Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags

						140

ar dældir. Hólarnir eru eingöngu myndaðir af

sandfoki, sem þyrlast upp þar við ströndina, þegar

fjara er og sandurinn í flæðarniálinu er orðinn þur;

berst hann þá undan vestanvindinura inn á land og

safnast þá saman í stóra hóla (Klitter). A vestur-

strönd Skagans er lítill bær, sem ýmist er kallaður

»Gamli Skagi« eða »Höjen«. Húsin standa í lægð-

unum á milli sandhólanna, er það hið einkennileg-

asta bæjarstæði, sem eg hefi séð. Ef ekkert væri

gjört til þess að hepta þetta sandfok, þá breiddi það

sig lengm og lengra inn yfir landið; stór svæði

mundu þannig blása upp og verða að eyðimörk.

Sandurinn er mjög fátækur at jurtafæðu, en því

fínni sem hann er, þess betri er hann. Þær fyrstu

grastegundir, sem vaxa í þessum foksandi eru

»hjálmur« (Psamma arenaria) og melur (Elymus

arenarius), og nái rætur þeirra vel að útbreiða sig,

þá fer þar að vaxa lyng og fleira. En þar sem

þessi grös ná ekki nægilegri útbreiðslu eða standa

ekki nógu þétt, þá heldur vindurinn áfram að skafa

sandinn upp í kringum þær, svo þar myndast þúf-

ur, og endirinn á þeim leik verður, að vindurinn

eyðileggur hjálminn eða melinn og þúfurnar blása

burt.

Að sandgræðslunni hafft Jótar unnið í mörg ár,

til þess nota þeir mest hjálminn, þeim þykir hann

betri til þess en melurinn. Hjálmurinn er aukinn á

þann hátt, að greinar eru slitnar frá aðalstönglinum

og plantaðar í sandinn; er hann tekinn á þeim svæð-

um, þar sem hann vex þéttast, og það sem eptir

verður af honum sprettur svo betur á eptir. Hann

er plantaður 1 raðir og er \—2 fet milli þeirra, en

i   röðunum er plantað   mjög þétt;   þær   eru   latnar