Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags

						27

hrifalaus af oðru (árcaíhíc) óblönduð og verkandi.

Þvi hið verkanda er allajaína g^fugra hinu líðanda,

og upphafið efninu. — — En — hún ein er aðskil-

in sér og þetta einmitt sem hún er, og þetta eitt er

eilíft og ódauðlegt.

»Leggjum þá aptur í stuttu mAli áherzluna á

þetta, að sálin að sumu leyti er allt. Allt er annað-

hvort skynjanlegt eða skiljanlegt; en þekkíngin er

að sumu leyti hið þekkjanlega og skynjunin að sumu

leyti hið skynjanlega. Skiptist því þekkíngog skynj-

un í hlutina, hin mögulega í þámögulegu, hin virki-

lega í þá virkilegu. En hið skynjandi og hið þekk-

jandi í sálunni er að mögulegleikanum til hið sama,

annað sem sé þekkjanlegt hitt skynjanlegt. Annað-

hvort er þetta þ;i hlutirnir sjálfir, eða hugsjónir

þeirra. Siálfir hlutirnir getur það eigi verið, því

ei#i er steínninn í sálunni, heldur hugsjón steinsins,

svo að sálin er einsog hondin; því h^ndin er verk-

færi verkfæranna, en skynsemin er hugsjón eða

tegund hugsjónanna og skynjunin hugsjón hinna

skynjanlegu hluta. En — með því engin hlutur virð-

ist vera aðgreindur sér fyrir utan hinar skynjanlegu

stærðir, þá finnst það hugsanlega, skiljanlega í hin-

um skynjanlegu hugsjónum, sem og það er sagt er

i afdrætti (abstrakt) og ástönd og líðcinir hins skynj-

anlega. Þesxvegna getur enginn lœrt neitt né skilið

dn þess að iskynja; og er hann virðir hlutina íyrir

sér, hlýtur hann jafnframt að vitða sérfyrirsjónir-

setníngu hlutarins, hugraind hans, fyrir sér. Því

hugmindirnar eru sein skynjanir, en án átakan-

legs efnis (immaterielle). — — Með því nú sál dýr-

anna hefur þessa tvo hófuðeiginlegleika, og þessi tvö

höfuðöfl, að greina, dæma, sem er starf skynjunar

og skilníngs, og hið annað að hreifa úr stað,   þá er