86 skógmál Islands; hann hefir lagt góða undirstöðu, sem framvegis verður bygt á; það var mikil hepni fyrir mál- efnið að það varð hann sem átti að koma því i fram- kvæmd. Þegar slept er hinni persónulegu hlið skógmálsins, þá er hin, sem snertir hlutinn sjálfan, og bendir hún til fortíðarinnar. Þeir sem yrkja skóg, lifa bókstaflega á því, sem fyrri tímarnir hafa afrekað; þeir eiga fortíðinni þökk að gjalda. Reyndar verður skógyrkjumaðurinn oft að hugsa um afglöp þau sem fortíðinni hafa orðið, en jafu- framt verður hann að minnast þess, að það sem nú kem- ur oss fyrir sjónir eins og afglöp, getur hafa haft sínar orsakir, sem vér nú ekki þekkjum; þess vegna fer skóg- fræðingurinn hægt og varlega i það að ásaka fortíðina. Þegar maður er skógyrkjumaður, þá dugir ekki að horfa aðgjörðalaust á fortíðina; skógmálið bcndir fram á við. Með því að koma upp skógi vinnur maður fyrir framtíð- ina. Þess vegna krefur skógarmálefnið þess, að menn horfi út yfir ummörk þröngsýnnar eigingirni, að menn hafi opið auga fyrir þörfum þjóðfélagsins. Sú þjóð, sem á að hafa skógmál með höndum og vera þess megnug að koma því áleiðis, hún verður að hafa náð vissu menn- ingarstigi. Sagan sýnir, að þjóðin verði að vera töluvert frjáls og að hún fyrir frelsið hafi náð almennum pólitisk- um þroska, og að hún eigi sín á meðal menn, sem með hlýjum huga bera alsherjargagn þjóðfélagsins fyrir brjósti. Það verður að vera öflug þjóðfélagstilfinning, svo ekki sé það regla, að einstaklingurinn reyni fyrst og fremst að ná i svo mikið fé úr landssjóði sem frekast er unt. En það er eitt skilyrðið enn fyrir því, að skógmál geti þróast iram í þjóðfélagi. Það verður að hafa aðgang að sér- þekkingu og kunna að færa sér hana í nyt. Um það cinnig ber sagan vitni, að án sérþekkingar lendir skóg- málið í stöðnun. Það má nú reyndar líka segja um