Eimreiðin

						Þjóðviljinn.

Eptir   George  Lútken.

Frá ómuna tíð hefur latneski málshátturinn »Fox populi, vox

deh (rödd þjóðarinnar er rödd guðs) verið talinn gott og djúp-

sætt spakmæli; þjóðhöfðingjar og formælendur trúarbragða og

stjórnmála hafa vitnað til þessara orða, þegar þeim þóttu þau koma

vel heim við skoðanir sínar og dóma um hlutina; vjer höfum

svo opt heyrt þessi orð, vjer höfum lesið þau í ritum og blöðum,

og vjer erum, ef svo má að orði kveða, uppalnir til að trúa þeim

eins og nýju neti.

Að sönnu má í sögunni finna óteljandi dæmi þess, að rödd

þjóðarinnar hefur verið fjarri því að vera vottur um guðs vilja;

hinn hryllilegi fjöldi hryðjuverka, er unnin hafa verið í nafni

þessa gamla orðtaks, þó ekki sje nema á tímabilinu frá því að

Kristur var krossfestur undir fagnaðarlátum alþýðunnar og þangað

til hin hroðalegu manndráp voru framin í dýfiizunum á dögum

stjórnarbyltingarinnar frönsku, er þóttist vera rjettmætt stríð hinnar

miklu alþýðu í þjónustu mannrjettindanna, nægir til að færa oss

heim sanninn um það, að rödd þjóðarinnar er ekki altjent rödd

guðs. Þrátt fyrir þetta höldum vjer þó einnig á vorum dögum

fast við þetta gamla orðtak; vjer erum að meiru eða minna ieyti

sannfærðir um, að það hafi satt að mæla, — og vjer höfum í

raun og veru slegið því föstu í stjórnarskipunarlögum vorum,

sem í þeim löndum, er hafa þingbundna stjórn, einmitt eru byggð

á þeirri grundvallarsetningu, að það, sem múgurinn eða meiri-

hlutinn álítur, það sje líka gott og gilt.

Enn þann dag í dag eru ódáðaverk unnin, sem eiga rót sína

að rekja til þessarar grundvallarsetningar, en til allrar hamingju

tiltölulega fá i samanburði við axarsköptin, sem leiðir af því, að

menn breyta eptir þessum gömlu orðum í blindni. En axarsköpt-

in geta líka haft skaðleg áhrif, bæði á hagsæld manntjelagsins í

heild sinni og einstaklinganna, og ætti þvi helzt að sneiða hjá

þeim; en það er hins vegar allrar varúðar vert og ekki öldungis

hættulaust, að hreyfa við þessari grundvallarsetningu; »almennings-

álitið«, »þjóðin« »meirihlutinn« o. s. frv. eru orðin þvi nær heilög

og friðhelg hugtök, sem enginn getur hreyft við, án þess að verða

kallaður stórbokki,   landráðamaður,   frelsisóvin   o. s. frv.;   og  það

6