Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags

						19

og að því leiti verður þekkíngin þekkíng á því al-

menna óákveðna, en í framkvæmdinni er þekkíng-

in ákveðin þekkíng á því ákveðna, þessi þekkíng á

þessu. Það er nokkurskonar tilviljun (xaraffopftafhpto;)

að augað sér litinn yfirhofuð, þegar það sér einhvern

tiltekinn lit (rauðan, grænan), því það sér lit yfir-

hbfuð óbeinlínis, af því sá einstaki litur, sem það

beinlinis sér (rauður, grænn), er litur«.

Hafi nokkur maður að fornu eða nýju hugsað

hverja hugsun út, og eigi sleppt henni, fyrenn hún

var tæmd, þá var það Aristoteles, og kynlegt segir

Trendelenburg það sé, að það sem úngum náms-

mónnum býðst i þýzkum háskólum (og hvað þá

eðrum!) undir hugsunarfræðis nafni, sé kallað hugs-

unarfræði; kveðst haun, þegar Hegel líður, sem þó

tók flest eptir hinum gríska heimspekíngi, enga

sanna hugsunarfræði þekkja, nema Aristotelis, og

þó er hún jafnframt svo ljós og gl0gg. — Aristo-

teles kallar hugsunarfræði sína organon, verkfæri,

og skiptir henni í fimm parta: 1., Aðalumsagnir

(um   alla   hluti) (y.oLi-r\yogía.i):1  vera   (maður,   hestur),

1) í rökfræði Amljóts Úla/ssonar (Tímarit h. ísl. bók-

mentaf. 1891 bls. 213) stendur: »ÞaS er eg kalla hór máls-

grein að fornum sið, það kalla nú flestir »rökfræðingar«

dóm;   þess er »ð gefca, að það nafn er komið  sem   fleiri   frá

Aristoteli--------. »Hvar hefur höf. fundið það hjá   Aristotel-

e&] Dómur er á grísku xpíai? dómari xpinqc, 8(.xa-

ffTrifjf, en Aristoteles brúkar hvergi nokkurstaðar þetta orð um

málsgreinir eða umsagnir; hann brúkar orðið xaTíiyopía (eng.

predicament) um þær almennu umsagnir, sem eiga viðhvern

hlut (að hann er, að hann er svo eða svo stór, að hann er

tvo eða svo, að hann er meiri, minni, betri, verri, en annar

hlutur, að hann er einhverstaðar, á einhverjum tíma, að hann

2*