Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags

						22

á orðfæðinni, sem ávallt óttast að bera hugsunina

ofnrliða, og laginu á að sameina það tvennt, að

vera stuttorður og ljós. Þegor honum tekst upp, og

þarsem hann vissulega er sjálfur hann, virðist orð-

fœrið vera orðfœri sjdlfrar skynseminnar. Allir

djúpt hugsandi menn og allir rithöfundar i sömu röð

hljóta að örvœnta, er þeir Jesa hann. — J. de Maistre,

Examen de la philosophie de Bacon,  1.« —

Það er kunnugt, að Platon og Aristoteles eru

reður sálarfrœðinnar, en hvergi sézt betur mismun-

urinn á skoðunum þeirra, en einmitt í þessari speki-

grein. Platon skoðar sálina, einsog honum er titt

um allt andlegt eður anda gæðt, sem aðskilda frá lík-

ama, og sannar í Fædón fagurlega, að hún hljóti

að vera ódauðleg. Hún er hjá honum þvinæst noK.k-

urskonar frumsjón og fyrirmind hinna einstöku sálna.

— Aristoteles, einsog hans er von og vísa, þekkir

enga sál aðskilda frá líkama. »Erfitt er að átta sig

á eginlegleikum sálarinnar og áhrifum (jcáífri), hvort

allt er sameiginlegt rnilli hennar og þess sem sál

hefur, eður nokkuð flnnst sem sálinni er eginleut

sér; þetta er nauðsynlegt að höndla, en það er eng-

inn hægðarleikur. Flestra sálir virðast ekkert gjöra

eða líða án likamans, svosem reiðaat, vera hug-

hraustur, girnast, í einu orði skynja og finna til.

Helzt virðist sálunni eginlest að hugsa, skilja (vostv).

En sé hugsunin og skilníngurinn einskonar hugar-

burður og sér-fyiir-sjónir-setning (^avrac'a), eða að

minsta kosti eigi án sérfyrirsjónirsetníngar, þá er

hugsunin eigi heldur laus við líkamann. Sé nú ein-

hver af sálarinnar ath^fnum eða líðunum henni eig-

inleg sér, þá má álíta hana aðskiljanlega (frá lík-

amanum), en sé eigi svo, þá er hún eigi aðskiljan-

leg;   henni   er   þá   varið, einsog því beina, er, sem