það, og að minsta kosti er ekki hægt að sanna það með neinu því er skynsemi og þekking mannanna ræður yfir. A hann þá að örvænta um annað lif og sælar samvistir við vin sinnf Eða i hann að trúa opinberun ritningar- innar? Eða er hægt þrátt fyrir allt að draga nokkr- ar ályktanir út úr gangi tilverunnar eins og við sjáum hana, sem leyfi að telja slikt mögulegt? Tennyson svarar þessu aðeins fyrir sjálfan sig; jeg trúi að til sje annað lif, því mjer hefur fundist jeg hafa fengið persónulega reynslu um það að hinn Lítni vinur minn á mjer óljósan og óskiljanlegan hátt hefur verið í návist anda míns eftir dauðann. Hann lýsir þcssari vitr- un sinni í dýrðlegu kvæði (Nr. 95). Þessa trú sina læt- ur hann sjer nægja, og Iiann lýsir því svo snildarlega hvernig ailt hugarstríð hans 0« sorg smámsaman hvarf og breyttist í rólega gleði, að lesandian sjer, að þetta er í raun og veru langeðlilegast fyrir mann með hans gáfna- iagi og lifsreynslu. A elliárum sínum hefur Tennyson að bæn vinar sins látið í ljósi skoðanir sínar á trúmálum, mjög stutt og laggott en eptir langa umhugsun: »Það ¦er eitthvaS til sem vakir yfir okkur, og einstaklings eðli vort heldur áfram (eptir dauðann); petta er min trú, og petta tr bll wín trú.« Og í sambandi við þessar frjálsu skoð- anir hans á trúarbrögðum stendur líka krafa hans um fullkomið frjálsræði fyrir hvern einstakan mann til að trúa hverju því er lifsreynsla hans og skynsemi geta sann- fært hann um. Þetta kemur viða Ijóstfram hjá honum, of- stækisfullir kennimenn, sem trúarinnar vegna troða mann- kærleikann undir fótum, fá marga hnútuna hjá honum, og i draum Akbars setur hann upp sem fyrirmynd hinn mikla keisara Indialands, er vill reyna að sætta trúflokk- ana og láta mannkynið lifa i bróðerni. »In Memoriam« er fvrst ogfremst innilegt kvæði, er talar frá hjarta til hjarta, fullt af fínum athugasemdum og