Eimreiðin

						82

er þá lika fágætt að einstaka hugmaður þorir að ganga móti

straumnum og ganga í berhögg við »rödd þjóðarinnar«, sem óneit-

anlega getur stundum látið óþægilega illa í eyrum.

Jeg vona að orð min verði ekki misskilin; jeg finn hvorki

köllun nje hæfileika hjá mjer til að skipa mjer á bekk með hin-

um fáu hugmönnum, er telja það skyldu sína að tala gegn og

vara við því dálæti, sem menn hafa nú svo almennt á meirihlut-

anum og rjetti meirihlutans. Jeg er miklu fremur öldungis sann-

færður um, að sannariega hollt, gott og rjettlátt fjelagslíf, hvort

heldur er í ríki, eða blátt áfram í fjelagi eða samkvæmi, verður

nauðsynlega að byggjast á þeim skoðunum, er ríkjandi eru hjá

meirihluta hlutaðeigandi fjeiagsmanna, en — og á þetta »en« legg

jeg afarmikla áherzlu — til þess útheimtist fortakslaust, að hver

einstakur þessara fjelagsmanna hafi ákveðna skoðun, bygða á sjálf-

reynd og sjálfstæðri rannsókn á því málefni, sem hann á að greiða

atkvæði um. Eigi fyllilega að meta úrskurð meirihlutans, sem

sannan og rjettmætan vott hinnar sönnu skoðunar fjelagsins, verð-

ur að krefjast þess, að hver einstaklingur, sem atkvæði greiðir,

hafi afiað sjer öldungis sjálfstæðrar sannfæringar á því máli, sem

um er að ræða, og sú sannfæring verður að vera algjörlega óhlut-

dræg og óháð óviðkomandi atvikum. Það stendur á sama hvort

atkvæðagreiðslan er um þjóðmál og fer fram á þjóðþingi, eða

kemur einstöku fjelagi við og fer fram á aðalfundi þess. Við þing-

kosningarnar verður það þingmannsefni hlutskarpast, er flestir

rjetta hendurnar upp fyrir, og á aðalfundi er sú uppástunga sam-

þykkt, sem fær flest atkvæði; meirihlutinn hefur allt af rjett fyrir

sjer, eða svo jeg viðhafi latnesku orðín:   Vox popidi, vox dei.

Vjer mundum allir, og það jafnvel hugmennirnir, sem jeg

minntist á, skjótt verða á eitt sáttir um það, að þetta væri gott

og blessað, gætum vjer að eins verið vissir um, að einstaklingar

þeir, er atkvæði greiða, hver um sig hefðu með hyggni og óhlut-

drægni aflað sjer þeirrar sannfæringar, er atkvæðagreiðsla þeirra

byggist á. Vjer gætum þá í opinberum þjóðmálum með góðri

samvizku fylgt þeirri grein, er stendur í lögum aliflestra fjelaga:

»Aðalfundur hefur æðsta úrskurðarvald i öllum málefnum fjelags-

ins«; vjer gætum þannig hiklaust viðurkennt fullveldi þjóðarinnar,

því að þjóðin væri þá safn fullmenntaðra og fullþroskaðra ein-

staklinga,  er jafnan hefðu skýrar,  vel íhugaðar og vel rökstuddar