einsog dýrin og jurt

irnar. Sé svo, þá er rétt að minnast lítið eitt á

þessa skoðun. Því auk þess, sem annars er fjar-

stæðt í þessari kenníngu, þá er það þó ennþá fjar-

stæðara að ætla svo sé, er menn sjá að engin til-

viljun á sér stað í enu himneska (himintúngla gang-

inum, árstiðunum, dags og næturskiptum o. s. frv.),

en í því aptur á mót, sem þeir neita sé til orðið af

tilviljun (jurta- og dýraríkið), þar skeður þó margt

af tilfelli, þar vill margt til; var þó líklegt, að hið

gagnstæða ætti sér stað. Hann sýnir þvínæst fram

á, að með því tilf'ellið sé f'yiir mannlegri hugsun

skynsemislaust, eða jafnvel gagnstætt   skynseminni,