68 skeljalagið, það, sem hefur að geyma svo merkilegar is- aldarmenjar, og eru þó til eldri jöklamenjar á landinu en það. En af þessu má greinilega marka, hversu afarólík- legt það er, að »flest grásteinshraun hafi runnið fyrir is- öld« (Eimr. 1902 s. 113.) Eftir að dóleríthraunið rann, hefur kólnað enn á ný og jöklar vaxið og hulið landið; er hraunið isnúið mjög. Síðar urðu eldgos mikil og hlóðust þykk lög af ösku og vikri ofan á dóleríthraunið, en ennþá seinna var það, sem bergið sprakk og sgangurinn« varð og einnig áður er drepið á, eru til þarna jökulmenjar, sem eru yngri en allt móbergið og gangurinn. Nú er eitt vafasamt; ætla mætti að jökull hefði bráðnað af dóleríthrauninu, síðan hlaðist ofan á það mó- bergið, og enn siðar komið yfir jökuli aftur, ætti þá hraun-yfirborðið undir móberginu að vera ísnúið. En á hinn bóginn mætti hugsa sér, að öskugosin hefðu gerzt áður en jökull kom ;': hraunið, en jökullinn síðan eytt sumstaðar alveg móberginu niður að hraunundirstöðunni, en skilið eftir annarstaðar svo hundruðum feta skifti; væri svo, þá mundi hraimyfirborðið undir móberginu ekki is- núið. Kann eg ekki með vissu frá því að segja að svo stöddu, hvor af þessum hugmyndum muni réttari, en helzt virtist mér, sem hið núna hraunyfirborð héldi áfram innundir móbergslögin, og mundi þá hin fyrri réttari En þó að svo væri, þá þyrfti samt alls ekki því að skifta hér, að landið hefði tvisvar orðið aljökla en örísa þess á milli, heldur mætti ætla, að gosin, þau er móbergið varð af, hefðu brætt af jökulinn á nokkru svæði, án þess að breyting yrði á loftslagi eða að minsta kosti nokkur stórvægileg breyting. Verður þetta að bíða nákvæmari rannsókna; enda er varla nokkur furða, þó að margt sé enn í þoku, ei að ísaldar sögu landsins lýtur, þar sem óhætt er að full-
Beinir tenglar