37 Kant mundi hafa kallað hið hreina góða (taárcXu; áyaírá). — Hvergi er máske munurinn meiri á Platon og Aristoteles, en i ntjórnfrœðinni jcoX'/cxxa). Þarsem hinn fyrnefndi byggir mest á, hugarburði og reynir til að skapa nokkurskonar stjórnarfars fyrirraind, heldur hinn síðari sér til reynzlunnar, til hius geína, lýsir nákvæmlega stjórnarháttum margra borga, sýnir glogglega frammá, I hverju hverjum þeirra sé ábótavant, af hverju uppreisnir og stjórnarbilt- ingar hafi orsakast, hvernig stjórnarformið hafi breytst frá einveldi ({iovapx£*) tíl harðstjórnar (tu- pawíc;) frá harðstjórn aptur til lýðveldis, og frá þessu loksins ástundum til fáveldis^o'Xiyap^ía) og bestu manna veldis (áp'.o-Toxpan'a). Borg eða sjalfstæðt riki er það samfélag manna, sem með lögum er skipað, og get- ur varið sig gegn yfirgángi annara borga eða rikja, sem því i raun Og veru er xjálfstœdt (a'jTapxíc;). Borgari er hver sá frjáls maður, sem tekur þátt í dóms- og umboðsvaldi, eu góður borgari sá, sem bæði kann að hlýða og stjórml, og sú er dyggð borg- arans, að vera bandgengínn frjalsra manna valdi í hvorutveggju tilliti; ber því að láta hvern borgara hafa völd á hendi, sem til þess álftst hæfur, hvort sem hann vill eður eigi; enginn má skorast undan neiuu valdi, nema sökum vanheilsu. Vottur þess, að lýðstjórn sé vel fyrirkomið, er að lýðurinn haldi sér við stjórnarformið, svo hvorki séu gjörðar upp- reisnir, né skapist harðstjórn. Höfuðeinkennið á réttu og réttvísu ntjórnarfyrirkomulagi, er að það stefni að allmenningxheillvm, en utidimns og litið er helzt cður eingöngu á hag stjórnendauna, er stjórn-
Beinir tenglar