Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags

						24

viðhaldanda (to ð'pwmxóv) er hið skjrnjanda og tilfinn-

anda (aið'ð'/jTixcv) eigi til; en þau skiijast aðhjájurt-

unum, sem að eins hafa hið næranda. Aptur er

engin aí hinum eðrum skynjunum til án hins tilfinn-

anda, áþieifanda; en áþreifíngar tilfinníngin, — sem er

hin allra nauðsynlegasta, þó hún sé ein af hinum

lægstu, með því án hennar getur ekkert dýr bjarg-

ast — er til án þeirra, því mörg dýr hafa hvorki

sjón né heyrn né lykt. Qg af þeim, sem skynja,

hafa sum staðarhreifíngarfæri, sum eigi. Loksins

hafa fæst hugsun og skilning; en þau af enum dauð-

legu, sem skilníngi eru gædd, hafa einnig öll hin,

en þau sem hafa hvert eitt af hinum skilníngarvit-

vinum, hafa þarfyrir eigi öll skilníng og skynsemi;

sum hafa aðeins hugarburð eða sérfyrsjónirsetningu,

sum eigi. En um hina yfirvegandi skynsemi er

annað mál. — — Skilningurinn og skynsemin eru í

tvennu sérílagi ólík hinum oðrum sálarportum.

Hugsað og xkilið get ég, nœr »enj jeg vil; en shynjun-

in er eigi   undir mér   einum lcomin;   þvi liið sJa/njan-

lega þarf að vera til.-------I annan stað, hið fjarska-

lega skynjanlega, svosem framúrskarandi hávaði,

ofmikil birta, ofsterkur ilmur eða þefur, ber heyrn,

sjón og lykt ofurliða, bugauninni og skynseminni

verður aldrei of'boðið, hversu svo magnað sem hið

hugsanlega eða skiljanlega er, og hún skilur hið

veikara   og   rýrara þarfyrir engu síður1. ¦— — Það

1) A nðrum stað tekur Aristoteles það fram, að öll-

um skilningarvitum, nenia smekknum og áþreifíngunni sé

svo varið, að þau skyuji eigi, uema það skynjanlega sé nokk-

uð frá; augað sór eigi það ritaða, er lagt er á það (augað),

eyrað heyrir eigi þann hljóm, sem er of nærri, og sama er

um   lyktina   að   segja.     Ennfremur skal jeg við þetta tæki-