Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags

						49

bæði i sönnunarfiæði (ðiaXsxTixn]') og málspeki, þvi

allir reyna meir eða minna til að ransaka og fram-

fylgja hugsunum, sem og til að verja hendur sinar

og kæra aðra. Sumir gjöra þetta af handahófi, aðr-

ir aptur á móti með ástundun og vana. En fyrst

gjöra má það með hvortveggja móti, þá er og aug-

ljóst að vísa má veginn i þessu Er því liklegt, að

sýna megi framm á orsökina til þess, að bæði þeir

æfðu og óæfðu ræðumenn verða stundum oían á;

en sú rannsókn er starf listarinnar. — —« A aðr-

um stað bendir hann á, að með þvi málið er mann-

eskjunni gefið frammyfir 011 0nnur dýr, þá hljóti líka

að vera almenn lög og reglur fyrir réttri og snild-

arlegri brúkun þess. Aherzluna leggur hann á það,

sem auðvitað er i sjálfu sér, að ræðumaðurinn eigi

að haga svo hugsunum, orðfæri, framgöngu, o. s.

frv., að hann geti sannfært þá sem hann talar til.

Ræðunum skiptir hann í tvo höfuðflokka, málfærslu-

ræður og þíngræður, og tekur fram, að haga verði

þoim sínum með hverju móti, því það sé sitt hvað

að tala til dómara, sem fylgja eiga ]0gunum, eða til

þíngheims, sem fylgi því, er honum líkar bezt i það

og það skiptið. Á fyrri staðnum, fyrir dómi, sé það

eigi höfuðatriðið, að vekja tilfinníngar dómendanna,

svosem reiði, meðaumkvun, o. a. þ., og fyrir sumum

dómum, t. d. Areopagos, sé það harðlega bannað;

heldur eigi að kosta kapps um að sanna, að það

verk, sem um er að ræða, sé samkvæmt lögunam,

þegar mál er varið, eða að lög séu brotin, þegar

mál er sókt. Annað mál er á þíngi. Þar er mest

undir þvi komið, að ræðumaðurinn tali ljóst, skipu-

lega, og hneigi til sín hugi áheyrendanna, gjöri þeim

málefnið   ljúft,   eður að minnsta   kosti   aðgengilegt.

4