Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags

						um aldur né æfi, með því hinn hreifandi krapturer

eilífur (sst. VIII, 9, 12). En þetta sjálft kyrra, en

fyrsta og eilíflep:a hreifanda getur eigi haft neina

stærð. Því ef það hefði stærð, yrði stærðin eða

stórleikurinn annaðhvort að vera takniarkaður eða ó-

endanlegur. Nú getur engin stærð verið takmarka-

laus; takmarkaleysið stríðir á móti stærðarhugmind-

inni; því er hið fyrsta hreifanda eigi óendanlega

stórt. En takmarkað getur það heldur eigi verið,

því þá gæti það eigi haft óendanlegan mátt, og

haldið alheiminum í hreifíngu um alla eilifð. En nú

er sú hreifíng, som það veldur, eilíf. »Það er því

augljóst, að það er ódeilanlept, partalaust og stærð-

arlaust. (sst. VIII, 10, 18-19). Með oðrum orðum:

Guð er ondi,  »og hugsuninni einni sýnilegur«.

Híngað að má nú segja, að Platon og Aristo-

teles i 0II11 verulegu séu samferða, en nú skilur með

þeim. Aristoteles þekkir að eins eiun guð, þó hann

að nokkru leyti a>tli himintunglunum líf, hið kosm-

iska !it; »en« segir hann (Metaíys. XI, 10, 14) »tíl-

veran vill láta stjómast vel«, og vitnar svo til

Homers:

Margia stjórn ei stjórnnr vel, stjórnarinn

skal vera einn.

þótt hin eilffa skynsemi setji allt í hreifíngu. þá ætl-

ar Aristoteles hei.ni eijíi fremur en aðrir fornir spek-

íngar ad hafa skapað efnið; liöfuðskepnurnar (eldur,

vatn, jörð, lopt og hann bætir þeirri fimtu: eldlopt

atfriríp — viö) voru einnig til frá eilífð, og var þeim

svo varið, að þa>r hötðu hæfilesleika (Suvajjtiff) til

þess að greinast Og sameinast, finnast og skilja, bland-

ast og renna hver yflr í aðra, eigi í neinu agnaf'oki1

1)    Uni agnafokið og agnalærdóminn (Atomistik),  sem

nú aptur er kominn npp á vornm tímnm,   gjörir hann þá at-