97 slíuli vaxa. A Islandi hafa menn ekki, ef ég fæ rétt séð, hagað sér neitt sérlega rækilega eftir gamla boðorð- inu; menn láta sér miklu meir en skyldi nægja það, sem náttúran vill veita sjálfkrafa; menn láta sér nægja þær plöntutegundir, sem sjálfvaxnar eru hér á landi. enda þótt þær í raun réttri megi að sumu leyti nefnast illgresi. Langi jörðina til að hlaupa í þýfi, og til þess langar hana mjög oft, þá loía menn henni það. Ég veit að visu að hér er mikil hrevfing í þá stefnu, nð slétta túnin, en ég hef ekki getað sannfærzt um, að menn þar með hnekki þúfnamynduninni; hana setti einhverntíma að gera að náttúrufræðislegu rannsóknar efni; en ef menn ynnu að jörðinni með plóg og herfi og sáðu í hana, þá mundi þúfnamyndun naumast verða nefnd á nafn. Þar sem jörð viil blása upp og fjúka burt, þar lofa menn henni það, — og það gerir hún margviða og á stórum svæð- um; hún gerir það á Austurlandi, á Norðurlandi á Vest- urlandi og á Suðurlandi. Það er ekki að eins rauðleita, myldna jörÖin, sem alstaðar kemur fyrir, — það er ekki hún ein sem fýkur burt; sandurinn og leirinn gera það líka og ekki sízt jarðbrunna askan. Fyrirbrigði þetta virðist ekki stafa af því hvernig hinn fasti botn er, sem jarðlagið hvílir á. Jarðfokið er mjög alment og hefir eyðilagt feikna flæmi af Islandi. Svo sem dæmi til þess hvað jörðin flyzt hratt, skal ég nefna eitt sem ég tók eftir í einum af hinum frjóvsömu dölum íslands milli Norðtungu og Húsafells; þar má á fjöldamörgum stöðum sjá að jörðin hefir fokið á birkiskóginn og hlaðizt á stofna og greinar runnanna í nokkurra feta hæð; nú fýk- ur jörðin aftur burt og stofnar þeir og greinar, sem áður vóru í kafi koma aftur í ljós í brekkunum sem af blæs. Síðan ég hélt fyrri fyrirlesturinn hefir mér verið sagt, að eigandi jarðarinnar Grímsstaða, sem ég þá mint- ist á, sé einhver efnaðasti bóndinn í sinni sveit, þrátt 7
Beinir tenglar