Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags

						36

Réttvíxin er fegurxt, fremxt er heilsan,

að fd xinn vilja xtœrxt er unan.

þvi þetta sé allt vegur til xœ'u, en eigi sælan sj.ilf.

Menn hafa i kristnuin sið brugðið hinum fornu

spekíngum um, að þeir eigi, likt og kristindómurinn,

lögðu áherzluna á kærleikann, og er þetta að vísu

svo, en allt um það fer þvi fjarri, að þeir gleymi

honum; Aristoteles er eins og Platon margorður um

kærleikann og vináttuna (f£k(a), en þeir telja hann séri-

lagi með félagsdygðum, pólitfskum dygðum. Aðrir

kristnir rithöfundar hafa vítt þá fyrir, að þeir eigi

setji viljann í 0ndvegið. Eigi er heldur þetta alsatt.

Aristoteles segir gagngjört (Eth. Evd. II, 11): »Eigi

er það góða lofsvert, nema það sé vilja verk. Enda

lofum vér eða lostum alla lítandi frernur á viljann

og tilganginn, enn á verkið. En þar fyrir er atorka,

verknaður dygðarinnar ákjósanlegri. Surair breyta

illa af nauðung, þó þeir ásetji sér það eigi. En —

með því erfitt er að sjá, hver viljinn og ásetníngur-

inn var, neyðumst vér til að dæma eptir verkunum,

hver maðurinu er. bví er atorkan (í því góða) á-

kjósanlegri, en viljinn, ásetníngurinn, tilgángurinn

hrósverðaru. Loksins slær heiðinginn í botninn

með þessum fögru orðum um brúkun heimsins gæða,

líkamastyrks og heilsu, auðæfa, vinsælda o. fi.:

»Sú eign og brúkun þessara gæða er bezt, sem mest

eflir skoðun guðs. En sú, sem sökum annaðhvort

skorts eða ofgnægta hindrar frá þvi að þjóna guði

og virða hann fyrir sér, er af hinu illa. Þá er á-

stand sálarinnar fullkomnast, og þá er hún réttast

sál, er hún sizt finnur til hins óæðra parts sjálfrar

sin, sem þvilíks. Og sé nú úttalað um, í hverju

hinn sanni drengskapur (xaXoxáyað'ía) er fólginn og

hvert   er   mark og mið hins sanna góða«, eða   sem