Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags

						89

að hinir ríku eru fáir, en hinir fátæku margir, en

allir eiga þátt i frelsinu. Þvi metast hvorirtveggju

um stjórnveldið. — Opt hefur það verið vítt i frjáls-

borgara stjórninni og lýðveldinu, að mörg af þeim

helztu völdum (t. d. ábyrgðarframkvæmdin og kosn-

íng hinna æztu embættismanna) eru í höndum lýðs-

ins, þarsem hver maður fyrir sig greiðir miklu minna

til opinberra þarfa, heldur en hinir kosnu embættis-

menn, ennfremur að dómsvaldið, og ályktarvaldið í

áriðandi opinberum málefnum er hjá lýðnum, þó

hver einstakur dómari eða þingmaður standi eða

kunni að standa þeim langt á baki, sem hann á að

dæma, »en«, segir Aristoteles, »það er eigi dówar-

inn, r&dherrann eður þmgmaðurinn, sem ræður,

heldur dómurinn, ráðíð og lýðuriun, enda leggja

þau tilsamans meira til opinberra þarfa heldur

enn hinir æztu embættismenn; bætist þarvið, að

fjöldinn dæmir betur, enn hver einstakur. Enda er

honum eigi eins hætt við að honum verði mútað;

þeim eina eða þeim fáu dómurum er hættara við að

yfirbugast af reiði, eða annari geðshræringu; það, sem

á riður, er að lögin ráði, en yfirvaldið og dómurinn

engu 0ðru enn þvi, sem lögin ná eigi til, með því þau

geta eigi yfirgripið öll einstök tilfelli-------011   vís-

indi og allar listir stefna að einhverjum góðum til-

gangi, og hver á sinn hátt til hins góða, stjórnar-

valdið stefnir að því pólitíska góða, því réttvísa«.—

En — þá útheimtist einnig jafnrétti og jafnvœgi.

Og þó t. d. framúrskarandi auðmenn geti orðið hættu-

legir hverju ríki sem er; og þeir opt hafi verið

bældir og jafnvel gjörðir útlagir sökum jafnvægis-

ins, »þá riður þó meira áaðjafna girndirnar, heldur

en eigurnar*. Allt um það hafa bæði einveldis- og

lýðveldisstjórnir fylgt þeirri bendíngu, sem Periander