Eimreiðin

						107

I Fornmannasögunum (II, 222—8) er þriðja frásögnin um annað

óáran, er varð 10 árum seinna (985), og svipar henni mjög til hinna.

Er þar fyrst sagt, að þá hafi gerzt svo mikið hallæri á Islandi, að fjöldi

manns hafi dáið af sulti. Þvi næst er sagt frá því, að mikilsháttar

maður einn i Skagafirði, er hjet Svaði, hafi einn morgun kallað saman

marga fátæka menn og boðið þeim að gera eina mikla gröf og djúpa

skammt frá almannaveg. Urðu hinir fátæku þessu mjög fegnir, því þeir

vonuðust eptir að fá svo mikið fyrir vinnu sína, að þeir gætu slökkt hung-

ur sitt. En um kveldið, er þeir höfðu lokið grafargerðinni, leiddi Svaði

þá alla i eitt litið hús, og byrgði siðan húsið og sagði þeim að næsta

morgun skyldi þá drepa og jarða i þeirri miklu gröf, er þeir hefði sjáifir

gert (sem líklega á að skiljast svo, að hann ætlaði að grafa þá lifandi

og láta þá deyja í gröfinni). Þetta fór þó á annan veg en ætlað var,

því svo bar til, að Þorvarður hinn kristni Spakböðvarsson fór sömu

nóttina um hjeraðið að erindum sínum; og lá leið hans snemma um

morguninn fram hjá húsi því, er hinir fátæku menn vóru i innibyrgðir;

heyrði hann þá kveinstafi þeirra og spurði, hvað þeim væri að angri.

En er hann varð hins sanna vis af þeim, bauðst hann til að frelsa þá

og fæða þá alla á búi sínu meðan hallærið stæði, ef þeir vildu taka

kristni og trúa á sannan guð. Það kváðust hinir fátæku gjarnan vilja,

og tók þá Þorvarður slagbrandana frá dyrunum og hafði fátæklingana

heim með sjer og ljet þar skíra þá og kenna þeim heilög fræði.

»Á þeim sama tíma, sem nú var áðr frá sagt, var þat dæmt á

samkvámu af héraðsmönnum, at fur sakir sultar ok svá mikils hallæris

var leyft at gefa upp gamalmenni ok veíta enga björg, svá þeim, er

lama váru eðr at nökkuru vanheilir, ok eigi skj^Idi herbergja þá«. Og

þetta skyldi jafnt gilda um foreldra og nánustu ættingja, sem aðra, er

þeir vóru svo hrumir, að þeir gátu ekki framar álitizt að vera til gagns

fyrir mannfjelagið. Og þegar þetta var samþykkt, »gnúði á hin snarp-

asta hríð með gnístandi frostum«, svo auðsætt var, að þessir hjálpar-

lausu veslingar ættu dauðan visan, er þeir vóru þannig reknir út á gadd-

inn. En er helzti höfðinginn i sveitinni, Arnór kerlingarnef, kom heim

af samkomunni, gekk móðir hans, Þuríður, fyrir hann og hjelt yfir hon-

um þrumandi ræðu, og leiddi honum fyrir sjónir, »hversu úheyrileg

og afskapleg úmennska þat var, at maðr skyldi selja i svá grimman

dauða föður ok móður eðr aðra náfrændr«. Þessi ræða kerlingar hafði

svo mikil áhrif á Arnór, »at hann sendi sína heimamenn á næstu bæi

at samna saman öllu gamalmenni ok þvi, er út var rekit, ok flytja til

sín, ok lét þá næra með allri líkn«. Daginn eptir stefndi hann svo

aptur til fundar og hjelt þar langa ræðu fyrir bændum, þeim er hann

hafði yfir  að  ráða,   og kvað þá  skyldu  sæta  afarkostum af sinni hálfu,