Eimreiðin

						103

vasa gamalmennum, ef þau kusu ekki heldur að stytta sjer sjálf aldur,

er þau fundu, aö þeim var oröið ofaukið og mundu verða öðrum til

þyngsla. Framfærsluskyldan hefði þannig í heiðni hvorki átt sjer stað

sem sveitarskylda nje sem ættarskylda, og hin íslenzka sveitastjórnar-

löggjöf, sem einkum lyti að fátækraframfærslunni, hlyti þvi að stafa frá

kristni. Á sömu skoðun var dr. Guðbrandur Vigfússon. Hann

áleit að hin islenzka sveitastjórnarskipun hefði fyrst myndazt i kristni,

á ii. öldinni, og það yrði því að skoðast sem timavilla, er sumstaðar

í sögunum væri talað um »hreppa« í heiðni. Aptur á móti áiítur pró-

fessor Konr. Maurer, sem mest og bezt hefur skrifað um þetta efni

annar en Vilhjálmur Finsen, að íslendingar hafi þegar i heiðni haft

lögbundna framfærslu og sveitastjórn, en að áhrif kirkjunnar hafi orðið

þess valdandi, að ákvæðunum um framfærsluna hafi verið breytt eptir

að kristni var í lög tekin. Hann heldur þvi jafnvel fram, að Islend-

ingar hafi haft lög um framfærslu og sveitastjórn allt frá landnámstið,

og komið með þau frá Noregi, þar sem hann álítur að til hafi verið

regluleg sveitastjórnarlög í heiðni, áður en ísland bygðist. Hann byggir

þessa skoðun á allmörgum ástæðum, sem hjer yrði oflangt upp að telja;

en engin af þessum ástæðum er þó þannig löguð, að vjer höfum getað

sannfærzt um, að þessi skoðun hans væri rjett. Vjcr álítum beint á

móti, að hin islenzka sveitastjórnarskipun sje upprunnin á íslandi og

ekki komin þangað frá Noregi. Þó munu menn þegar i heiðni hafa

haft nokkur drög til hennar. Pannig bendir margt til þess, að sum af

hinum hörðu ákvæðum um meðferð á verkfærum göngumönnum stafi

frá þeim tíma. Sama er að segja um ákvæðið um, að sá, er setjast

vildi að í einhverri ákveðinni sveit, yrði að biðja sjer byggðarleyfis.

Ennfremur álítum vjer, að ákvæðin um vátrygging á húsum og naut-

peningi stafi frá heiðni, þó prófessor Maurer sje á þeirri skoðun, að

einmitt þau sjeu yngri en hin önnur ákvæði sveitastjórnaiiaganna og

stafi frá síðasta hluta þjóðveldistímans. En oss virðist þessi ákvæði sjálf

bera það með sjer, að þau hljóti að vera upprunnin í heiðni, þar sem

svo er að orði kveðið, að ef menn eigi bæði eldhús og skála, þá skuli

menn kjósa, hvort þessara tveggja húsa menn vilji heldur hafa mælt til

skaðabóta. far sem nú höf. þessara lina þykist áður hafa sannað með

rannsóknum sinum á húsaskipun Islendinga á þjóðveldistímanum, að

að menn hafi þegar um lok 10. aldar á velflestum bæjum verið búnir

að koma sjer upp sjerstöku svefnhúsi eða skála, og ekki lengur sofið í

eldhúsinu, eins og áður var titt, þá virðist af þessu mega ráða, að þctta

vátryggingarákvæði sje eldra og hljóti að stafa frá þeim tima, er það

var ekkí enn orðið mjög almennt að hafa bæði skála og eldhús á sama

bæ.   Það virðist því ekki geta verið yngra en frá síðari hluta  10. aldar,